Türkiye Halk Bankası tarafından esnaf ve sanatkarlara kullandırılan Hazine faiz destekli yatırım ve işletme kredilerinde yeni dönem başladı. Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Cumhurbaşkanı Kararı ile kredi kullanımında uygulanan faiz indirim oranları yeniden düzenlendi. Değişiklik, özellikle vergi veya sosyal güvenlik prim borcu bulunan ya da kredi için aranan kriterleri tam olarak karşılayamayan esnafın finansmana erişim koşullarını doğrudan ilgilendiriyor.
FAİZ İNDİRİM ORANLARI YENİDEN BELİRLENDİ
Düzenlemeyle birlikte Hazine destekli kredilerde bazı gruplara uygulanan faiz indirimi oranları aşağı çekildi. Buna göre yüzde 50 olarak uygulanan faiz indirimi yüzde 40'a, yüzde 100 olan indirim yüzde 80'e, yüzde 60 olarak uygulanan indirim ise yüzde 48'e düşürüldü. Böylece esnafın kullanacağı kredinin nihai finansman maliyetinde, hangi destek grubunda bulunduğuna göre değişiklik ortaya çıkacak. Esnafın başvuru öncesinde hangi indirim kategorisine girdiğini ve kendisine uygulanacak güncel maliyeti bankadan öğrenmesi önem taşıyor.
VERGİ VE SGK BORCU İÇİN BELGE ŞARTI
Hazine destekli kredi sisteminde vergi ve sosyal güvenlik yükümlülükleri de belirleyici olmaya devam ediyor. Esnaf ve sanatkarların, en fazla 15 gün öncesine kadar alınmış belgeyle ilgili mevzuat kapsamında vadesi geçmiş borçlarının bulunmadığını göstermesi gerekiyor. Borcu bulunan ancak bunu yeniden yapılandıran esnafın ise yapılandırma şartlarını ihlal etmemiş olması aranıyor. Bu nedenle kredi başvurusu yapacakların vergi ve SGK durumlarını başvurudan önce kontrol etmeleri ve gerekli belgeleri güncel şekilde hazırlamaları gerekiyor.
BORCU OLAN ESNAFA ALTERNATİF YOL
Vergi veya prim borcu nedeniyle söz konusu şartı karşılayamayan esnaf için sistem tamamen kapanmıyor. Düzenleme, belirlenen koşullar altında borcun Hazine faiz desteğiyle sağlanan krediden karşılanmasına imkan veriyor. Buna göre borcun, kredinin azami yüzde 25'ine karşılık gelen bölümü kişi adına banka tarafından ilgili tahsil dairelerine aktarılabilecek. Bu yöntem kapsamında tahsil edilecek tutar, kredi büyüklüğünden bağımsız olarak bir yıl içerisinde toplam 300 bin lirayı aşamayacak.
Borç ödemesinde kullanılacak kredi bölümünün faizine ilişkin Hazine tarafından sağlanacak indirim oranı ise yüzde 25 olacak. İlgili kamu borcunun ödenmesinin ardından kredi işlemleri esnaf ve sanatkar açısından devam edecek. Borç için kullanılan finansman ile buna ilişkin Hazine faiz desteği, asıl krediden bağımsız şekilde banka tarafından ayrıca kayıt altına alınarak hesaplanacak ve takip edilecek. Böylece kamu borcunun kapatılmasına yönelik bölüm ile işletme veya yatırım amacıyla kullanılan finansmanın takibi birbirinden ayrılmış olacak.
ESNAF KREDİLERİNDE SİSTEM NASIL İŞLİYOR?
Hazine faiz destekli esnaf kredilerinde temel mekanizma, kredinin belirlenen faiz yükünün bir bölümünün kamu desteğiyle azaltılmasına dayanıyor. Kredi Halkbank üzerinden kullandırılırken Hazine desteği sayesinde esnafın üstlendiği faiz maliyeti, normal ticari kredi koşullarına göre destek oranı ölçüsünde düşürülebiliyor. Ancak destekten yararlanabilmek için yalnızca esnaf veya sanatkar statüsünde olmak yeterli değil; ilgili mevzuatta belirtilen başvuru, borç durumu ve faaliyet kriterlerinin de karşılanması gerekiyor.
GELENEKSEL MESLEKLER DE DESTEK SİSTEMİNDE
Hazine destekli finansman sistemi yalnızca genel işletme faaliyetlerini değil, ekonomik ve kültürel açıdan korunması amaçlanan bazı geleneksel meslekleri de kapsıyor. El dokumacılığı, bakır işlemeciliği, çini ve çömlek yapımı, sedef kakma, ahşap oymacılığı, kaşıkçılık ve yorgancılık gibi geleneksel üretim alanlarında faaliyet gösteren esnaf ve sanatkarlar da mevzuatta belirlenen şartlar doğrultusunda destekli kredi uygulamalarından yararlanabiliyor. Bu krediler, küçük işletmelerin finansmana erişiminin yanında geleneksel üretim biçimlerinin ekonomik sürdürülebilirliği açısından da önem taşıyor.
BAŞVURU ÖNCESİ HANGİ ADIMLAR ATILMALI?
Kredi kullanmayı planlayan esnafın öncelikle vergi ve sosyal güvenlik prim borcu durumunu kontrol etmesi, varsa yapılandırmasının güncel durumunu incelemesi gerekiyor. Ardından faaliyet alanına ve talep edilen kredinin niteliğine göre hangi Hazine faiz desteğinin uygulanacağı Halkbank üzerinden teyit edilmeli. Faiz indirim oranlarının değişmesi nedeniyle yalnızca kredi tutarına değil, destek sonrasında ortaya çıkacak geri ödeme maliyetine ve ödeme planına da bakılması önem taşıyor.
DÜZENLEME ESNAFIN FİNANSMAN MALİYETİNİ ETKİLEYECEK
Yeni oranlar özellikle işletme sermayesi veya yatırım ihtiyacını Hazine destekli kredilerle karşılayan küçük işletmeler açısından önem taşıyor. Faiz indirim oranının düşürülmesi, diğer koşullar aynı kaldığında esnafın üstleneceği finansman yükünün artması anlamına gelebilecek. Buna karşılık vergi veya prim borcu bulunan işletmelere belirli sınırlar içerisinde borcun kredi üzerinden doğrudan tahsil dairesine aktarılabilmesi seçeneğinin sunulması, borç nedeniyle finansmana erişmekte güçlük yaşayan esnaf için alternatif bir başvuru yolu oluşturuyor. Karar yayımlandığı tarihte yürürlüğe girerken uygulamaya ilişkin işlemler ilgili mevzuat ve banka değerlendirmeleri doğrultusunda yürütülecek.
