Merhaba, herkese iyi haftalar dilerim, bugün ticaret ve tüketici hukukunda taraflar arasında alacak ve borç ilişkilerinde meydana gelen, alacaklı tarafın alacağını temin için kendini güvenceye almak amaçlı sıkça başvurulan yollardan biri olan rehin hakkından bahsedeceğim...
Bir alacağa teminat olarak, alacağın tahsil edilememesi durumunda bunun için alacaklıya verilen eşya veya haktır. Böylece alacaklıya verilen şey rehin veya diğer adıyla merhundur. Rehin, alacaklıya yapılacak ödemeyi belirli bir şey üzerinde teminat altına almayı sağlayan sözleşmedir.Benzer bir kurum olduğu için rehin hakkı genellikle İpotek hakkı ile de karıştırılabiliyor. Peki İpotek Hakkı nedir biraz bundan bahsedelim.
Rehin ve ipotek halk arasında birbirine karıştırılabilen kavramlardır. Bu noktada rehin ile ipotek arasındaki fark arasındaki ayrıma değinmek gerekir.
Rehin, bir alacağa teminat olmak amacıyla, alacağın tahsil edilememesi durumunda alacaklıya verilen eşya veya haktır. Rehin hakkı taşınır ve taşınmaz mallar için kurulabilir. Taşınmazlar için kurulan rehin hakkına ise ipotek denir.
Taşınmaz rehni, ancak ipotek, ipotekli borç senedi veya irat senedi şeklinde kurulabilir.
Rehin türlerinin en çok kullanılan seçeneklerinden biri de taşınır rehnidir. Peki taşınır rehni nedir?
Taşınır rehninin Türk Medeni Kanununda düzenlendiği üzere çeşitleri vardır. Bu rehin türleri özel olarak düzenlenmiştir:

* Teslim koşullu taşınır rehni
* Hapis hakkı
* Hayvan rehni
* Bir sicile tescili zorunlu taşınır malın rehni
* Alacak ve diğer haklar üzerindeki rehin hakkı
* Rehin karşılığında ödünç para verme işleri ile uğraşanlarla yapılan rehin
* Rehinli tahvilat

Medeni Kanunun dışında bazı tüzük ve yönetmeliklerde taşınır rehni türleri belirtilmiştir:

* Ticari işletmenin rehni
* Gemi ipoteği
* Hava aracı ipoteği
* Maden cevherinin rehni
* Tarım kredi kooperatiflerinin, kredi alan ortakların, kredilerine karşılık gösterdikleri ürünleri, hayvanları ve üretim ile ilgili her türlü makine ve araçları üzerindeki yasal rehin hakkı.
* Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkındaki Kanun gereğince, devletin bar, otel, han, pansiyon, çalgılı yerler, sinemalar, oyun ve dans yerleri vs. içinde bulunan eşya ve malzeme üzerinde, buraların işletilmesinden doğan kamu alacakları nedeniyle sahip olduğu rehin hakkıdır.
Taşınır rehninin kapsamı Türk Medeni Kanununun 946. maddesinde düzenlenmiştir;
* Asıl alacak (sözleşmede öngörülen ana para alacağı)
* Sözleşme faizleri
* Gecikme (temerrüt) faizleri
* Takip giderleridir şeklinde sıralayabiliriz.
Rehin durumunun sona ermesi ise,
Taşınır mallar için rehin, mal üzerindeki fiili hakimiyetin devri yani zilyetliğin devri ile yapılabilir. Taşınır rehni, alacaklının zilyet olmaktan çıkması ve onu zilyet olan üçüncü kişiden geri alamaz hale gelmesiyle son bulur. Taşınır, alacaklının rızasıyla fiilen yalnız rehnedenin hakimiyeti altında bulunduğu sürece rehnin hükümleri askıda kalır.
Alacağın ödenmesi suretiyle veya başka bir sebeple rehin hakkı sona erince alacaklı, rehinli taşınırı hak sahibine geri vermekle yükümlüdür.Alacaklı, alacağının tamamını almadıkça rehinli taşınırı veya bir kısmını geri vermek zorunda değildir.
Borçlu borcun tamamını ödemekle yükümlüdür. Alacaklı alacağı tamamen karşılanana kadar rehni devam ettirebilir. Borcun ödenmesinde sorun olması halinde, alacaklı rehin edilen eşyanın nakde çevrilmesini ve alacağın karşılanmasını talep edebilir.Alacaklı, ödenmeyen alacağının rehnin paraya çevrilmesi yoluyla ödenmesini isteyebilir.
Alacaklı tarafın alacağının temini için rehnin paraya çevrilmesi yolu ile icra takibi aşamasında ise,
Rehnin Paraya Çevrilmesi Yolu İle İcra Takibi ile alacağını tahsil edemeyen alacaklı ilamlı veya ilamsız olarak yasal süreci başlatır. İlamlı ve ilamsız icra takibinin farkı ilamlı icra takibinde mahkemeden ilam alınarak icra yoluna gidilir, ilamsız icra takibinde ise alacaklı herhangi bir mahkeme ilamına gerek olmaksızın doğrudan yetkili icra dairesine başvurarak borcunu ödemeyen borçlu için ödeme emri çıkartılır.
Takip talebi ve ödeme emri neticesinde Alacaklının satış talebinden sonra takdir edilen ve kesinleşen kıymete göre merhunun alacağı karşılamayacağı anlaşılırsa, alacaklının talebi üzerine kendisine açık kalan miktar için bir muvakkat rehin açığı belgesi verilir. Alacaklı, bu belgeye dayanarak borçlunun diğer mallarının haczini icra memurundan talep edebilir ve diğer alacaklıların haczine iştirak edebilir. Bu takdirde alacaklı,rehnin satışı neticesinde, alacağının tahsil edilemeyen kısmını borçlunun diğer mahcuz mallarından rüçhansız (önceliği olmadan) olarak alır.
Taşınırlarda rehinli malın paraya çevrilmesi yoluyla satışı genel olarak taşınırın zilyetliğinin yani fiili hakimiyetinin teslimi ile son bulur. Rehinli malın yedieminde olması durumunda taşınır olan rehinli malın tescil edilmesi gerekir. Bu kapsamda bir sicile tescili zorunlu taşınır mallarda icra ile satılan aracın tescilinde İcra Müdürlüğü satış yazısı düzenleyerek satış belgesi suretini ilgili tescil şubeye göndermesi gerekir.
Harç, yapılan hizmet karşılığı olarak devletin aldığı paradır.
Rehinli malın satışında, icra hukuku kapsamında bütün harç ve masraflar borçluya ait olup neticede ayrıca hüküm ve takibe hacet kalmaksızın tahsil olunur. İcra müdürlüğünün belirleyeceği günün yönetmeliklerindeki harçlar tahsil edilir.
Bu haftalık da sizlere rehin hakkından bahsetmeye çalıştım, gelecek yazılarımda görüşmek üzere iyi haftalar dilerim.

OK