Borsalarda güçlü yükseliş dönemlerinde portföyü hızla değerlenen yatırımcılar için önemli bir risk yönetimi uyarısı geldi. CNBC'nin piyasa yorumcularından Jim Cramer, yüksek getirinin yatırımcıları rehavete sürükleyebileceğini belirterek, özellikle tek bir hisse veya benzer sektörlerde aşırı yoğunlaşan portföylerin yeniden değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
CNBC'de yayımlanan Mad Money programındaki değerlendirmelerinde Cramer, yatırım kararlarında beklentiden çok disiplinin belirleyici olması gerektiğini savundu. Cramer'a göre bir yatırımın güçlü performans göstermesi, aynı yükselişin süresiz devam edeceği anlamına gelmiyor.
KÂĞIT ÜZERİNDEKİ KAZANÇ NEDEN RİSK YARATIYOR?
Cramer'ın üzerinde durduğu temel noktalardan biri gerçekleşmemiş kazançlar oldu. Hisse fiyatındaki yükselişle oluşan portföy değerinin, satış yapılmadığı sürece kesinleşmiş getiri olmadığına işaret eden Cramer, yatırımcıların bu ayrımı gözden kaçırmaması gerektiğini belirtti.
Bir hissenin hızlı değer kazanması aynı zamanda o hissenin toplam portföy içindeki payını da büyütebiliyor. Böyle bir durumda başlangıçta dengeli kurulan portföy zamanla tek bir şirkete veya sektöre bağımlı hale gelebiliyor. Cramer, pozisyonun aşırı büyümesi halinde kârın bir bölümünün realize edilmesinin risk yönetimi açısından değerlendirilebileceğini ifade etti.
2020-2022 DÖNEMİ YATIRIMCILARA NE GÖSTERDİ?
Geçmiş piyasa hareketleri, hızlı yükselişlerin ardından sert geri çekilmelerin yaşanabileceğine ilişkin önemli örnekler barındırıyor. Nasdaq verilerine göre Nasdaq Composite, Mart 2020'deki pandemi dip seviyesinden Kasım 2021'deki zirvesine kadar yaklaşık yüzde 145 yükseldi. Teknoloji ağırlıklı piyasa daha sonra 2022'de sert satış baskısıyla karşılaştı; Nasdaq, Ekim 2022 itibarıyla yıl başına göre yaklaşık yüzde 29 gerilemiş durumdaydı.
Cramer da dot-com balonu, 2008 küresel finans krizi, pandemi sonrasındaki teknoloji rallisi ve 2022 satışlarını örnek göstererek yükseliş eğiliminin kalıcı kabul edilmesinin yatırımcı açısından önemli bir hata olabileceğini vurguladı.
FARKLI HİSSELER HER ZAMAN ÇEŞİTLENDİRME DEMEK DEĞİL
Bir diğer risk ise portföyde çok sayıda hisse bulunmasına rağmen bunların aynı ekonomik faktörlerden etkilenmesi. Cramer; Meta Platforms, Amazon, Netflix ve Alphabet gibi farklı şirketlerin hisselerine sahip olmanın tek başına yeterli çeşitlendirme sağlamayabileceğini belirtti.
Bu şirketlerin faizler, teknoloji harcamaları, reklam pazarı ve tüketici talebi gibi ortak değişkenlere karşı benzer tepkiler verebilmesi nedeniyle, görünürde farklı hisselerden oluşan bir portföyün piyasa koşulları değiştiğinde aynı yönde hareket edebileceğine işaret etti.
DÜŞEN HER HİSSE UCUZLAMIŞ SAYILMIYOR
Cramer'ın yatırımcılara bir başka uyarısı da sert değer kaybeden hisselere yapılan yeni alımlarla ilgili oldu. Fiyatı düşen bir hissenin otomatik olarak cazip hale gelmediğini belirten Cramer, şirketin temel faaliyetlerinde bozulma olup olmadığının incelenmesi gerektiğini söyledi.
Bu noktada gelir büyümesi, rekabet gücü ve yönetim performansı gibi göstergelerin önem taşıdığını belirten Cramer, yatırımcının yalnızca fiyat hareketine bakmak yerine şirketin yatırım tezinin hâlâ geçerli olup olmadığını sorgulaması gerektiğini kaydetti. Ayrıca düşüş sırasında sermayenin tamamıyla tek seferde pozisyon alınmasına karşı çıktı.
RİSK KURALLARI YÜKSELİŞTEN ÖNCE BELİRLENMELİ
Cramer, yatırımcıların piyasa sert biçimde yön değiştirmeden önce kendi kurallarını oluşturmasını öneriyor. Buna göre tek bir hissenin portföyde ulaşabileceği azami ağırlığın belirlenmesi, kâr realizasyonu için önceden seviyeler oluşturulması, sektör yoğunlaşmasının sınırlandırılması ve yatırım gerekçelerinin düzenli aralıklarla yeniden değerlendirilmesi riskin kontrolünde öne çıkıyor.
Verilen mesaj, yükselen hisselerin tamamının satılması gerektiği anlamına gelmiyor. Cramer'ın yaklaşımında temel amaç, değer kazandıkça portföy içindeki ağırlığı büyüyen pozisyonların oluşturduğu riski kontrol etmek ve piyasanın tersine dönmesi halinde elde edilen kazancın büyük bölümünün geri verilmesini önlemek. Bu değerlendirmeler genel piyasa yorumu niteliği taşıyor ve kişisel yatırım tavsiyesi oluşturmuyor.
