Alanya’da Cumhuriyet tarihinin canlı tanıklarından biri olarak tanınan Aydoğan Ertuğ, 97 yaşında hayatını kaybetti. Ulu Önder Mustafa Kemal Atatürk’ün kullandığı tarihi Chevrolet otomobili babası Gazi Sakıp Ertuğ’dan devralarak uzun yıllar büyük bir özenle muhafaza eden Ertuğ, aracı özellikle milli bayramlarda Alanyalılarla buluşturmasıyla hafızalara kazındı. Ertuğ’un vefatıyla, Cumhuriyet’in ilk yıllarından günümüze uzanan önemli bir aile hatırasının taşıyıcısı da yaşamını yitirmiş oldu.
ATATÜRK’ÜN KULLANDIĞI OTOMOBİLİ YILLARCA KORUDU
Aydoğan Ertuğ’un babası, İstiklal Madalyası sahibi Gazi Sakıp Ertuğ, Mustafa Kemal Atatürk’ün muhafızları arasında görev yapan isimlerden biriydi. Aileden kalan Chevrolet marka tarihi otomobil de bu görev nedeniyle Cumhuriyet’in ilk dönemleriyle doğrudan bağlantılı bir hatıraya dönüştü. Döneme ilişkin anlatımlara göre araç, Atatürk’ün makam otomobilinin kullanılamadığı zamanlarda ve Ankara’ya gelen önemli misafirlerin karşılanmasında Sakıp Ertuğ tarafından kullanılıyor, zaman zaman Atatürk de otomobile biniyordu.
Aracın model yılına ilişkin farklı kaynaklarda 1926 ve 1927 bilgileri yer alıyor. Anadolu Ajansı'nın 2023 yılında Keçiören Belediyesi açıklamasına dayandırdığı haberinde otomobil 1927 model Chevrolet olarak kayıtlara geçti. Aynı açıklamada aracın Aydoğan Ertuğ’a babasından miras kaldığı, Atatürk tarafından da kullanıldığı ve Ankara’ya gelen misafirlerin karşılanmasında görev yaptığı belirtildi. Böylece Ertuğ ailesinin yıllarca koruduğu otomobilin hikâyesi Alanya sınırlarını aşarak yeniden ülke gündemine taşındı.
ALANYA’DAN ANKARA’YA TARİHİ YOLCULUK
Aydoğan Ertuğ, 2023 yılında tarihi otomobili Alanya’dan Ankara’nın Keçiören ilçesine götürdü. Keçiören Belediyesi önünde vatandaşların ziyaretine açılan araç, 10 Kasım Atatürk’ü Anma Günü öncesinde yoğun ilgi gördü. Ertuğ o dönem yaptığı açıklamada otomobili Alanya’dan Keçiören’e kadar kendisinin kullandığını belirtirken, ailesinin Atatürk ile kesişen hikâyesini de kamuoyuyla paylaştı. Sergi, aile içinde korunan tarihi bir aracın aynı zamanda toplumsal hafızanın parçası haline gelmesinin öne çıkan örneklerinden biri oldu.
“ATATÜRK BENİ İKİ YANAĞIMDAN ÖPTÜ”
Ertuğ’un taşıdığı miras yalnızca babasından kalan otomobille sınırlı değildi. Keçiören’de doğup büyüyen Ertuğ, çocukluk yıllarında Mustafa Kemal Atatürk’ü bizzat gördüğünü de anlatmıştı. Keçiören İlkokulu’ndaki bir ziyaret sırasında Atatürk’ün öğrencilerle selamlaştığını belirten Ertuğ, kendisinin söylediği muzip bir sözün Atatürk’ün hoşuna gittiğini ve bunun üzerine yanına çağrılarak iki yanağından öpüldüğünü aktarmıştı. Aradan geçen onlarca yıla rağmen bu anıyı canlı biçimde anlatan Ertuğ, Atatürk’e ilişkin çocukluk hatırasını yaşamının en değerli anılarından biri olarak taşıdı.
