Manchester derbisinde Erling Haaland'ın golü üzerinden başlayan VAR tartışması, karşılaşmanın ardından hakem atamalarına da yansıdı. Manchester City'nin Old Trafford'da Manchester United'ı 1-0 mağlup ettiği maçta VAR hakemi olarak görev yapan Matt Donohue ile yardımcı VAR Blake Antrobus, Premier Lig'in gelecek hafta oynanacak karşılaşmalarında görevlendirilmedi. İngiltere'deki profesyonel hakem organizasyonu Pro Ref'in kararı, hafta sonundaki karşılaşmaların incelenmesinin ardından alındı.
PRO REF HATAYI KABUL ETTİ
Tartışmanın merkezindeki pozisyon, Haaland'ın ağlara gönderdiği topun sahadaki hakem ekibi tarafından önce ofsayt gerekçesiyle geçersiz sayılmasıyla başladı. VAR incelemesinde yarı otomatik ofsayt teknolojisinden yararlanılarak Haaland'ın ofsaytta olmadığı belirlendi ve gol geçerli sayıldı. Ancak daha sonra yapılan değerlendirmelerde aynı hücumda ofsayt konumunda bulunan Enzo Fernandez'in hareketinin ayrıca incelenmesi gerektiği belirtildi. Pro Ref, VAR'ın Fernandez'in rakip savunmacı üzerindeki muhtemel etkisini doğru değerlendiremediğini ve orta hakemin saha kenarındaki monitöre çağrılması gerektiğini kabul etti.
Pro Ref tarafından yapılan değerlendirmede olay bir "değerlendirme hatası" olarak nitelendirilirken Manchester United ile de iletişime geçildi. Hakem yönetiminden sorumlu Howard Webb ve ekibinin hafta sonundaki kararları incelemesinin ardından Donohue ile Antrobus'a bir sonraki Premier Lig haftasında görev verilmedi. İki hakemin ilerleyen haftalardaki görevlendirmelerinin ise yeniden değerlendirileceği bildirildi.
OF SAYTTA TOPA DOKUNMAK ŞART DEĞİL
Pozisyonun tartışmalı hale gelmesinin temelinde ofsayt kuralındaki "rakibe müdahale" değerlendirmesi bulunuyor. Bir futbolcunun yalnızca ofsayt konumunda bulunması tek başına ihlal anlamına gelmiyor. Ancak ofsayttaki oyuncunun topa açık biçimde hamle yapması ve bu hareketin rakibin topu oynama ya da savunma imkanını etkilemesi durumunda pozisyon ofsayt olarak değerlendirilebiliyor. Bu nedenle oyuncunun mutlaka topa temas etmesi gerekmiyor.
Manchester derbisindeki incelemede de kritik soru Fernandez'in topa dokunup dokunmadığından çok, yaptığı hamlenin Lisandro Martinez'in savunma hareketini etkileyip etkilemediğiydi. Pro Ref'in değerlendirmesine göre bu bölüm VAR tarafından yeterince doğru ele alınmadı. Böyle durumlarda VAR'ın doğrudan tamamen öznel bir kararı vermesi yerine, açık bir müdahale ihtimali görmesi halinde orta hakemi saha kenarındaki monitöre çağırması ve pozisyonun yeniden değerlendirilmesini sağlaması gerekiyor.
YARI OTOMATİK SİSTEM HER KARARI VERMİYOR
Olay, yarı otomatik ofsayt teknolojisinin sınırlarını da yeniden gündeme getirdi. Sistem futbolcuların konumlarının belirlenmesi gibi ölçülebilir bölümlerde hakemlere teknolojik destek sağlarken, bir oyuncunun rakibine müdahale edip etmediği gibi yoruma açık durumlarda nihai değerlendirme yine hakem ekibine kalıyor. Haaland'ın konumunun teknoloji yardımıyla kontrol edilebilmesine karşın Fernandez'in hareketinin Martinez üzerindeki etkisi, kurallar çerçevesinde insan tarafından yorumlanması gereken bölüm olarak öne çıktı.
VAR SÜRECİNDE NE YAPILMASI GEREKİYORDU?
Hakemlik değerlendirmelerine göre VAR incelemesinin yalnızca golü atan oyuncunun konumuyla sınırlı kalmaması, golle sonuçlanan hücumun ilgili aşamalarının da kontrol edilmesi gerekiyor. Haaland'ın ofsaytta olmadığı belirlendikten sonra Fernandez'in konumu ve topa yönelik hareketi ayrıca değerlendirilmeliydi. Bu hareketin savunmacının müdahalesini etkileyebileceği kanaatine varılması halinde saha hakemine monitörden inceleme tavsiyesi verilmesi, nihai kararın da bu görüntüler üzerinden alınması bekleniyordu.
HAKEM ATAMALARI PERFORMANS DEĞERLENDİRMESİNİN PARÇASI
Premier Lig'de VAR ve saha hakemlerinin kararları maçların ardından hakem yönetimi tarafından düzenli olarak inceleniyor. Önemli karar hatalarının ardından görevlendirmelerde değişikliğe gidilmesi de bu performans değerlendirme sisteminin araçlarından biri olarak uygulanabiliyor. Donohue ile Antrobus'un gelecek hafta görev listesinde bulunmaması da Manchester derbisindeki incelemenin ardından geldi. Böylece Old Trafford'daki tartışmalı gol yalnızca maç sonucuna ilişkin tartışmalarla sınırlı kalmadı; VAR protokolünün uygulanması ve hakemlerin öznel ofsayt kararlarını nasıl değerlendirmesi gerektiği konusunda Premier Lig'de yeni bir örnek oluşturdu.
