Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, Rusya'ya yönelik uzun menzilli insansız hava aracı operasyonlarının yoğunlaşacağı mesajını verdi. Zelenski, yayımladığı video mesajında Rus hava sahasını kullanan hava yolu şirketleri, sigorta kuruluşları ve Rusya'daki önemli havalimanlarına uçuş gerçekleştiren taraflara doğrudan seslenerek, artan İHA faaliyetlerinin sivil havacılık açısından dikkate alınması gereken yeni bir güvenlik ortamı oluşturduğunu savundu.
ZELENSKİ'DEN HAVA YOLU ŞİRKETLERİNE UYARI
Zelenski, Ukrayna'nın sivil uçakları hedef almadığını özellikle vurgularken, Rusya semalarındaki insansız hava araçlarının yoğunluğunun artacağını söyledi. Rus makamlarının hava sahasındaki riskler konusunda yeterli bilgilendirme yapmadığını ileri süren Ukrayna lideri, bu nedenle Rus hava sahasının fiilen kapanmaya doğru gideceğini savundu. Zelenski, "Rusya'nın hava sahasında güvenli anlar sona erdi" ifadeleriyle hava yolu şirketlerinin ve sigorta kuruluşlarının operasyonlarını yeniden değerlendirmesi gerektiği mesajını verdi.
SİVİL HAVACILIKTA RİSK NASIL DEĞERLENDİRİLİYOR?
Silahlı çatışmaların yaşandığı veya uzun menzilli füze ve İHA faaliyetlerinin görüldüğü bölgelerde sivil havacılık açısından risk yalnızca doğrudan bir saldırı ihtimalinden oluşmuyor. Hava savunma sistemlerinin aktif hale gelmesi, askeri ve sivil hava trafiğinin aynı bölgelerde bulunması, navigasyon sistemlerinde yaşanabilecek karıştırma veya yanıltma girişimleri ve ani hava sahası kısıtlamaları da uçuş güvenliğini etkileyebiliyor. Bu nedenle hava yolu şirketleri, ulusal havacılık otoriteleri ile uluslararası kuruluşların yayımladığı güvenlik bildirimlerini takip ederek güzergahlarını ve operasyonlarını sürekli değerlendirmek zorunda kalıyor.
AVRUPA HAVACILIK OTORİTESİNDEN RUSYA İÇİN UYARI
Avrupa Birliği Havacılık Emniyeti Ajansı'nın (EASA) Rusya hava sahasına ilişkin yürürlükteki çatışma bölgesi güvenlik bildiriminde de benzer risklere dikkat çekiliyor. Kurum, Rusya'nın belirli bölgelerindeki hava sahasında sivil uçakların yanlışlıkla hedef alınması, hava savunma sistemlerinin devreye girmesi ve sivil-askeri koordinasyonda yaşanabilecek sorunların uçuş güvenliğini tehdit edebileceğini değerlendiriyor. EASA ayrıca çatışma bölgesine ve İHA saldırılarının hedef aldığı noktalara yakın alanlarda uydu tabanlı navigasyon sistemlerine yönelik karıştırma ve yanıltma faaliyetlerinin de ayrı bir risk oluşturduğunu belirtiyor.
İHA'LAR SAVAŞIN COĞRAFYASINI GENİŞLETİYOR
Rusya-Ukrayna savaşında insansız hava araçlarının giderek daha merkezi bir rol üstlenmesi, cephe hattından uzaktaki bölgeleri de güvenlik tartışmalarının parçası haline getirdi. Uzun menzilli İHA'lar askeri tesislerin yanı sıra enerji ve lojistik altyapısına yönelik operasyonlarda kullanılabilirken, bu araçlara karşı hava savunma sistemlerinin devreye sokulması geniş bir hava sahasında operasyonel kısıtlamalara yol açabiliyor. Son dönemde Rusya'nın Ukrayna kentlerine yönelik yoğun hava saldırılarına karşılık Ukrayna da Rusya topraklarındaki çeşitli hedeflere yönelik uzun menzilli saldırılarını sürdürüyor.
