Taşınmaz alım satımında para transferini tapu devriyle eş zamanlı hale getirmeyi amaçlayan Güvenli Ödeme Sistemi için geri sayım sürüyor. Ticaret Bakanlığının Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik kapsamında hayata geçirdiği düzenlemeyle, satış bedelinin bir kısmının veya tamamının nakit, havale ya da elektronik fon transferi yoluyla ödenmesi halinde işlemin güvenli ödeme altyapısı üzerinden yürütülmesi öngörülüyor. Uygulamayla özellikle yüksek tutarlı taşınmaz satışlarında yaşanabilecek dolandırıcılık, sahtecilik, ödeme yapılmaması ve nakit taşıma risklerinin azaltılması hedefleniyor.
ZORUNLU UYGULAMA TARİHİ 1 EKİM'E ERTELENMİŞTİ
Düzenlemenin zorunlu olarak uygulanacağı tarih ilk aşamada 1 Temmuz 2026 olarak belirlenmişti. Ticaret Bakanlığı, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü ile diğer paydaşlar arasındaki teknik çalışmaların ve sistem entegrasyonlarının tamamlanabilmesi amacıyla yönetmelikten kaynaklanan erteleme yetkisini kullandı. Bakanlığın resmi duyurusuyla zorunlu uygulama tarihi üç ay uzatılarak 1 Ekim 2026 olarak belirlendi. Böylece banka, ödeme ve tapu altyapılarının birbirleriyle uyumlu şekilde çalışması için ek geçiş süresi tanınmış oldu.
PARA TAPU DEVRİNDEN ÖNCE SATICIYA GEÇMEYECEK
Yeni modelin temelinde, taşınmazın mülkiyet devri ile satış bedelinin birbirine bağlı şekilde gerçekleştirilmesi bulunuyor. Alıcının satış için sisteme aktardığı bedel, tapudaki tescil işlemi tamamlanmadan doğrudan satıcının kullanımına geçmeyecek. Tapu devrinin tamamlanmasının ardından ödeme süreci sonuçlandırılacak. Böylece bugün taşınmaz satışlarında tarafların karşı karşıya kaldığı "önce para mı gönderilecek, önce tapu mu devredilecek" ikileminin resmi bir sistem üzerinden çözülmesi amaçlanıyor.
ALICI VE SATICI NE YAPMALI?
Taşınmaz alacak veya satacak vatandaşların işlem öncesinde taraf bilgileri, tapu başvurusu, satış bedeli ve ödeme yöntemi gibi bilgilerin birbiriyle uyumlu olmasına dikkat etmesi gerekiyor. Özellikle ödeme için kullanılan hesapların ve işlem bilgilerinin doğruluğunun kontrol edilmesi, tapu devri gerçekleşmeden sistem dışında yüksek tutarlı para transferlerinden kaçınılması önem taşıyor. Satış bir gayrimenkul işletmesi aracılığıyla gerçekleştiriliyorsa işletmenin taşınmaz ticareti yetki belgesinin bulunup bulunmadığının da kontrol edilmesi öneriliyor.
YETKİ BELGELİ GAYRİMENKUL DANIŞMANI UYARISI
Ankara Tüm Emlakçılar Meslek Esnaf Odası Başkanı Burak Arpacı da vatandaşlara taşınmaz ticareti yetki belgesine sahip gayrimenkul danışmanlarıyla çalışmalarını tavsiye etti. Taşınmaz ticaretine ilişkin mevzuatta, bu faaliyeti yürüten işletmelere yönelik kayıt ve yetki şartları bulunuyor. Yetki belgeli işletmelerin satışa aracılık sürecinde düzenlenen sözleşmeler, tarafların bilgilendirilmesi ve işlem kayıtlarının tutulması konusunda belirli yükümlülükleri bulunurken, yeni güvenli ödeme sisteminin kullanımında da alıcı ve satıcıya destek olmaları bekleniyor.
BEDELİN BİR KISMINI ELDEN VERMEK SİSTEMİN AMACINI ZEDELEYEBİLİR
Arpacı'nın öne çıktıği başlıklardan biri de taşınmazın gerçek satış bedeli ile işlemde gösterilen tutar arasındaki fark oldu. Satış bedelinin yalnızca bir bölümünün güvenli ödeme sistemi üzerinden geçirilip kalan kısmının taraflar arasında elden ödenmesi, uygulamanın kayıt dışılığı azaltma ve para hareketlerini güvenli hale getirme amacını zayıflatabilecek bir yöntem olarak değerlendiriliyor. Bu nedenle tarafların satış bedeli ve ödeme yöntemini işlem öncesinde açık biçimde belirlemesi ve mümkün olduğunca işlemi resmi kanallar üzerinden yürütmesi önem taşıyor.
BENZER MODEL İKİNCİ EL ARAÇ SATIŞLARINDA UYGULANIYOR
Güvenli ödeme yaklaşımı Türkiye'de tamamen yeni bir uygulama değil. Ticaret Bakanlığı ile Türkiye Noterler Birliği tarafından oluşturulan sistem, ikinci el motorlu kara taşıtı satışlarında da kullanılıyor. İkinci el araç satışlarında 27 Eylül 2024'ten itibaren nakit, havale veya EFT gibi yöntemlerle yapılan işlemlerde güvenli ödeme sistemi tüm gerçek ve tüzel kişiler için zorunlu hale getirilmişti. Araç satışındaki modelde satış bedeli güvenli ödeme hesabına aktarılıyor ve noterlikte devir işlemi tamamlandığında para satıcıya geçiyor. Taşınmaz satışlarına getirilen düzenleme de aynı temel prensip olan "devir ve ödemenin eş zamanlı gerçekleşmesi" üzerine kuruluyor.
ALANYA GİBİ HAREKETLİ GAYRİMENKUL PİYASALARINI DA YAKINDAN İLGİLENDİRİYOR
Konut, arsa, iş yeri ve diğer taşınmazların yoğun biçimde el değiştirdiği bölgelerde yeni sistem hem bireysel satıcıları hem alıcıları hem de emlak işletmelerini doğrudan ilgilendiriyor. Alanya gibi turizm ve gayrimenkul hareketliliğinin yüksek olduğu kentlerde yüksek tutarlı satış bedellerinin resmi ve izlenebilir ödeme kanalları üzerinden aktarılması, taraflar arasındaki ödeme uyuşmazlıklarının azaltılması açısından önem taşıyor. Uygulamanın 1 Ekim'de zorunlu hale gelmesiyle birlikte taşınmaz satışında yalnızca tapu randevusu ve devir işleminin değil, satış bedelinin hangi yöntemle ve hangi aşamada aktarılacağının da işlem öncesinde planlanması gerekecek.
