Orta Doğu'da İran'la yeniden sıcak çatışma yaşanabileceğine ilişkin endişeler, küresel piyasalarda petrol fiyatlarını yükseltirken altın ve gümüşte sert satışları beraberinde getirdi. Ekonomist Robin J. Brooks, petrol fiyatlarındaki olası yükselişin değerli metaller üzerindeki etkisini hesapladı. Analize göre Brent petrolde yüzde 10'luk artış, ons altında yaklaşık yüzde 4, gümüşte ise yüzde 8'lik düşüşle ilişkili olabilir.
30 Ekim Cuma günü ons altın yaklaşık yüzde 3,7 değer kaybederek 4 bin dolar seviyesinin belirgin biçimde altına geriledi. Gümüşteki günlük kayıp ise yüzde 5,9'a ulaştı. Altın, ocak ayında gördüğü 5 bin 595 dolarlık rekor seviyesinden yüzde 28'in üzerinde uzaklaştı. Türkiye'de de satış baskısı hissedildi. Kapalıçarşı'da gram altın 6 bin 295 liraya, Cumhuriyet altını ise 41 bin 180 liraya kadar geriledi.
ALTIN VE GÜMÜŞTEKİ DÜŞÜŞ VERİLERLE DOĞRULANDI
Uluslararası piyasalardaki gerileme, Londra altın referans fiyatlarına da yansıdı. 29 Ekim'de öğleden sonraki referans fiyatı 4 bin 26,30 dolar olan ons altın, 30 Ekim'de 3 bin 913,25 dolara düştü. Böylece iki işlem günü arasındaki referans fiyat değişimi yaklaşık yüzde 2,8 oldu. Gün içindeki farklı işlem saatleri ve spot piyasa fiyatları nedeniyle açıklanan düşüş oranları değişebiliyor.
Anadolu Ajansının 30 Ekim tarihli piyasa verilerine göre Brent petrolün varil fiyatı 113,7 dolara yükseldi. Petrol hafta içerisinde 117 doların üzerini görerek temmuz ayından bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. Aynı gün uluslararası piyasalarda ons altın 3 bin 880 dolar, gümüş ise 49 dolar civarında işlem gördü.
PETROL FİYATLARINDA 25 DOLARLIK SAVAŞ RİSKİ
Ekonomist Robin J. Brooks, 1 Kasım 2026 tarihinde kişisel bülteninde yayımladığı analizde, piyasaların İran'la yeniden sıcak çatışma ihtimalini önemli ölçüde fiyatladığını belirtti. Brooks'a göre Basra Körfezi'nden petrol ihracatı savaş öncesindeki seviyelerine dönmesine rağmen Brent petrol fiyatları, Hürmüz Boğazı'nın kapalı olduğu dönemde görülen yüksek seviyelere yaklaştı.
Brent petrolün mevcut koşullardaki adil değerini varil başına yaklaşık 90 dolar olarak hesaplayan Brooks, piyasa fiyatında 25 doların üzerinde savaş risk primi bulunduğunu savundu. Ekonomist, Aralık 2027 vadeli Brent petrol kontratlarının da yaklaşık 90 dolar seviyesinde işlem görmesini bu değerlendirmesine dayanak gösterdi.
Brooks'un hesabına göre petrol fiyatlarındaki yükselişin tamamı arz ve talep koşullarından kaynaklanmıyor. İran çevresinde yeni bir askeri çatışma yaşanabileceği beklentisi de fiyatlara yansıyor. Ancak 90 dolarlık adil değer ve 25 dolarlık risk primi, kesinleşmiş piyasa verileri değil, ekonomistin kendi değerlendirmesini yansıtıyor.
PETROL YÜZDE 10 ARTARSA ALTIN NE KADAR DÜŞER?
Brooks, ekim ayının ikinci yarısındaki günlük fiyat değişimlerini inceleyerek Brent petrol ile altın ve gümüş arasındaki ilişkiyi hesapladı. Buna göre Brent petrolün yakın vadeli kontratlarında yüzde 10'luk yükseliş yaşanması, ons altında yaklaşık yüzde 4, gümüşte ise yüzde 8'lik düşüşe karşılık geliyor.
Ancak ekonomist, bu oranların kesin bir fiyat tahmini olarak değerlendirilmemesi gerektiğini vurguladı. Hesaplamanın özellikle altın ve gümüşün sert dalgalandığı son iki haftanın verilerine dayanması, olası kayıpların olduğundan yüksek görünmesine yol açabilir.
Brooks'a göre petrolde zaten önemli bir savaş risk primi bulunması da yeni ve kalıcı bir yüzde 10'luk yükseliş ihtimalini sınırlandırıyor. Bu nedenle hesaplanan yüzde 4 ve yüzde 8'lik kayıplar, mevcut koşullarda gerçekleşmesi beklenen kesin düşüşler değil, olası fiyat hareketlerinin üst sınırına ilişkin bir değerlendirme niteliği taşıyor.
