Esnaf ve sanatkârların Halk Bankası aracılığıyla kullandığı Hazine faiz destekli yatırım ve işletme kredilerinde yeni düzenlemeye gidildi. Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Cumhurbaşkanı Kararı ile krediye erişimde vergi ve sosyal güvenlik prim borçlarına ilişkin kurallar korunurken, bu şartları tam olarak karşılayamayan esnaf için uygulanacak faiz indirim oranları ve alternatif kredi kullanım yöntemi yeniden belirlendi.
VERGİ VE SGK BORCU İÇİN BELGE ŞARTI
Düzenlemeye göre Hazine destekli krediden yararlanmak isteyen esnaf ve sanatkârların, en fazla 15 gün önce alınmış belgeyle vadesi geçmiş vergi ve sosyal güvenlik prim borçlarının bulunmadığını göstermesi gerekiyor. Borcu bulunanların ise borçlarını yeniden yapılandırmış ve yapılandırma şartlarını ihlal etmemiş olması aranıyor. Böylece kredi başvurusunda yalnızca işletmenin finansman ihtiyacı değil, kamuya olan vadesi geçmiş yükümlülüklerinin durumu da değerlendirmeye alınıyor.
BORCU OLAN ESNAFA İKİ ALTERNATİF
Aranan şartı sağlayamayan esnaf ve sanatkârlar için sistem tamamen kapanmıyor. İlk seçenekte, vadesi geçmiş borcun Hazine faiz desteğiyle sağlanan kredinin azami yüzde 25’ine karşılık gelen bölümü kişi adına ilgili tahsil dairesine aktarılıyor. Bu yöntemle tahsil edilecek tutar bir yıl içinde toplam 300 bin lirayı aşamıyor. Borcun ödenmesine ayrılan kredi bölümünde Hazine tarafından sağlanan faiz indirimi ise yüzde 25 olarak uygulanıyor.
Bu yöntemde borcun ödenmesine ayrılan para doğrudan esnafın serbest kullanımına bırakılmıyor. İlgili tutar kamu borcunun kapatılması amacıyla tahsil dairesine aktarılıyor; ardından kalan kredi tutarı esnaf ve sanatkârın kullanımına sunuluyor. Borç ödemesi için kullanılan bölüm ile buna ilişkin Hazine faiz desteği de ana krediden ayrı şekilde kayıt altına alınarak takip ediliyor.
FAİZ İNDİRİM ORANLARI DEĞİŞİYOR
İkinci seçenekte ise kriterleri tam olarak karşılayamayan esnaf ve sanatkâr kredi kullanmaya devam edebiliyor ancak Hazine tarafından karşılanan faiz desteği daha düşük uygulanıyor. Buna göre normalde yüzde 50 faiz indirimi uygulanan kredilerde oran yüzde 40’a, yüzde 100 indirim kapsamındaki kredilerde yüzde 80’e, yüzde 60 indirim uygulanan kredilerde ise yüzde 48’e çekiliyor. Bu nedenle yeni dönemde kredi başvurusu yapacak esnafın yalnızca kredi faizini değil, hangi Hazine destek oranına tabi olduğunu da kontrol etmesi önem taşıyor.
SİSTEM NASIL İŞLİYOR?
Hazine faiz destekli esnaf kredilerinde temel mekanizma, kredinin faiz yükünün belirli bölümünün kamu tarafından karşılanmasına dayanıyor. Halk Bankası tarafından kullandırılan yatırım ve işletme kredilerinde, ilgili mevzuatta belirlenen şartları sağlayan esnaf ve sanatkârlar faaliyet alanlarına ve kredi türüne göre farklı oranlarda faiz desteğinden yararlanabiliyor. Yeni düzenleme, bu sistemin temel yapısını değiştirmek yerine özellikle vergi ve prim borcu kriterlerini karşılayamayan başvuru sahiplerinin hangi koşullarda finansmana erişebileceğini yeniden düzenliyor.
BAŞVURU ÖNCESİ BORÇ DURUMU KONTROL EDİLMELİ
Kredi kullanmayı planlayan esnaf açısından ilk aşamada vergi ve sosyal güvenlik yükümlülüklerinin kontrol edilmesi gerekiyor. Vadesi geçmiş borç bulunuyorsa mevcut bir yapılandırmanın devam edip etmediği, yapılandırma şartlarının ihlal edilip edilmediği ve gerekli belgelerin güncelliği başvuru sürecinde önem kazanıyor. Belgenin en fazla 15 gün önce alınmış olması şartı nedeniyle eski tarihli borcu yoktur yazılarıyla işlem yapılması mümkün olmayacak.
GELENEKSEL MESLEKLER DE KAPSAMDA
Düzenlemede geleneksel, kültürel ve sanatsal değeri bulunan bazı meslek gruplarına yönelik hükümler de yer alıyor. El dokuma işleri, bakır işlemeciliği, çini ve çömlek yapımı, sedef kakma, ahşap oyma, kaşıkçılık ve yorgancılık gibi geleneksel üretim alanlarında faaliyet gösteren esnaf ve sanatkârlar da Hazine destekli kredi sistemindeki özel uygulamalar kapsamında değerlendiriliyor.
DÜZENLEMENİN EKONOMİK ÖNEMİ
Hazine destekli kredi mekanizması, özellikle küçük işletmelerin işletme sermayesi ve yatırım finansmanına daha düşük maliyetle ulaşabilmesi açısından uzun süredir kullanılan araçlardan biri. Hazine ve Maliye Bakanlığı verilerinden yapılan derlemelere göre 2026 yılı içinde esnaf ve sanatkârlara yönelik Hazine faiz destekli finansman önemli bir büyüklüğe ulaşmış durumda. Yeni kararın da bir taraftan kamu alacaklarının tahsilini gözetirken diğer taraftan vergi veya prim borcu nedeniyle kredi sisteminin dışında kalabilecek işletmelere alternatif bir yol açması amaçlanıyor.
ESNAF NE YAPMALI?
Yeni dönemde Hazine destekli kredi kullanmak isteyenlerin başvuru öncesinde güncel vergi ve SGK borç durumlarını kontrol etmeleri, varsa yapılandırmalarının devam ettiğinden emin olmaları ve gerekli belgeleri süresi içinde temin etmeleri gerekiyor. Borçsuzluk şartını karşılayamayanların ise borcun kredi içinden tahsil edilmesi ile daha düşük Hazine faiz indirimi uygulanması seçeneklerinin kendi finansman maliyetlerine etkisini değerlendirmesi gerekecek. Nihai kredi kullandırımında ise ilgili mevzuat hükümleriyle birlikte bankanın kredi değerlendirme ve tahsis süreçleri uygulanacak.
