Sermaye piyasalarında yaşanan fon krizinin ekonomik yansımaları, yeme-içme sektöründe daralmaya neden oldu. Develi Restoranları Yönetim Kurulu Başkanı Nuri Develi'nin katıldığı bir televizyon programında yaptığı açıklamalara göre, yatırım kayıpları nedeniyle vatandaşlar harcama alışkanlıklarını keskin bir şekilde değiştirdi. Müşteri sayısındaki düşüşün yanı sıra, önceden planlanan düğün ve toplu yemek organizasyonlarında peş peşe iptaller yaşanmaya başladı.
SEKTÖRDE ÇİFT YÖNLÜ DARALMA VE İPTALLER
Sektör temsilcilerinin aktardığı verilere göre, restorana giden kişi sayısında belirgin bir azalma gözlemleniyor. Krizin etkisinin tahmin edilenden çok daha geniş bir kitleye yayıldığını belirten Nuri Develi, insanların artık eskisi kadar rahat harcama yapamadığını vurguladı. Özellikle "düğünümü yapamayacağım" gerekçesiyle iptal edilen büyük etkinlikler, sektördeki gelir kaybının boyutunu gözler önüne seriyor.
İşletmeler açısından asıl tehlikenin cirolardan ziyade azalan müşteri sayısında olduğuna dikkat çekildi. Temmuz ayında 211,4 milyon seviyesinde olan kartlı işlem sayısının eylül ayında 170,4 milyona gerilemesi, bu daralmayı istatistiksel olarak da doğruluyor. Mekanlara giden müşterilerin sipariş miktarlarında da ciddi bir düşüş yaşanırken, tüketicilerin artık bütçelerini çok daha dikkatli yönettiği ifade edildi.
İŞLETMELER HANGİ YENİ ÖNLEMLERİ ALIYOR?
Tüketici alışkanlıklarındaki bu mecburi değişim, restoranları yeni hizmet modelleri geliştirmeye zorluyor. Müşterinin hesabını düşürmek ve sipariş esnasında mahcubiyet yaşamasını engellemek amacıyla, iki kişilik masalara sorulmadan yarım porsiyon meze servis edilmesi gibi pratik çözümler devreye alındı. Bu sayede tüketicinin masadan daha uygun bir maliyetle kalkması ve işletmeye geliş sürekliliğinin sağlanması hedefleniyor.
KİRA VE AİDATLAR GIDA ENFLASYONUNU GEÇTİ
Fiyat artışlarının tek nedeninin gıda enflasyonu olmadığı, arka planda ağırlaşan işletme giderlerinin bulunduğu bildirildi. Özellikle beş yılını dolduran kira sözleşmelerinde mülk sahiplerinin açtığı rayiç bedel davaları ve neredeyse kira bedeline ulaşan AVM aidatları, maliyetleri doğrudan yukarı çekiyor. Öte yandan, artan bu işletme giderlerinin döviz kuruna paralel yansımaması nedeniyle, Türkiye'nin yabancı turistler için de pahalı bir gastronomi destinasyonu haline geldiği kaydedildi.
Yaşanan ekonomik dalgalanmalar ve değişen yaşam tarzları, paket servis (takeaway) kültürünü de büyütüyor. Bazı köklü işletmelerde paket servisin toplam ciro içindeki payı yüzde 20-25 seviyelerine kadar ulaştı. Sektör uzmanları, önümüzdeki süreçte al-git modelinin yeme-içme pazarında çok daha belirleyici bir rol üstleneceğini öngörüyor.