ALTIN FİYATLARI NEDEN PETROLLE TERS YÖNDE HAREKET EDİYOR?
Altın, jeopolitik belirsizlik dönemlerinde genellikle güvenli liman olarak görülse de her kriz ortamında yükselmiyor. Brooks'un İran savaşı sonrasındaki verilere dayanan analizinde, petrol fiyatlarının sert yükseldiği dönemlerde altın ve gümüşün değer kaybetme eğiliminde olduğu görülüyor.
Bununla birlikte iki yatırım aracı arasındaki ters yönlü hareketin her dönemde geçerli olduğunu söylemek mümkün değil. Dünya Altın Konseyinin 2026 yılı değerlendirmesine göre altın fiyatlarını jeopolitik risklerin yanı sıra faizler, ABD dolarının seyri, yatırımcıların risk algısı ve piyasalardaki para akışı da etkiliyor.
Dolayısıyla petrol fiyatlarının yükselmesi tek başına altının düşeceği anlamına gelmiyor. Petrolün enflasyon beklentileri, faiz politikaları ve küresel risk iştahı üzerindeki etkileri de değerli metallerin yönünü değiştirebiliyor.
ŞUBAT AYINDAKİ SERT DÜŞÜŞ TEKRARLANIR MI?
Brooks, İran savaşının şubat ayında başlamasının piyasalar açısından beklenmedik bir gelişme olduğunu hatırlattı. Bu nedenle savaşın ilk döneminde altın ve gümüşte yaşanan sert satışların, olası yeni hava saldırıları sırasında aynı ölçüde tekrarlanmasını beklemiyor.
Ekonomiste göre yeni çatışma ihtimalinin yatırımcılar tarafından önceden değerlendirilmesi, piyasalardaki sürpriz etkisini azaltabilir. Brooks, mevcut belirsizlik döneminin sona ermesi halinde altın ve gümüş fiyatlarında yeniden toparlanma görülebileceğini düşünüyor.
Ancak bu senaryo, Orta Doğu'daki gelişmelerin seyrine bağlı. Çatışmaların genişlemesi, enerji arzında yeni kesintiler yaşanması veya küresel finans piyasalarında beklenmedik gelişmeler ortaya çıkması durumunda fiyat hareketleri farklılaşabilir.
GRAM ALTINDA DOLAR KURU DA BELİRLEYİCİ
Küresel piyasalardaki gelişmeler, Alanya ve Antalya'daki kuyumcularda işlem yapan yatırımcıları da yakından ilgilendiriyor. Ancak Türkiye'de gram altının fiyatı yalnızca uluslararası ons altın fiyatına bağlı değil. Dolar/TL kurundaki değişimler de gram altının Türk lirası karşılığını doğrudan etkiliyor.
Gram altının teorik değeri, ons altın fiyatının dolar/TL kuru ile çarpılıp yaklaşık 31,1035'e bölünmesiyle hesaplanıyor. Örneğin ons altın yüzde 4 gerilerken dolar kuru değişmezse gram altının teorik fiyatı da yaklaşık yüzde 4 düşüyor. Buna karşılık doların Türk lirası karşısında değer kazanması, ons altındaki düşüşün gram altına yansımasını azaltabiliyor.
Bu nedenle uluslararası piyasalarda altının toparlanması, Türkiye'deki gram altın fiyatlarının aynı oranda yükseleceği anlamına gelmiyor. Kuyumculardaki alış ve satış fiyatları arasında oluşan farklar da yatırımcıların gerçek işlem maliyetini etkiliyor.
ALTIN YATIRIMCILARI HANGİ GELİŞMELERİ İZLEMELİ?
Önümüzdeki dönemde İran ve Orta Doğu kaynaklı jeopolitik gelişmeler, Brent petrol fiyatları, ABD dolarının uluslararası piyasalardaki değeri ve merkez bankalarının faiz kararları altın fiyatlarının yönü açısından önem taşıyor.
Brooks'un analizi, petrol fiyatlarındaki savaş kaynaklı yükselişin değerli metaller üzerinde kısa vadeli baskı oluşturabileceğine işaret ediyor. Ancak hesaplama, yalnızca belirli bir dönemde gözlenen fiyat ilişkisine dayanıyor ve petrolün altın üzerindeki etkisinin her koşulda aynı olacağını göstermiyor.
Altın ve gümüşteki sert dalgalanmalar nedeniyle yatırımcıların tek bir fiyat tahminine dayanarak karar vermemesi önem taşıyor. Özellikle kısa vadeli işlemlerde kur değişimleri, alış-satış farkları ve ani fiyat hareketleri, beklenen getiriyi önemli ölçüde değiştirebiliyor.