HAVALİMANLARINDA AKSAMALAR EKONOMİK SONUÇLAR DOĞURABİLİR
İHA tehdidi nedeniyle bir havalimanının veya hava sahasının geçici olarak kullanılamaması yalnızca güvenlik boyutuyla sınırlı kalmıyor. Uçuşların ertelenmesi veya farklı güzergahlara yönlendirilmesi hava yolu şirketlerinin yakıt, personel ve operasyon maliyetlerini artırabilir; bağlantılı uçuşlarda zincirleme gecikmeler oluşturabilir. Risk seviyesindeki yükseliş aynı zamanda havacılık sigortalarının şartlarını ve maliyetlerini de etkileyebildiğinden Zelenski'nin mesajında sigorta şirketlerine ayrıca seslenmesi öne çıkıyor.
MOSKOVA VE ST. PETERSBURG'A UÇAN ŞİRKETLERE ÇAĞRI
Zelenski, özellikle Moskova, St. Petersburg ve Rusya'nın diğer önemli noktalarındaki havalimanlarını kullanan hava yolu şirketlerinin gelişmeleri dikkate alması gerektiğini belirtti. Ukrayna Dışişleri Bakanlığı ile ilgili kurumların Rusya hava sahasındaki risklere ilişkin bilgileri uluslararası kuruluşlara ileteceğini açıklayan Zelenski, Kiev ve Moskova'da görev yapan yabancı diplomatların da bu değerlendirmeleri kendi ülkelerine aktarmasını istedi.
HAVA SAHASININ KAPANMASI NASIL İŞLİYOR?
Bir ülkenin hava sahasının resmen kapatılması ile hava yolu şirketlerinin güvenlik gerekçesiyle o bölgeden uzak durması aynı süreç anlamına gelmiyor. Devletler belirli bölgeleri uçuşa kapatabilir veya geçici kısıtlamalar uygulayabilirken, havacılık otoriteleri de çatışma bölgelerine ilişkin risk bildirimleri yayımlayabiliyor. Hava yolu şirketleri ise bu resmi bildirimlerin yanında kendi güvenlik analizlerini, sigorta koşullarını ve operasyonel riskleri değerlendirerek uçuşların devam edip etmeyeceğine karar veriyor. Bu nedenle Zelenski'nin "fiilen kapanacak" açıklaması, doğrudan verilmiş resmi bir hava sahası kapatma kararından ziyade artan güvenlik risklerinin sivil uçuşları giderek zorlaştıracağı yönündeki siyasi ve askeri bir uyarı niteliği taşıyor.
UKRAYNA HAVA SAHASI DA SİVİL UÇUŞLARA KAPALI
Savaşın sivil havacılık üzerindeki etkisinin en belirgin örneklerinden biri Ukrayna'da yaşanıyor. Ukrayna hava sahası geniş çaplı savaşın başlamasından bu yana sivil uçuşlara kapalı tutuluyor ve EASA bölgeyi aktif çatışma alanı olarak değerlendirmeye devam ediyor. Kiev yönetimi ise gelecekte güvenlik koşulları elverdiğinde sivil havacılığın yeniden başlatılabilmesi için hazırlık çalışmalarını sürdürüyor. Mevcut koşullarda Rusya ve Ukrayna arasındaki uzun menzilli hava saldırılarının yoğunlaşması, bölgedeki sivil havacılık güvenliğinin savaşın seyrine doğrudan bağlı kalmaya devam edeceğini gösteriyor.
ZELENSKİ: SİVİL HAVACILIĞIN DRONLARIN ARASINDA YERİ YOK
Zelenski açıklamasının sonunda Ukrayna'nın masum insanların hayatını kaybetmesini istemediğini belirterek uyarının bu nedenle yapıldığını söyledi. Hava yolu şirketlerinin Rusya'daki önemli merkezlere gerçekleştirdiği uçuşlarda gelişen güvenlik ortamını hesaba katması gerektiğini yineleyen Ukrayna lideri, mesajını "Sivil havacılığın insansız hava araçlarının bulunduğu hava sahasında yeri yok" sözleriyle tamamladı.
