Suriye yönetimiyle 29 Ocak'ta ateşkes ve kademeli entegrasyon konusunda mutabakata varan YPG/SDG, askeri yapısının bağımsız bir güç olarak faaliyetini sona erdirdiğini açıkladı. Mazlum Abdi, Şam'daki Halk Sarayı'nda Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani ile düzenlediği ortak basın toplantısında, SDG'nin bağımsız askeri güç olarak yetkisinin sona erdiğini ve yapının dağıtıldığını duyurdu. Açıklama, aylardır devam eden askeri, güvenlik ve idari entegrasyon görüşmelerinin ardından Suriye'deki yeni yapılanma açısından kritik bir aşama olarak değerlendiriliyor.
29 OCAK MUTABAKATI SÜRECİN TEMELİNİ OLUŞTURDU
Beşar Esad yönetiminin devrilmesinin ardından Suriye'deki siyasi ve askeri dengelerin yeniden şekillenmesi, ülkenin kuzey ve kuzeydoğusundaki yapıların geleceğini de Şam yönetiminin öncelikli gündemlerinden biri haline getirdi. Bu kapsamda Suriye yönetimi ile SDG arasında yürütülen temaslar 29 Ocak mutabakatıyla yeni bir aşamaya geçti. Suriye resmi haber ajansı SANA'nın daha önce yayımladığı açıklamalarda da tarafların mutabakatın uygulanması ve SDG'ye bağlı yapıların devlet kurumlarına entegrasyonu üzerinde çalıştığı belirtilmişti.
ENTEGRASYON SADECE ASKERİ ALANLA SINIRLI DEĞİL
Sürecin temel hedeflerinden biri, Suriye topraklarında merkezi yönetim dışında bağımsız hareket eden askeri ve güvenlik yapılanmalarının ortadan kaldırılması. Bu nedenle entegrasyon yalnızca silahlı unsurların Suriye ordusu bünyesine alınması anlamına gelmiyor. Güvenlik, yerel yönetim ve kamu kurumlarının merkezi devlet sistemiyle uyumlu hale getirilmesi de sürecin önemli başlıkları arasında bulunuyor. Suriye yönetimi, son açıklamalarında mutabakat aşamasından sahadaki fiili uygulama aşamasına geçildiğini bildirirken, idari ve pratik düzenlemelerin tamamlanmasının ayrıca takip edilmesi gerektiğine işaret etti.
PETROL SAHALARI VE SINIR KAPILARI KRİTİK ÖNEMDE
Suriye'nin kuzeydoğusu yalnızca askeri açıdan değil, ekonomik ve coğrafi konumu nedeniyle de merkezi yönetim açısından stratejik önem taşıyor. Bölgedeki petrol ve doğalgaz kaynakları, tarım alanları, sınır geçişleri ve ulaşım güzergahları savaş boyunca ülkenin ekonomik dengelerinde önemli rol oynadı. Bu nedenle devlet otoritesinin yeniden kurulması sürecinde enerji kaynakları, havalimanları ve sınır kapıları gibi kritik noktaların merkezi kurumlar tarafından yönetilmesi, Şam açısından siyasi egemenliğin yanı sıra ekonomik bütünlüğün yeniden sağlanması anlamına geliyor.
SAHADAKİ UYGULAMA BELİRLEYİCİ OLACAK
Bir silahlı yapının feshedildiğinin açıklanması ile entegrasyonun bütün idari ve askeri sonuçlarıyla sahada tamamlanması farklı aşamalar olarak değerlendiriliyor. Bundan sonraki süreçte birliklerin komuta zincirinin nasıl işleyeceği, güvenlik kurumlarının merkezi bakanlıklarla ilişkisi ve daha önce yerel yapılar tarafından yürütülen kamu hizmetlerinin hangi mekanizmalar üzerinden sürdürüleceği önem taşıyor. Benzer çatışma sonrası entegrasyon süreçlerinde de silahlı unsurların tek komuta altında toplanması, kamu kurumlarının hukuki statüsünün netleştirilmesi ve merkezi yönetimin ülke genelinde aynı idari sistemi uygulaması kalıcı istikrar açısından temel konular arasında yer alıyor.
KÜRTÇE EĞİTİM VE SİYASİ HAKLAR GÜNDEMDE
Mazlum Abdi açıklamasında askeri entegrasyonun yanı sıra Kürtçe eğitim konusuna da değindi. Abdi, Suriye Devlet Başkanı Ahmed eş-Şara'nın anadilde eğitim hakkının korunması konusunda olumlu bir yaklaşım gösterdiğini ve bunun uygulanması için çalışmalar yürütüleceğini söyledi. Askeri yapıların entegrasyonundan sonraki dönemde dil, kültürel haklar, yerel temsil ve yeni devlet düzenindeki hukuki statü gibi başlıkların siyasi görüşmelerin ağırlık merkezini oluşturması bekleniyor. Bu konuların kalıcı hale gelmesi açısından anayasal ve yasal düzenlemeler önem taşıyor.
ABD'DEN "BİRLEŞİK SURİYE" MESAJI
Gelişmenin ardından ABD'nin Ankara Büyükelçisi ve Suriye-Irak Özel Temsilcisi Tom Barrack da açıklama yaptı. Barrack, PYD'nin feshini tarihi bir gelişme olarak değerlendirerek Suriye'nin birlik ve bütünlüğüne vurgu yaptı ve "Birleşik Suriye şekilleniyor" mesajını verdi. Washington'ın yaklaşımı, uzun yıllardır Suriye'nin kuzeydoğusundaki dengelerde etkili olan ABD açısından da yeni dönemde merkezi devlet çatısı altında entegrasyon modelinin öne çıktığını gösteriyor.
ŞAM'DA YENİ DÖNEMİN ANA HEDEFİ TEK DEVLET YAPISI
Suriye açısından bundan sonraki en önemli sınav, yıllarca farklı silahlı ve idari yapıların kontrolünde kalan bölgelerin merkezi sisteme fiilen bağlanması olacak. Askeri birliklerin aynı komuta zincirinde toplanması, güvenlik kurumlarının ortak mevzuata göre çalışması, ekonomik kaynakların merkezi bütçe ve kamu sistemi içerisinde yönetilmesi ve yerel halkın haklarının hukuki güvenceye kavuşturulması bu sürecin kalıcılığını belirleyecek. Bu nedenle YPG/SDG'nin bağımsız askeri yapı olarak sona erdiğinin açıklanması önemli bir dönüm noktası olsa da yeni dönemin başarısı, alınan kararların sahada ve devlet kurumlarında ne ölçüde uygulanacağıyla ortaya çıkacak.
