Antalya'nın erken Cumhuriyet dönemi endüstri miraslarından olan ve 1926 yılında faaliyete geçen ilk elektrik fabrikası, aradan geçen yıllara ve hazırlanan projelere rağmen kurtarılamıyor. Muratpaşa ilçesi Yedi Arıklar Bölgesi'nde denizden 35 metre yüksekte konumlanan tarihi yapı, ilgisizlik nedeniyle tamamen yıkılma tehlikesiyle karşı karşıya kaldı.
Tarihi kayıtlara göre, kentin aydınlatma ihtiyacını karşılamak için emekli Halep Defterdarı Tevfik Bey'in girişimleriyle 3 Nisan 1926'da Antalya Elektrik Türk Anonim Şirketi kuruldu. Fabrikanın ürettiği enerjiyle aydınlanan ilk sokaklar, halk arasında 'ışıkların olduğu yer' olarak anılmaya başlandı ve bu durum bugünkü Işıklar Caddesi'ne adını verdi. Kente elektriği getiren Tevfik Bey'e ise Soyadı Kanunu ile 'Işık' soyadı verilirken, tesisin yanındaki yola da Tevfik Işık Caddesi adı verildi.
TARİHİ YAPI NASIL BU HALE GELDİ?
Ulusal elektrik ağına geçilmesi ve su kaynaklarının yetersiz kalması sebebiyle 1975 yılında şalter indiren hidroelektrik santrali, o tarihten itibaren atıl duruma düştü. Zaman içerisinde makine aksamları çalınan yapının çatısı, güvenlik riskleri oluşturduğu gerekçesiyle 2011 yılında tamamen söküldü.
Resmi verilere göre, 2012 yılında Muratpaşa Belediyesi tarafından yapının rölövesi çıkarılarak restorasyon projesi hazırlandı. Ardından 2017 yılında Antalya Valiliği koordinasyonunda bir restorasyon protokolü imzalandığı duyuruldu. Ancak aradan geçen zamana rağmen sahada herhangi bir iyileştirme çalışması yapılmadı.
ENDÜSTRİ MİRASI NEDEN ÖNEM TAŞIYOR?
Erken Cumhuriyet döneminde sanayileşme hamlelerinin genellikle büyükşehirlere yoğunlaştığı bir süreçte, Antalya'daki bu yapı yerel halkın kendi imkanlarıyla kurduğu nadir sivil inisiyatif örneklerinden birini temsil ediyor. Günümüzde sadece karkas duvarları ayakta kalan tesis, kentin modernleşme hafızasını barındırması nedeniyle kent tarihi açısından kritik bir belge niteliği taşıyor.
