İsviçre'nin Davos kasabasında düzenlenen Dünya Ekonomik Forumu (WEF), ABD ile müttefikleri arasındaki tarihi kırılmaya sahne oldu. Kanada Başbakanı Mark Carney, ABD Başkanı Donald Trump'ın konuşmasından önce yaptığı ve ayakta alkışlanan konuşmasında, Batı ittifakının çatırdadığını en net ifadelerle dile getirdi.
"MASADA DEĞİLSENİZ, MENÜDESİNİZ DEMEKTİR"
Konuşmasında, İkinci Dünya Savaşı sonrasında kurulan kurallara dayalı uluslararası düzenin çöktüğünü belirten Carney, Birleşmiş Milletler (BM) ve Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) gibi kurumların etkisini yitirdiğini vurguladı.
Carney, "Amerikan hegemonyası" fikrinin artık bir kurgudan ibaret olduğunu belirterek şu çarpıcı ifadeleri kullandı: "Açık konuşayım: Bir geçiş sürecinde değil, bir kopuşun (rupture) tam ortasındayız. Entegrasyon, sizin boyun eğmenizin bir kaynağı haline geldiğinde, 'karşılıklı fayda' yalanı içinde yaşamaya devam edemezsiniz."
Dünyanın "orta ölçekli güçlerine" (middle powers) ABD'nin baskısına karşı iş birliği çağrısı yapan Kanada Başbakanı, durumu şu metaforla özetledi: "Eğer masada değilseniz, menüdesiniz demektir."
TRUMP'IN "51. EYALET" VE HARİTA PAYLAŞIMI BARDAĞI TAŞIRDI
Carney'nin sert çıkışının arka planında, ABD Başkanı Trump'ın son dönemdeki agresif hamleleri yatıyor. Trump'ın Kanada'yı sık sık "ABD'nin 51. eyaleti" olarak nitelendirmesi, iki ülke ilişkilerini kopma noktasına getirmişti.
Gerilimi zirveye taşıyan son olay ise Trump'ın Truth Social hesabından yaptığı paylaşım oldu. Trump'ın; ABD tarafından lideri esir alınan ve petrolüne el konulan Venezuela ile birlikte, Kanada ve Grönland'ın üzerini de "ABD bayrağıyla kaplanmış" şekilde gösteren bir harita paylaşması Ottawa'da şok etkisi yarattı.
KANADA'DAN PEKİN'E TARİHİ EKSEN KAYMASI
ABD'nin tehditkar tutumu karşısında Kanada'nın dış politikasında köklü bir değişikliğe gittiği de Davos'ta netleşti. Geçen hafta Pekin'e giderek Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile görüşen Carney, yaklaşık 10 yıl sonra gerçekleşen bu ilk resmi temasta Çin'i ABD'den "daha öngörülebilir bir ortak" olarak tanımladı. Carney, Kanada-Çin ortaklığını "yeni dünya düzeninin" bir parçası olarak niteledi.
GRÖNLAND KRİZİ BÜYÜYOR: "BEYAZ SARAY GÜÇ KULLANIMINI REDDETMEDİ"
Carney'nin uyarısı, Trump'ın Grönland'ı satın alma girişimi nedeniyle Avrupa ile yaşadığı krizin gölgesinde geldi. Danimarka'nın, Trump'ın tehditleri üzerine yarı özerk bölgeye takviye birlikler gönderdiği, Beyaz Saray'ın ise adayı almak için "güç kullanma" seçeneğini masadan kaldırmadığı belirtiliyor.
Avrupalı liderler ve diplomatlar Carney'nin konuşmasını "gerçek bir liderlik örneği" olarak nitelendirirken, eski İngiliz Başbakanı Tony Blair'in danışmanı Alastair Campbell ve eski İsveç Başbakanı Carl Bildt gibi isimlerden de konuşmaya destek geldi.
