Gün içerisinde hepimiz farklı kazalar yaşayabiliriz. Bu kazalar evde, iş yerinde ve sokakta yürürken herhangi bir zaman diliminde gerçekleşebilir. Yaşadığımız kazalar da en tehlikeli olanı ise yanık yaralanmalarıdır. Bu tür yaralanmalarda...
Gün içerisinde hepimiz farklı kazalar yaşayabiliriz. Bu kazalar evde, iş yerinde ve sokakta yürürken herhangi bir zaman diliminde gerçekleşebilir. Yaşadığımız kazalar da en tehlikeli olanı ise yanık yaralanmalarıdır. Bu tür yaralanmalarda hayatımızı derinden etkileyen sonuçlara maruz kalabiliriz. YANIK NEDİR?
Vücutta herhangi bir bölgenin, ısı, elektrik, kimyasal maddeler, kaynar su, alev gibi etkenlerle meydana gelen doku tahribatına yanık denir.
Yanığın tek etkilediği yer deri değildir. Yanık tüm organizmayı etkileyen bir travmadır. Yanığın sonucunda oluşan doku tahribatının ölçüsü, yanıklı alanının büyüklüğüne ve yanığın oluşmasına neden olan etkenin devamlılığına bağlı olarak değişmektedir.
YANIKLAR NASIL DERECELENDİRİLİR?
Yanık sonucunda oluşan yaralar, yanığın genişliğine ve derinliğine bağlı olarak gruplandırılırlar. Yanıklar, genişliklerine göre küçük, orta ve büyük yanıklar olmak üç grupta incelenirler.
1. Derece yanıklar dediğimiz deride fazla hasar oluşmayan ve iyileşme süreci daha kolay olan yanıklardır. Örnek olarak güneş yanıkları verilebilir.
2. Derce yanıklar ise ısının derinin alt tabakasına ulaşarak, ciltte sıvı kabarcıkları oluşturan yanıklardır.
3. Derece yanıklar ise ısının tamamen derinin alt tabakasına ulaşarak sinirlere ve kas bölümlerine zarar vermesi sonucu oluşan yanıklardır.
HANGİ TÜR YANIKLAR EVDE TEDAVİ EDİLEBİLİR?
Yanıkların bir uzman tarafından görülmesi gereklidir. Fakat ev içerisinde bazen ufak çaplı yanık yaralanmaları yaşanabilir. Bunlar ise ütü yaparken elinizin ütüye değmesi veya çaydanlık ya da tencere tutarken yaşanan ufak yanık kazaları olabilir. Bu tür yanıklarda kişi yanan bölgeyi mutlaka soğuk suya tutmalıdır. Acıyı hafifletecek yanık merhemlerini kullanabilir.
HANGİ TÜR YANIKLARDA HASTANEYE GİDİLMESİ GEREKMEKTEDİR?
Genellikle erişkinlerde yüzde 15, çocuklarda yüzde 10 üzeri yanıklar büyük yanıklardır ve hastaneye yatırılarak tedavi edilmelidir. Ancak bu orandan küçük bile olsa yüz, el, ayak ve genital bölgeyi içeren yanıklar da yerleri nedeniyle hastaneye yatırılmalarını gerektirir. Küçük yanıklarda (yüzde 5’den az) genellikle hastanede tedavi gerekli değil iken elektrik ve kimyasal madde yanıklarında da uygun değerlendirme yapılabilmesi için hastaneye yatışı gereklidir.
YANIKLARDA İLK YAPILMASI GEREKEN NEDİR?
1-Şahıs yanık etkenlerinden hemen uzaklaştırılmalıdır.
2-Yanık çamaşırlar tutuşmuşsa hemen yere yatırılıp üzerine bir çarşaf atılarak oksijenle teması kesilerek yanık söndürülmelidir.
3-Yanan elbiseler soyularak değil makasla kesilerek çıkarılmalıdır.
4-Yanığın derinliğini artırmamak ve ağrının dindirilmesi için çeşme suyuna batırılmış (ıslatılmış) bezler tatbik edilmelidir. Kesinlikle buz veya buzlu su tatbik edilmemelidir.
5-Yanık eğer kimyasal maddeler ile oluşmuşsa bol su ile yıkanarak madde ortamdan uzaklaştırılmalıdır. Ağır yanıklarda ağızdan gıda sınırlanmalıdır.
6-Yanan hastaya yapılacak bu ilk işlemlerden sonra en yakın özel veya resmi sağlık kurumuna başvurularak oradan alınacak görüşe göre hareket edilmelidir
YANIKLARDA YAPILMAMASI GEREKENLER NELERDİR?
Kesinlikle herhangi bir yanığa maruz kalındığında diş macunu, biber salçası, balmumu, süt ve yoğurt sürülmesi gibi işlemler uygulanmamalıdır. Bu tür hatalar kişinin yaşamı için olumsuz sonuçlar doğurabilir.
YANIK TEDAVİSİ NASIL YAPILIR?
Yanıkta pansuman: Yanık mutlaka steril örtülerle (suni örtüler veya vazelin emdirilmiş gazlı bez örtülerle sarılmalıdır. Yara kontamine yani infekte değilse pansumanın sık değiştirilmesi (ağrı ve oluşacak epitelizasyonun zarar görmemesi için) önermiyorum
YANIK OLGUSU ACİL SERVİSE ULAŞTIĞINDA YAPILMASI GEREKENLER
*Damar yolu açılması ve gerekli sıvı replasman tedavisinin başlatılması
*Analjezi sağlanması… En uygun analjezik ajanlar pethidin ya da morfindir ve mutlaka IV yolla uygulanmalıdır.
*TETANOZ PROFLAKSİSİ: Tüm yanık olgularında kesinlikle yapılması gereklidir, tek ayrıcalık minör haşlanma olgularıdır.
*SİSTEMİK ANTİBİYOTİK PROFLAKSİSİ: Steril koşullar sağlanamıyorsa stafilokok ve streptokoklara karşı etkili bir ajanla sistemik proflaksi yapılmalıdır.
*YANIK GENİŞLİK VE DERİNLİĞİNİN BELİRLENMESİ: İlk girişim sonrası yapılmalıdır.
YANIK İZLERİ TAMAMEN ORTADAN KALKABİLİR Mİ?
Özel bölge yanıkları dediğimiz el, yüz, boyun, kol, genital bölge yanmalarında bir cerrah için söz konusu iz kalması durumu değildir. Önemli olan bu bölgelerdeki işlevsel durumun devamlılığını sağlamaktır. 3. derece yanıklar olarak adlandırılan derin yanıklarda deri komple değiştirilse bile izleri tamamen yok etmek mümkün değildir. Ancak azaltılır ve yapılabilecek en iyi tedavi hasta için uygulanır.
