Ticaret Bakanlığı, temel gıda ürünleri arasında önemli bir yere sahip olan ayçiçeği yağında arz güvenliğinin korunması ve fiyat istikrarının desteklenmesi amacıyla yağlık ayçiçeği tohumu ithalatında uygulanan gümrük vergisinin takvimini değiştirdi. Düzenlemeyle, yerli üreticiyi korumak amacıyla hasat döneminde yüzde 20 olarak uygulanan gümrük vergisi, bu yıl normal takvimden daha erken bir tarihte yüzde 12 seviyesine çekilecek.
YÜZDE 12'LİK VERGİ 1 EKİM'DE BAŞLAYACAK
Mevcut sistemde yağlık ayçiçeği tohumu ithalatında hasat döneminde yüzde 20 gümrük vergisi uygulanırken, hasat dönemi dışında kalan süreçte oran yüzde 12'ye düşürülüyordu. Yeni düzenlemeyle yüzde 20'lik oran bu yıl 30 Kasım'a kadar devam etmeyecek. İthalatta yüzde 12'lik gümrük vergisi 1 Ekim 2026 itibarıyla uygulanmaya başlanacak. Böylece yağ sanayisinin daha düşük vergiyle hammadde ithal edebileceği dönem öne çekilmiş olacak.
KARAR RESMİ GAZETE'DE YAYIMLANDI
Düzenlemenin resmi süreci de tamamlandı. Yağlık ayçiçeği tohumu ithalatındaki vergi takvimini değiştiren Cumhurbaşkanı Kararı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Ticaret Bakanlığı da değişikliğin Tarım ve Orman Bakanlığı ile yapılan değerlendirmeler ve mutabakat doğrultusunda gerçekleştirildiğini bildirdi. Böylece tarımsal üretimin korunması ile sanayinin hammadde ihtiyacının karşılanması arasında denge kurulması hedeflendi.
KARADENİZ VE AVRUPA'DAKİ GELİŞMELER ETKİLİ OLDU
Bakanlığın açıklamasında kararın arkasındaki uluslararası gelişmelere de dikkat çekildi. Karadeniz bölgesindeki gelişmeler ile Avrupa'da etkili olan kuraklığın yağlık ayçiçeği tohumu arzında risk oluşturabileceği ve bunun fiyatlara yansıyabileceği değerlendirildi. Ayçiçeği ve bitkisel yağ piyasasında uluslararası üretim miktarı, hava koşulları, lojistik maliyetleri ve tedarik zincirindeki gelişmeler, ithalata bağımlı sektörlerin hammadde maliyetleri üzerinde doğrudan etkili olabiliyor.
AMAÇ SANAYİCİNİN HAMMADDEYE ERKEN ULAŞMASI
Vergi takviminin öne çekilmesiyle ayçiçeği yağı üreticisi sanayicilerin yeterli miktarda hammaddeye uygun maliyetlerle ve zamanında ulaşabilmesinin önü açılmak isteniyor. İthalatta uygulanan gümrük vergisinin düşürülmesi, ithal hammaddenin maliyetini azaltan unsurlardan biri olsa da nihai tüketici fiyatı yalnızca gümrük vergisine bağlı değil. Uluslararası ürün fiyatları, döviz kuru, nakliye, enerji, işleme ve dağıtım maliyetleri de raflardaki fiyatın oluşumunda rol oynuyor.
YERLİ ÜRETİCİ İLE TÜKETİCİ ARASINDA DENGE ARANIYOR
Tarım ürünlerinde dönemsel gümrük vergisi uygulamalarının temel amaçlarından biri, hasat sırasında ithal ürünün yerli üretici üzerinde oluşturabileceği fiyat baskısını sınırlandırmak. Bu nedenle yerli ürünün yoğun biçimde piyasaya çıktığı dönemde daha yüksek vergi uygulanırken, iç piyasadaki arzın yetersiz kalabileceği dönemlerde ithalat maliyetini azaltacak adımlar atılabiliyor. Ayçiçeği tohumunda uygulanan sistem de üreticinin hasat dönemindeki gelirini korumayı, diğer taraftan yağ sanayisinin yıl boyunca hammaddeye erişimini sürdürmeyi amaçlayan bu yaklaşımın bir parçasını oluşturuyor.
AYÇİÇEĞİ YAĞI FİYATLARI YAKINDAN İZLENECEK
Ticaret Bakanlığı, spekülatif fiyat hareketlerinin önlenmesi, temel gıda ürünlerinde arz güvenliğinin sağlanması ve ülke ihtiyacının öncelikle yerli üretimle karşılanması hedeflerinin birlikte değerlendirildiğini vurguladı. Bakanlık, Tarım ve Orman Bakanlığı başta olmak üzere ilgili kurumlarla eşgüdüm içerisinde piyasadaki arz-talep dengesi ile fiyat gelişmelerinin takip edilmeye devam edileceğini bildirdi. Piyasa koşullarının değişmesi halinde ticaret politikası araçlarında yeni düzenlemelere gidilebilmesi de mümkün olacak.
