Ülkemiz çalışma hayatında, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışan veya çalışılmayan
işçilerin hakları ve ödevleri her zaman merak edilen bir durum olarak karşımıza çıkmaktadır.
Ulusal bayram ve genel tatil günleri ile ilgili çalışanlar ve çalışmayanların hakları ve ödevleri,
Hakkındaki Kanun’a göre, resmi tatiller arasında çalışanların hakları da farklılık arz
etmektedir.
Öncelikle bilinmesi gereken durum, işçinin ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışıp
çalışılmayacağı toplu iş sözleşmesi veya iş sözleşmesiyle kararlaştırılabilir olduğudur.
Çalışanların sendikalı olmaması veya yapılan sözleşmelerde hüküm bulunmaması hâlinde söz
konusu ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışılması için işçinin onayının alınması
gerekmektedir.
İş yerlerinde çalışan işçilere her bir bayram ve tatil günü için:
• İşçi bu ulusal bayram ve genel tatil günlerinde hiç çalıştırılmazsa, bir iş karşılığı olmaksızın
o günün ücretleri tam olarak, işçinin tatil yapmaması ve çalıştırılması halinde ise çalışılan her
gün için bir günlük ilave ücret ödenmesi gerekmektedir.
Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde, Yargıtay kararlarına göre, işçinin işyerine
çağırılması, sadece 1 saat çalıştırılması halinde bile o gün ilave ücrete tam olarak hak
kazanacağı hususundaki kararları vardır.
Kısaca belirtmek gerekirse, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışan işçilere her bir gün
için 1 günlük ilave ücret ödenmesi gerekecektir. Ayrıca, yüzde usulünün uygulandığı iş
yerlerinde de işçi ücretlerinin işverence işçiye ödenmesi gerekmektedir.
Bu bağlamda, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışan işçilere, belirtilen esaslara göre
hesaplama yapılması gerekmektedir.
Ayrıca, ulusal bayram ve genel tatil günleri olarak kabul edilen günlerde işçi normal çalışma
süresinin üzerinde çalışıp fazla mesai yaparsa, ayrıca ilave bir günlük ücrete ilave olarak %50
zamlı fazla çalışma ücretine de hak kazanılmaktadır.
Bu itibarla, ulusal bayram ve genel tatil günü çalışan işçiler fazla mesai yapmazlarsa, her
halükârda çifte yevmiyeye hak kazanacaktır. Fazla mesai yaparlarsa, çift yevmiyenin yanı sıra
her fazla mesai saati için %50 zamlı fazla çalışma ücretine de hak kazanacaklardır.
Burada ayrıca belirtmek gerekir ki ulusal bayram ve genel tatil günleri çalışma karşılığı elde
edilen ücretler ile fazla mesai ücretleri de işçinin emeklilik maaşının hesabında SGK
tarafından dikkate alınmaktadır. Bir işçinin, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışıp da
%100 zamlı ücreti ödenmemiş ve işçi işten ayrılmamış ise İŞ-KUR müdürlüklerine ya da
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Müfettişlerine bir dilekçe ile şikâyette bulunarak,
durum tespiti isteyebileceğini belirtmek isterim.
İşçi işten ayrılmış ise, önce arabulucuya müracaat etmesi ve arabulucuda uzlaşma
sağlanamaması halinde ise İş Mahkemesi’ne başvurması gerekmektedir. Ulusal bayram ve
genel tatil günlerinde çalıştığını iddia eden işçi, bu iddiasını ispatla yükümlüdür. Hem idari
yönden hem de mahkeme safhasında işçinin imzasını taşıyan maaş bordrosu ve fazla mesai
bordrosu bu konuda -sahteliği ispat edilinceye kadar- kesin delil niteliğinde kabul
edilmektedir.
İmzalı bordroda yer alan bayram ve genel tatil ücreti ödemesi yapıldığı görülmesi halinde
ödemenin yapıldığının kabul edildiği, bordroda ilgili bölümün boş olması ya da bordronun
imza taşımaması hâlinde ise işçi, bayram günlerinde çalıştığını her türlü delille ispat etme
hakkı bulunmaktadır. Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde, çalışıldığının ispatı konusunda
iş yeri kayıtları, özellikle iş yerine giriş çıkışı gösteren belgeler, iş yeri iç yazışmaları, yazılı
delil niteliğinde olup hem işverenin hem de işçinin, söz konusu belgeleri zamanında
düzenleyerek arşivlemesi, anlaşmazlık durumunda her iki taraf için de yararlı olacaktır.
Ancak, sözü edilen çalışmanın bu tür yazılı belgelerle kanıtlanamaması durumunda, tarafların
dinletmiş oldukları tanık beyanları ile sonuca gidilmekte ve hem işveren için hem de işçi için
gerçek olmayan kararların verilmesi söz konusu olmaktadır.
Sonuç olarak, ülkemizde, çok fazla dava konusu olan ulusal bayram ve genel tatil günlerinde
yapılan veya yapılmayan çalışmaların ispatı ile ilgili gereken tüm yasal belgelerin işveren
tarafından zamanında tanzim edilmesi için gerekli tedbirlerin alınması ile işçinin ise söz
konusu belgelerin zamanında düzenlenmemesi halinde işvereni uyararak, hak kayıplarını
önlemesi, her iki taraf için de yararlı olacaktır.