KALÇA ve diz protezi kelimeleri son yıllarda çeşitli diz ve kalça problemleri sonucu çevremizde, hatta ailemizdeki bireylerde bile karşımıza çok sık çıkmaya başlamıştır. Tanım olarak kalça ve diz protezi, aşınmış olan eklem yüzlerinin,...
KALÇA
ve diz protezi kelimeleri son yıllarda çeşitli diz ve kalça problemleri sonucu çevremizde, hatta ailemizdeki bireylerde bile karşımıza çok sık çıkmaya başlamıştır.
Tanım olarak kalça ve diz protezi, aşınmış olan eklem yüzlerinin, metal ve polietilenden imal edilen özel şekillendirilmiş malzemeler ile kaplanarak ya da değiştirilerek yapay bir eklem oluşturulması şeklidir. Yani problemli parçaların çıkarılarak yeni bir eklem yüzeyi ile değiştirilmesidir. Protez ameliyatlarının amacı hastanın ağrısız ve hareketli bir ekleme sahip olması ve günlük yaşam kalitesinin en üst seviyede olmasını sağlamaktır.
KİMLER İÇİN UYGUNDUR?
Kalça ve dizlerinde ağrı ve şekil bozukluğu olan, istirahat, ilaçlar, fizik tedavi yöntemleri uygulanmasına rağmen kalça ve diz ağrıları geçmeyen, yürüme, merdiven çıkma gibi günlük yaşama aktiviteleri ileri derecede kısıtlanmış ve eklem kıkırdağında ileri derecede harabiyet olan hastalara kalça ve diz protezi uygulanır.
DİZ REHABİLİTASYONU
Diz protezlerinde ameliyat başarısını etkileyen faktörlerin başında, ameliyattan sonra uygulanan rehabilitasyon gelmektedir. Rehabilitasyonunun amacı pıhtı atmasını engellemek, yeterli ve fonksiyonel bir hareket açıklığı sağlamak, eklemin stabilitesini sağlamak için etraf kasları güçlendirmek ve hastanın bağımsızlığını sağlayarak yaşam kalitesini yükseltmektir. Ortopedistin uyaracağı aksi bir durum yoksa genelde ameliyat sonrası ilk günden itibaren hareket açıklığı egzersizlerine başlanmalıdır. Hastaların rahat etmek için dizlerini hafif bükülü tutmalarına izin verilmemeli, diz düz olarak tutulmalıdır. Çimentolu diz protezlerinde birinci günden itibaren yürüteçle hastanın tolere edebildiği oranda dize yük verilebilir. Çimentosuz ve hibrid protezlerde tam yük vermeye 6. haftadan itibaren geçilir. İlk günden itibaren adım adım yapılacak egzersiz, fizik tedavi uygulamaları ve cihazlarla rehabilitasyonunun amaçları gerçekleştirilmeye çalışılır.
KALÇA REHABİLİTASYONU
Kalça protezi ameliyatı sonrası rehabilitasyonun amacı protezin yerinden oynamasına karşı önlem almak, hastayı erken mobilize etmek, hareketsizliğin olumsuz etkilerini (pıhtı atması, basınç yaraları gibi) önlemek, yardımcı yürüme cihazları ile hastanın bağımsız hareketini sağlamak, hastayı ağrısız harekete kavuşturmak, kalça etrafındaki kasları güçlendirerek hastayı günlük yaşam aktivitelerinde ve iş yaşamında bağımsız hale getirmektir. Çimentolu protezlerde 3. günden itibaren tam ağırlık verilebilir. Çimentosuz protezlerde ilk 6 hafta boyunca bir yürüteç yardımıyla ayağa hiç yük vermeden hareket sağlanır. Maksimum stabilite 6 aydan sonra gerçekleşir. Tam veya kısmi ağırlık vermeye izin verilen hastalarda en az 2 ay yürümeye yardımcı bir cihaz önerilir. Genellikle ilk ay yürüteç veya çift koltuk değneği, ikinci ay tek koltuk değneği veya bastonla yürüyüş yapılır ve 6 ay boyunca devam edilir. Birinci ayda yatarken bacaklar arasına yastık konmalıdır. Yapılan ameliyata ve hastanın durumuna göre pozisyonlar, egzersizler ve cihazlar aşamalı olarak hastaya uygulanarak rehabilitasyonun hedeflerine ulaşılır.
Her iki protez ameliyatı sonrasında eğer uzun süre yatış pozisyonunda kalınıp, egzersiz ve yürümeye başlanmazsa uzun vadede kaslarda zayıflama, tansiyon problemleri, düşme korkusu, yatak yaraları ve eklem kireçlenmeleri riski çok fazla olur. Erken fizik tedavi olmazsa ameliyatın da başarı oranı düşer.
