ABD ile İran arasındaki gerilim, Hürmüz Boğazı çevresinde yeniden askeri çatışmaya dönüştü. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran İslam Devrim Muhafızları Ordusu'na ait hedeflere yönelik yeni hava saldırılarının başlatıldığını açıkladı. CENTCOM, operasyonun Hürmüz Boğazı'ndan geçen ticari gemilere ve bölgede bulunan Amerikan güçlerine yönelik son saldırı girişimlerine karşılık gerçekleştirildiğini bildirdi.
İRAN'IN GÜNEYİNDE PATLAMA SESLERİ
İran medyasında yer alan haberlerde ülkenin güneyindeki stratejik bölgelerde patlamalar duyulduğu aktarıldı. Bender Abbas çevresi ile Hürmüz Boğazı'nda bulunan Keşm Adası, patlama bildirilen noktalar arasında yer aldı. Bölgeden gelen ilk bilgiler saldırıların özellikle İran'ın kıyıdaki askeri kapasitesine odaklandığına işaret ederken, gelişmelerin ardından güvenlik önlemleri artırıldı.
CENTCOM: TİCARİ GEMİLERE YÖNELİK TEHDİTLERE KARŞILIK VERİLDİ
CENTCOM açıklamasında saldırıların ABD Doğu Saati ile 12.00'de başladığı belirtilerek, operasyonun Devrim Muhafızları'nın ticari gemilere ve bölgedeki Amerikan askerlerine yönelik saldırı girişimlerinin ardından gerçekleştirildiği ifade edildi. ABD'nin son dönemde İran'a yönelik operasyonlarında kıyı gözetleme sistemleri, füze ve insansız hava aracı kapasitesi ile deniz unsurlarını hedef aldığı biliniyor. Washington, bu operasyonların temel amacını Hürmüz Boğazı'ndaki ticari deniz ulaşımına yönelik askeri tehdidin azaltılması olarak açıklıyor.
HÜRMÜZ BOĞAZI NEDEN BU KADAR ÖNEMLİ?
Basra Körfezi'ni Umman Körfezi ve açık denizlere bağlayan Hürmüz Boğazı, dünya enerji ticaretinin en hassas geçiş noktalarından biri olarak kabul ediliyor. Körfez ülkelerinden çıkan büyük miktardaki petrol ve sıvılaştırılmış doğal gazın uluslararası pazarlara ulaştırılmasında bu güzergâh kullanılıyor. Boğazın dar yapısı ve çevresindeki yoğun askeri varlık nedeniyle bölgede yaşanan her güvenlik krizi yalnızca İran ile ABD'yi değil, enerji ithal eden çok sayıda ülkeyi ve uluslararası deniz taşımacılığını da yakından ilgilendiriyor.
GERİLİM PETROL VE DENİZ TAŞIMACILIĞINI ETKİLİYOR
Hürmüz Boğazı çevresindeki askeri hareketlilik, enerji piyasalarında risk algısını artıran başlıca gelişmeler arasında bulunuyor. Bölgede gemilere yönelik saldırı ihtimalinin yükselmesi; tanker rotaları, sigorta maliyetleri ve taşıma ücretleri üzerinde baskı oluşturabiliyor. Geçişlerin ciddi biçimde aksaması halinde ise petrol arzına ilişkin endişelerin küresel fiyatlara yansıması bekleniyor. Bu nedenle uluslararası piyasalar, bölgedeki askeri gelişmelerin yanı sıra gemi trafiğinin normal şekilde sürüp sürmediğini de yakından izliyor.
TRUMP DA YENİ SALDIRILARIN SİNYALİNİ VERMİŞTİ
ABD Başkanı Donald Trump, yeni operasyon öncesindeki açıklamalarında İran'a karşı yeniden askeri güç kullanılabileceğinin sinyalini vermişti. Trump, olası saldırıların sınırlı tutulacağını belirtirken İran üzerindeki askeri baskının sürebileceğini ifade etmişti. Washington'ın açıklamaları, ABD yönetiminin bir yandan İran'ın bölgedeki askeri kapasitesini sınırlandırmaya çalışırken diğer yandan çatışmanın daha geniş çaplı bir savaşa dönüşmesini engelleyecek bir çerçeve oluşturmaya çalıştığı şeklinde değerlendiriliyor.
BÖLGE DAHA ÖNCE DE BENZER SALDIRILARA SAHNE OLDU
Hürmüz Boğazı ve İran'ın güney kıyıları son aylarda ABD ile İran arasındaki karşılıklı askeri hamlelerin merkezlerinden biri haline geldi. CENTCOM'un daha önce yayımladığı açıklamalarda da İran'ın kıyı savunma sistemleri, füze ve İHA noktaları, deniz unsurları ve askeri komuta altyapısının hedef alındığı bildirilmişti. ABD yönetimi bu operasyonları ticari gemilerin güvenli geçişini sağlama gerekçesiyle savunurken, Tahran Amerikan saldırılarını egemenliğine yönelik askeri müdahale olarak değerlendiriyor.
ASKERİ GERİLİMİN YANI SIRA DİPLOMASİ DE GÜNDEMDE
Karşılıklı saldırılara rağmen diplomatik temas ihtimali tamamen ortadan kalkmış değil. İran yönetiminden gerilimi azaltacak düzenlemelere dönülebileceğine ilişkin mesajlar gelirken, tarafların Hürmüz Boğazı'ndaki güvenlik düzeni konusunda birbirinden farklı şartları bulunuyor. Bu nedenle askeri hareketliliğin sona ermesi açısından yalnızca saldırıların durması değil, ticari gemilerin güvenli geçişi ve tarafların bölgedeki askeri faaliyetlerine ilişkin daha geniş bir uzlaşma da önem taşıyor.
GÖZLER HÜRMÜZ BOĞAZI'NDAKİ GEMİ TRAFİĞİNDE
Yeni saldırıların ardından önümüzdeki süreçte en kritik başlıklardan biri Hürmüz Boğazı'ndaki ticari gemi geçişlerinin durumu olacak. Deniz trafiğinin aksaması veya yeni saldırıların yaşanması, gerilimin İran ve ABD arasındaki askeri mücadeleden çıkarak küresel ticaret ve enerji güvenliğini doğrudan etkileyen daha büyük bir krize dönüşmesine yol açabilir. Buna karşılık tarafların operasyonların kapsamını sınırlaması ve diplomatik kanalları yeniden devreye sokması, bölgedeki tansiyonun düşürülmesi açısından belirleyici olacak.