CUMHURİYET BAYRAMLARININ SİMGELERİNDEN OLMUŞTU
Aydoğan Ertuğ, tarihi otomobili kapalı bir garajda tutulan aile yadigârı olarak görmek yerine Cumhuriyet Bayramı ve diğer milli günlerde toplumla paylaşmayı tercih etti. Otomobil Alanya’daki kutlamalarda zaman zaman tören alanına çıkarılarak vatandaşlarla buluşturuldu. 2013 yılındaki Cumhuriyet Bayramı kutlamalarında da sergilenen araç, özellikle Atatürk ve Cumhuriyet dönemine ilişkin taşıdığı hikâye nedeniyle büyük ilgi gördü. Bu yönüyle otomobil, Alanya’da milli bayramların hafızasında kendine özgü bir yer edindi.
OĞUZ KORUM: BAYRAMLARA RENK VE ANLAM KATARDI
Alanya Araştırmacısı, Tarihçi ve Yazar Oğuz Korum da Ertuğ’un vefatının ardından duyduğu üzüntüyü dile getirdi. Ertuğ ile uzun yıllara dayanan sohbetleri bulunduğunu anlatan Korum, özellikle Cumhuriyet’in 75. yılı dolayısıyla 1998 yılında yürüttüğü kitap çalışması sırasında sık sık bir araya geldiklerini söyledi. Korum, bu görüşmeler sırasında Alanya’nın Dere köyünden Gani Yıldız’ın Cumhuriyet’in ilk dönemlerinde Atatürk’ün şoförlerinden biri olduğuna ilişkin araştırmalarını da Ertuğ ile paylaştığını, babasının Atatürk’le bağlantısı nedeniyle Ertuğ’un konuya büyük ilgi gösterdiğini ifade etti.
Korum, Aydoğan Ertuğ’un tarihi Chevrolet ile Alanya’daki Cumhuriyet Bayramlarına ayrı bir anlam kattığını belirterek, yıllar boyunca korunan bu hatıranın kent belleği açısından taşıdığı öneme öne çıktı. Ertuğ’un yaşam öyküsü; kişisel hatıralar, aileden aktarılan bilgiler ve korunmuş tarihi bir otomobil üzerinden Cumhuriyet’in ilk dönemleriyle bugünün Alanya’sı arasında önemli bir bağ oluşturdu.
TARİHİ ARAÇLARIN KORUNMASI NEDEN ÖNEMLİ?
Tarihi otomobiller yalnızca ulaşım aracı olarak değil, üretildikleri ve kullanıldıkları dönemin teknolojisini, gündelik yaşamını ve toplumsal ilişkilerini yansıtan kültürel varlıklar olarak değerlendiriliyor. Bu tür araçların gelecek kuşaklara aktarılabilmesi için özgün parçalarının korunması, bakım ve onarımlarının aracın tarihi niteliğini bozmayacak yöntemlerle yapılması, geçmişine ilişkin belge, fotoğraf ve sözlü tanıklıkların kayıt altına alınması önem taşıyor. Özellikle önemli tarihi kişiler ve olaylarla bağlantısı bulunan araçlarda, aracın geçmişini ortaya koyan belgelerin muhafazası tarihsel değerin sürdürülebilmesi açısından ayrı önem taşıyor.
ALANYA’DA BİR CUMHURİYET HATIRASI YAŞAMAYA DEVAM EDECEK
Aydoğan Ertuğ’un vefatının ardından gözler, yıllardır onun gözetiminde bulunan tarihi Chevrolet’in geleceğine çevrildi. Aile yadigârı otomobilin muhafazasının Alanya’da Ertuğ ailesi tarafından sürdürülmesi bekleniyor. Böylece Aydoğan Ertuğ’un onlarca yıl boyunca koruyup milli bayramlarda vatandaşlarla buluşturduğu Cumhuriyet hatırasının gelecek kuşaklara aktarılması amaçlanıyor.
Merhum Aydoğan Ertuğ’un cenazesi Dinek Mezarlığı’nda toprağa verildi. Ertuğ’un ardından Alanya’da yalnızca 97 yıllık bir yaşam değil; Atatürk’ü çocukluk yıllarında gören, babasından devraldığı Cumhuriyet hatırasını titizlikle koruyan ve bu mirası toplumla paylaşan bir hafıza da eksildi. Yeni Alanya Ailesi olarak merhuma Allah’tan rahmet, ailesine, yakınlarına ve sevenlerine başsağlığı diliyoruz.
