Devletin sosyal konut projelerine yönelik yoğun talep sürerken, kura sonucu hak sahibi olan konutların gayriresmî yollarla üçüncü kişilere devredilmek istendiğine ilişkin iddialar yeniden gündeme geldi. Finans analisti İslam Memiş, özellikle “noterli devir” adı altında yapılan işlemlere karşı vatandaşları uyardı. Memiş, bazı ilanlar ve kapalı mesajlaşma gruplarında hak sahipliği için yüksek bedeller talep edildiğini, aracılık yapan kişilerin de komisyon istediğini belirtti.
2+1 VE 3+1 KONUTLAR İÇİN MİLYONLUK TALEP
İslam Memiş’in aktardığına göre söz konusu gayriresmî piyasada 2+1 konutların hak devri için 2 milyon lira, 3+1 konutlar için ise 3 ila 3,5 milyon lira arasında bedeller isteniyor. Alıcıların, projenin tamamlanmasının ardından konutun değer kazanacağı ve kalan taksitlerin düşük olacağı yönündeki söylemlerle ikna edilmeye çalışıldığını ifade eden Memiş, bu işlemlerde tarafların ciddi bir hukuki ve mali risk üstlendiğine öne çıktı.
NOTER, SENET VE TAKAS YÖNTEMLERİ GÜNDEMDE
Memiş, sözde devir işlemlerinde üç yöntemin öne çıktığını belirtti. Bunlardan ilkinde tarafların noter aracılığıyla kendi aralarında sözleşme yaptığı, ikincisinde hak sahibinin alıcıya güvence vermek amacıyla yüksek bedelli senet düzenlediği, üçüncüsünde ise başka bir taşınmaz üzerinden karşılıklı tapu devri yapılmasının teklif edildiği ifade edildi. Ancak tarafların kendi aralarında düzenlediği belgeler, TOKİ nezdindeki hak sahipliğinin kendiliğinden başka bir kişiye geçtiği anlamına gelmiyor.
TOKİ'NİN RESMİ DEVİR KURALI NE DİYOR?
TOKİ'nin resmi bilgilendirmelerinde, özellikle alt gelir grubu projelerinde sözleşme imzalayan hak sahiplerinin konutlarını borçları sona erip malik olana kadar devredemeyeceği açıkça belirtiliyor. TOKİ, borcu devam ederken konutunu devreden hak sahiplerinin sözleşmelerinin feshedilebileceğini bildiriyor. Bazı açık satış projelerinde ise farklı hükümler uygulanabildiğinden, vatandaşların mutlaka ilgili projenin satış duyurusu ve gayrimenkul satış sözleşmesindeki şartları esas alması gerekiyor.
NOTERDE İMZA ATMAK HAK SAHİBİNİ DEĞİŞTİRMİYOR
Buradaki en kritik ayrım, kişiler arasında yapılan özel bir sözleşmeyle TOKİ kayıtlarındaki hak sahipliğinin değiştirilmesinin aynı işlem olmaması. TOKİ projelerinde başvuru, sözleşme, teslim, tapu ve varsa izin verilen devir işlemleri kurumun belirlediği resmi süreç üzerinden yürütülüyor. Dolayısıyla yalnızca noter belgesi, senet veya taraflar arasında hazırlanmış başka bir protokol üzerinden para ödenmesi, alıcının TOKİ karşısında yeni hak sahibi olduğu anlamına gelmiyor.
ASIL RİSK PARAYI ÖDEYEN TARAF İÇİN
Gayriresmî bir anlaşmada yüksek miktarda para ödeyen kişi, konutun resmi hak sahipliğini doğrudan elde edemediği için önemli bir riskle karşı karşıya kalabiliyor. Hak sahibinin daha sonra anlaşmadan vazgeçmesi, sözleşme yükümlülüklerini yerine getirmemesi veya TOKİ tarafından hak sahipliğinin sona erdirilmesi halinde taraflar arasında uyuşmazlık çıkması mümkün. Memiş de bu nedenle noter sözleşmesi veya senet gibi yöntemlerin konutun resmi devrinin yerine geçtiği düşüncesiyle hareket edilmemesi gerektiğini vurguluyor.
HAK SAHİPLİĞİ SONA ERERSE YEDEKLER DEVREYE GİREBİLİYOR
Sosyal konut projelerinde asil hak sahibinin sözleşme imzalamaması ya da ilgili proje hükümleri doğrultusunda hakkını kaybetmesi halinde süreç, kişiler arasındaki gayriresmî anlaşmaya göre değil TOKİ'nin resmi prosedürüne göre ilerliyor. Nitekim TOKİ'nin farklı projelere ilişkin duyurularında, asil hak sahiplerinden kalan konutlar için yedek hak sahiplerinin sözleşmeye çağrıldığı görülüyor. Bu durum, kura hakkının dışarıdan yapılan özel bir anlaşmayla otomatik olarak başka bir kişiye geçirilemeyeceğini gösteren önemli unsurlardan biri.
İŞLEMLER RESMİ KANALLARDAN YÜRÜTÜLÜYOR
TOKİ daha önce yaptığı kamuoyu duyurularında da vatandaşları kurumun adı ve logosu kullanılarak gerçekleştirilen dolandırıcılık girişimlerine karşı uyarmıştı. Kurum; başvuru, sözleşme, devir, teslim ve tapu gibi işlemlerin e-Devlet, yetkili banka şubeleri ve TOKİ'nin ilan ettiği resmi kanallar üzerinden yürütüldüğünü bildiriyor. Bu nedenle sosyal medya ilanı, mesajlaşma grubu, şahıs hesabına para transferi veya yalnızca taraflar arasında hazırlanan belge üzerinden işlem yapılmadan önce ilgili projenin resmi şartlarının kontrol edilmesi büyük önem taşıyor.
VATANDAŞLAR NE YAPMALI?
Sosyal konut hakkını devralmayı düşünenlerin öncelikle ilgili projenin TOKİ tarafından yayımlanan satış ve sözleşme şartlarını incelemesi gerekiyor. Devir imkânının bulunup bulunmadığı proje bazında resmi kaynaklardan teyit edilmeli; yüksek miktarda ödeme yapılmadan önce işlemin TOKİ kayıtlarında hak sahipliği değişikliği doğurup doğurmadığı açık biçimde öğrenilmeli. İlan veya mesajlaşma gruplarında sunulan “noterli devir”, “senetle garanti” ya da gelecekte tapu değişimi yapılacağı yönündeki vaatlerin resmi devir işlemiyle aynı olmadığı göz önünde bulundurulmalı.
