Akaryakıt fiyatlarında motorinin ardından bu kez benzin için yüksek oranlı artış beklentisi gündeme geldi. Ekonomi gazetecisi Olcay Aydilek’in aktardığı hesaplamaya göre, eşel mobil uygulamasının 1 Ekim’de sona ermesiyle benzinde halen litre başına 4,43 TL seviyesinde bulunan ÖTV’nin 14,83 TL’ye yükselmesi halinde vergi kaynaklı artış 10,40 TL olacak. ÖTV artışının KDV matrahına da dahil olması nedeniyle pompaya toplam etkinin yaklaşık 12,48 TL olabileceği hesaplanıyor.
EŞEL MOBİL SİSTEMİ 1 EKİM’DE SONA ERİYOR
Akaryakıt fiyatlarındaki artışları vergi üzerinden sınırlamak amacıyla uygulanan eşel mobil sistemi için sona yaklaşılırken, resmi düzenlemeye göre mekanizma 1 Ekim 2026 itibarıyla yürürlükten kalkacak. Mart ayında devreye alınan sistemde uluslararası ürün fiyatları ve döviz kurunun rafineri fiyatlarına etkisinin bir bölümü ÖTV indirimiyle karşılanıyordu. Temmuz ayında yapılan düzenlemeyle destek kademeli olarak azaltıldı; 1 Ağustos-30 Eylül döneminde rafineri fiyatlarındaki artışın yüzde 25'i kadar ÖTV indirimi uygulanması öngörüldü.
Sistemin temel amacı, petrol ve döviz kaynaklı maliyet artışlarının tamamının doğrudan pompaya yansımasını önlemekti. Mekanizma çalışırken rafineri fiyatı yükseldiğinde ÖTV belirli ölçüde düşürülüyor, fiyat gerilediğinde ise ÖTV artırılabiliyordu. Böylece fiyat hareketlerinin tüketiciye yansıması vergi üzerinden kısmen dengeleniyordu. 1 Ekim’den sonra benzinde bu koruma mekanizmasının ortadan kalkması, vergi tutarının yeniden fiyatların önemli bileşenlerinden biri haline gelmesi anlamına gelecek.
BENZİNDE 12,48 TL'LİK ETKİ HESAPLANIYOR
Paylaşılan hesaplamaya göre benzinin litresindeki ÖTV'nin 4,43 TL'den 14,83 TL'ye yükselmesi durumunda yalnızca ÖTV kaynaklı fark 10,40 TL olacak. Akaryakıtta KDV, ÖTV'nin de dahil olduğu tutar üzerinden hesaplandığı için vergi artışının nihai pompa fiyatına etkisi daha yüksek oluyor. Bu nedenle toplam artışın litre başına yaklaşık 12,48 TL'ye ulaşabileceği belirtiliyor. Ancak bu rakam mevcut koşullara göre yapılmış bir hesaplama niteliğinde; uluslararası ürün fiyatları, döviz kuru ve rafineri fiyatlarındaki değişiklikler nihai pompa fiyatını değiştirebilir.
İSTANBUL'DA BENZİN 90 TL'NİN ÜZERİNE ÇIKABİLİR
25 Eylül 2026 itibarıyla İstanbul Avrupa Yakası'nda benzinin litre fiyatı yaklaşık 80,40 TL, Anadolu Yakası'nda ise yaklaşık 80,30 TL seviyesinde bulunuyor. Hesaplanan 12,48 TL'lik etkinin aynı şekilde pompaya yansıması halinde Avrupa Yakası'nda litre fiyatı yaklaşık 92,88 TL seviyesine ulaşabilecek. Aynı hesaplamayla Ankara'da yaklaşık 81,40 TL olan benzinin 93,88 TL'ye, İzmir'de 81,70 TL seviyesindeki fiyatın ise 94,18 TL'ye çıkması gündeme gelebilecek.
Akaryakıt fiyatlarının şehirler arasında farklılık göstermesinde rafineriye ve depolama tesislerine uzaklık, nakliye giderleri, dağıtım şirketleri ile bayilerin fiyat politikaları gibi unsurlar etkili oluyor. Bu nedenle İstanbul, Ankara ve İzmir üzerinden yapılan hesaplamaların Antalya ve Alanya dahil diğer illerde birebir aynı pompa fiyatını oluşturması beklenmiyor. İstasyonlar ve dağıtım şirketleri arasında da küçük fiyat farklılıkları görülebiliyor.
MOTORİNDE FARKLI BİR VERGİ TAKVİMİ UYGULANIYOR
Motorinde ise benzinle aynı süreç işlemiyor. Ağustos ayında yayımlanan düzenlemeyle motorin eşel mobil sistemi kapsamından çıkarılarak ayrı bir ÖTV takvimine bağlandı. Buna göre motorinde ÖTV 13-31 Ağustos döneminde sıfırlandı, eylül ayında litre başına 3 TL olarak belirlendi. Resmi takvimde motorin ÖTV'sinin ekimde 6 TL, kasımda 9 TL ve aralıkta 12 TL olması; 1 Ocak 2027'den itibaren ise litre başına 13,9006 TL seviyesine çıkması öngörülüyor.
Motorinin litre fiyatına 25 Eylül itibarıyla yaklaşık 2,60 TL'lik yeni artış yansırken, İstanbul Avrupa Yakası'nda fiyat 93,46-93,50 TL civarına yükseldi. Böylece motorinde 90 TL eşiği aşılırken, eşel mobil sisteminin sona ermesiyle birlikte benzinde de benzer bir fiyat seviyesinin oluşup oluşmayacağı gündemin önemli başlıklarından biri haline geldi.
POMPA FİYATI NASIL OLUŞUYOR?
Türkiye'de akaryakıtın nihai satış fiyatı yalnızca ham petrol fiyatına göre belirlenmiyor. Uluslararası benzin ve motorin ürün fiyatları, döviz kuru, rafineri çıkış fiyatı, dağıtım ve bayi payları ile ÖTV ve KDV gibi vergiler pompa fiyatının oluşumunda rol oynuyor. Bu nedenle petrol fiyatının gerilemesi tek başına aynı oranda indirim anlamına gelmediği gibi, kurdaki veya vergi tutarındaki değişiklikler de petrol fiyatı sabit kalsa dahi pompaya yansıyabiliyor.
1 EKİM'DEKİ UYGULAMA BELİRLEYİCİ OLACAK
Benzinde konuşulan 12,48 TL'lik artış şimdilik mevcut vergi tutarları ve eşel mobil sisteminin sona ermesi üzerinden yapılan bir hesaplamaya dayanıyor. Nihai fiyatların belirlenmesinde 1 Ekim itibarıyla geçerli olacak ÖTV tutarıyla birlikte döviz kuru ve uluslararası ürün fiyatlarının o tarihteki seviyesi belirleyici olacak. Bu nedenle sürücülerin kesin pompa fiyatları için resmi vergi düzenlemeleri ile dağıtım şirketlerinin güncel fiyat duyurularını takip etmesi gerekiyor.
25 Eylül 2026 itibarıyla yayımlanan pompa verileri, benzinde olası vergi artışının aynı şekilde yansıtılması halinde büyükşehirlerde litre fiyatının 90 TL'nin üzerine çıkabileceğine işaret ediyor. Bununla birlikte hesaplanan tutarlar bir fiyat tahmini niteliğinde bulunuyor; 1 Ekim'de pompada oluşacak gerçek fiyat, vergi düzenlemesi ve piyasa koşullarının birlikte etkisiyle netleşecek.
