Uzun süredir ailesiyle birlikte yurt dışında bulunan Sedat Peker’in Türkiye’ye dönüşüne ilişkin öne çıkan bir açıklama MHP’den geldi. MHP Medya, İletişim ve Dijital Mecralardan Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı ve Kayseri Milletvekili İsmail Özdemir, sosyal medya üzerinden Peker’in Türkiye’ye dönmesini temenni eden bir kullanıcıya yanıt verdi. Özdemir, MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin Peker için kullandığı “Ülküdaşımızdır” ifadesini hatırlatarak, “Allah izin verirse yakında kendisi ve ailesi de vatanımıza kavuşacaktır” dedi. Açıklama, farklı haber kuruluşları tarafından da aynı ifadelerle aktarıldı.
ÖZDEMİR’İN MESAJI DÖNÜŞ TARTIŞMASINI GÜNDEME TAŞIDI
Özdemir’in paylaşımı, Peker’in Türkiye’ye olası dönüşü konusunda yeni bir tartışmayı beraberinde getirdi. Ancak siyasi bir ismin sosyal medya üzerinden yaptığı açıklama ile bir kişinin ülkeye dönüşüne ilişkin hukuki ve idari süreç aynı şey değil. Bir kişinin yurt dışında bulunması, hakkında devam eden bir adli sürecin bulunup bulunmaması, yakalama veya başka bir tedbirin mevcut olup olmaması gibi unsurlar, Türkiye’ye dönüş halinde karşılaşılabilecek işlemleri doğrudan etkileyebiliyor. Bu nedenle Özdemir’in açıklamasının nasıl bir somut sürece karşılık geldiği konusunda yetkili adli makamlardan yapılacak açıklamalar önem taşıyor.
YURDA DÖNÜŞ VE İADE SÜRECİ AYNI DEĞİL
Bir kişinin kendi iradesiyle Türkiye’ye dönmesi ile bulunduğu ülkeden Türkiye’ye iade edilmesi hukuken farklı süreçler olarak işliyor. Adalet Bakanlığı’nın açıklamalarına göre suçluların iadesi; başka bir ülkede bulunan şüpheli, sanık veya hükümlünün soruşturma, kovuşturma ya da kesinleşmiş cezanın infazı amacıyla talep eden devlete teslim edilmesini sağlayan hukuki bir mekanizma. Türkiye açısından bu işlemlerin temel dayanaklarından biri 6706 sayılı Cezaî Konularda Uluslararası Adlî İş Birliği Kanunu. Süreç ayrıca ilgili ülkeler arasındaki ikili veya çok taraflı anlaşmalara göre yürütülebiliyor.
ADLİ İŞ BİRLİĞİNDE MERKEZİ MAKAM ADALET BAKANLIĞI
Uluslararası iade işlemlerinde yalnızca siyasi açıklamalar değil, ülkelerin adli makamları arasındaki resmi yazışmalar ve hukuki değerlendirmeler belirleyici oluyor. Adalet Bakanlığı Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü’nün yayımladığı bilgilere göre Türkiye’de uluslararası adli iş birliği bakımından merkezi makam görevini Adalet Bakanlığı yürütüyor. Yurt dışında bulunan ve Türk adli mercilerince aranan kişilerle ilgili iade taleplerinin hazırlanması, incelenmesi ve yabancı ülke makamlarına iletilmesi de bu sistem kapsamında gerçekleştiriliyor.
İADE TALEBİ OTOMATİK OLARAK TESLİM ANLAMINA GELMİYOR
Uluslararası uygulamada bir devletin başka bir ülkeden iade talep etmesi, kişinin otomatik biçimde teslim edileceği anlamına gelmiyor. İadeye konu fiilin niteliği, iki ülkenin mevzuatı, yürürlükteki uluslararası anlaşmalar ve talepte bulunulan ülkenin yetkili makamlarının vereceği karar sürecin sonucunu belirleyebiliyor. Adalet Bakanlığı da iade işlemlerinin ikili anlaşmalar, çok taraflı sözleşmeler, uluslararası teamül hukuku ve karşılıklılık ilkesi çerçevesinde yürütüldüğünü belirtiyor.
GÖZLER RESMİ MAKAMLARDAN GELECEK AÇIKLAMALARDA
MHP Genel Başkan Yardımcısı İsmail Özdemir’in “yakında” ifadesini kullanması, Sedat Peker’in Türkiye’ye dönüş ihtimalini yeniden kamuoyunun gündemine taşıdı. Bununla birlikte paylaşımda dönüşün hangi tarihte veya hangi hukuki mekanizma üzerinden gerçekleşeceğine ilişkin ayrıntı verilmedi. Dolayısıyla Peker ve ailesinin Türkiye’ye dönüşüne ilişkin takvimin ve varsa uygulanacak adli işlemlerin netleşmesi için yetkili makamların açıklamaları belirleyici olacak. Mevcut durumda kamuoyuna yansıyan en somut yeni gelişme, Özdemir’in Peker ve ailesinin yakında Türkiye’ye döneceğini ifade eden paylaşımı olarak öne çıkıyor.
