ZİRAAT Mühendisi Cem Başoğlu, tarımda kullanılan kimyasalların denetimi konusunda dikkat çeken uyarılarda bulundu. Pyridaben etken maddeli pestisitlerin, Türkiye’de 29 farklı ticari ürünle ruhsatlandırıldığını belirten Başoğlu, bu ürünlerin yalnızca bir tanesinin çilekte yasal olarak kullanılabileceğini açıkladı. Bitki Koruma Ürünleri Veri Tabanı’na göre, yalnızca Safa Tarım’a ait Primite 20 WP adlı ürün çilekte kullanım ruhsatına sahip olduğunu diğer 28 ürünün çilekte kullanımı yasal olmadığını belirtti. Ancak sahada bu ruhsatsız ürünlerin çilekte yaygın şekilde kullanıldığını ifade eden Başoğlu, durumu "Ciddi bir halk sağlığı sorunu" olarak değerlendirdi. Avrupa Birliği'nde çilek için belirlenen maksimum kalıntı limitinin sadece 0,01 mg/kg olduğunu hatırlatan Başoğlu, Türkiye’de bu değerin 0,05 mg/kg olduğunu söyledi. Başoğlu, “Bu fark sadece mevzuat farklılığı değil, insan sağlığı açısından da büyük bir risktir. İhracat da bu durumdan olumsuz etkilenebilir” dedi.
‘29 PESTİSİTTEN YALNIZCA BİRİ ÇİLEKTE RUHSATLI’
Bitki Koruma Ürünleri Veri Tabanı’na göre, Pyridaben etken maddeli ürünlerden yalnızca Safa Tarım’a ait Primite 20 WP adlı pestisitin çilekte kullanımına izin verildiği görülüyor. Diğer ürünler ise çilekte yasal olarak kullanılamıyor.
Başoğlu, sahada yapılan uygulamalarda bu ruhsatsız ürünlerin çilekte yaygın şekilde kullanıldığına dikkat çekerek, bu durumu "ciddi bir halk sağlığı sorunu" olarak tanımladı.
Pyridaben etken maddeli 29 pestisitten yalnızca biri çilekte ruhsatlı.
Çilekte ruhsatı olmayanlar:
Hektaş Puzzle 20 WP
Agrobest Moonmite 20 WP
Safa Tarım Satellite 20 WP
Agri Sciences Kuramite 20 WP
Astranova Rhamses 20 WP
Sumi Agro Sunmite 20 WP
Cansa Kimya Canhiper 20 WP
Ertar Kimya Hotdog 20 WP
Güner Tarım Polymite 20 WP
Menta Tarım Enigma 20 WP
Ferbis Tarım Lavante 20 WP
Tarkim Efdal Pirden 20 WP
Doğ. Kim. Mad. Spider 20 WP
Platin Kimya Sydaben 20 WP
Bimko Kimya Muzic 20 WP
Elheb Tarım Banax 20 WP
Carbon Science Dagromite 20 WP
Astranova Rasmy 20 WP
Ferbis Tarım Alnurfo 20 WP
Oncropscience Orfen 20 WP
Artemiz Agro Malerba 20 WP
Agromia Kimya Treviso 20 WP
Vefa Tarım Vefaron 20 WP
Edmar Tarım Masnamen 20 WP
Agroalan Tarım Vingardol 20 WP
Clone Kimya Priapus 20 WP
Royal-Fen Kimya Roykum 20 WP
Rainbow Turkey Driarmy 20 WP
Çilekte ruhsatlı olan tek ürün:
Safa Tarım Primite 20 WP
‘BAKANLIĞIN SIKI DENETİM YAPMASI ŞART’
Çilekte kullanılmış bu etken maddenin Safa Tarım'ın Primite 20 WP olma ihtimâli sizce nedir?
AB’de çilek için belirlenen MRL 0,01 mg / kg yani LOQ (yani analizde hiç çıkmasın veya tespit edilemesin anlamında) ve bazı ürünlerde tavsiyesi bilinmiyor ayrıca bu etkenin ruhsatı 2026 da sonlandırılacak. Türkiye'de MRL 0,05 mg/kg yani AB’nin 5 katına müsade ediliyor. Aslında bu miktar bile çok düşük fakat demek ki çilekte aslında kullanılması uygun bir etken madde değil. Sadece çilek değil, patlıcan, domates,biber, üzümde de durum aynı. En yüksek MRL değeri ülkemizde greyfurt için belirlenmiş ki bu AB'de de aynı 0,5 mg / kg. Bu bize bu etkenin hiçbir meyve ve sebzede kullanılmamasının uygun olmadığını gösteriyor. İnsanlarda karaciğer ve böbrek hasarına yol açabilir. DNA hasarına (kanser) neden olabilir. Üreme sistemine zararlı etkileri söz konusudur. Bu etken madde arılar için toksiktir. Suda tam çözünmez lâkin su canlıları için az miktarı bile çok toksiktir. Topraktaki yarılanma ömrü 30 ile 100 gün arasındadır ve yararlı mikroorganizmaları olumsuz etkiler. Domates, biber, patlıcan vs gibi ürünlerde ruhsat alınan bu etken maddenin çilekte ruhsat almamış olması AB ülkelerine ihracatın riskli olmasıyla ilişkilendirilebilir. Yasaklanacak veya kısıtlanacak ürünlerin başında olması gerektiğine inanıyorum. Çok fazla kullanılan bir etken madde olduğunu biliyorum ve önerilen dozajın çok üstünde kullanılıyor. Hatta bu yetmezmiş gibi birkaç etken madde daha ilâve edildiğine şahidim. Çok üzülüyorum lâkin elimden gelen sadece bilgi vermektir. Bakanlık yetkililerine çok iş düşüyor ve sıkı denetim şart. Umarım çok yakın zamanda bu pestisitten canım ülkemin güzel insanları kurtulur. Zehirsiz sofralar, sağlıklı nesiller ümidiyle. (Şerife ÇOBAN)
