İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı koordinesinde yürütülen usulsüz Türk vatandaşlığı soruşturmasının ikinci aşamasında, gayrimenkul satışları üzerinden gerçekleştirildiği öne sürülen işlemler incelemeye alındı. Adalet Bakanı Akın Gürlek’in açıkladığı bilgilere göre 88 şüpheli hakkında adli işlem başlatılırken, 72 şüpheli gözaltına alındı. Soruşturma kapsamında 30 şirkete el konularak kayyım atanmasına karar verildi.
1.070 KİŞİNİN VATANDAŞLIK İŞLEMİ İNCELENDİ
Soruşturmanın bu aşamasında Gül İnşaat AŞ, Beyaz İnşaat ve LİV İnşaat üzerinden gerçekleştirilen gayrimenkul satışları mercek altına alındı. Bakan Gürlek’in açıklamasına göre 734 yabancı uyruklu kişiye yapılan satışlar incelendi ve bunların 274’ünün muvazaalı olduğu tespit edildi. Bu işlemler üzerinden aile bireyleriyle birlikte toplam 1.070 kişinin usulsüz şekilde Türk vatandaşlığı kazandığı belirlendi. Ayrıca 11 kişinin vatandaşlık edinme işlemlerinin sürdüğü ve incelenen işlemlerin toplam tutarının 3,5 milyar TL’yi aştığı bildirildi.
Operasyon kapsamında şüphelilerin adresleri ile şirketlerde arama yapılarak dijital materyallere el konuldu. Soruşturma çerçevesinde 2 bin 11 taşınmaz, bir otel, 86 motorlu araç, 2 yat ve 42 banka hesabı hakkında tedbir uygulandığı açıklandı. Bakan Gürlek, kamu zararının belirlenmesi ve suçtan elde edildiği değerlendirilen kazançların izinin sürülmesine yönelik çalışmaların devam edeceğini bildirdi.
TAŞINMAZLA VATANDAŞLIK SİSTEMİ NASIL İŞLİYOR?
Türkiye’de belirli koşulları yerine getiren yabancıların taşınmaz yatırımı yoluyla istisnai Türk vatandaşlığına başvurabilmesi mümkün. Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün uygulama kılavuzuna göre mevcut sistemde vatandaşlık başvurusuna esas taşınmaz veya taşınmazların en az 400 bin ABD doları değerinde olması gerekiyor. Taşınmaz üzerinden yapılan başvurularda ayrıca mevzuatta öngörülen süre boyunca satış yapılmamasına ilişkin tapu siciline şerh konuluyor. Satış veya satış vaadi bedelleri, ödeme kayıtları ve değer tespiti de başvuru sürecinde kontrol edilen unsurlar arasında bulunuyor.
Resmi uygulamada yalnızca tarafların beyan ettiği satış fiyatı esas alınmıyor. Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün kılavuzuna göre değer tespitinde resmi senetteki satış bedeli veya satış vaadi bedeli, ödeme kayıtları ve taşınmazın değerine ilişkin belgeler birlikte değerlendiriliyor. Değerleme sürecinin elektronik sistemlerle yürütülmesi, aynı taşınmazın veya taraflar arasındaki bağlantılı işlemlerin kontrol edilebilmesi açısından önem taşıyor.
MUVAZAALI SATIŞ NEDEN ÖNEMLİ?
Gayrimenkul yoluyla vatandaşlık sisteminde temel şartlardan biri, işlemin gerçek bir ekonomik ilişkiye dayanması. Görünürde mevzuatta aranan yatırım tutarına ulaşılmış olmasına rağmen tarafların gerçekte farklı bir anlaşmaya sahip olması, bedelin gerçeği yansıtmaması veya taşınmazın yalnızca vatandaşlık şartını karşılamak amacıyla kurgulanmış işlemlerle el değiştirmesi halinde adli ve idari inceleme gündeme gelebiliyor. Bu nedenle tapu kayıtları, banka hareketleri, değer tespitleri, şirket bağlantıları ve satış zincirleri soruşturmalarda birlikte değerlendirilebiliyor.
Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün vatandaşlık işlemlerine ilişkin kılavuzunda da kötüye kullanımı önlemeye yönelik çeşitli sınırlamalar bulunuyor. Buna göre bir taşınmaz yalnızca bir kez vatandaşlık edinimine konu edilebiliyor. Bazı akrabalık ve şirket bağlantılarının bulunduğu satışlar ile belirli yabancıdan Türk vatandaşı veya şirkete yapılan önceki devirler bakımından da ek şartlar uygulanıyor. Böylece taşınmazların birbirine bağlantılı kişiler veya şirketler arasında dolaştırılarak vatandaşlık başvurusunda tekrar kullanılmasının önüne geçilmesi amaçlanıyor.
VATANDAŞLIKLAR İÇİN İDARİ SÜREÇ BAŞLATILDI
Bakan Gürlek, soruşturma sonucunda usulsüz şekilde Türk vatandaşlığı kazandığı tespit edilen kişiler hakkında vatandaşlığın iptaline yönelik idari sürecin başlatıldığını açıkladı. Adli soruşturma ile vatandaşlık statüsüne ilişkin idari işlemler birbirinden ayrı süreçler olarak yürütülebiliyor. Soruşturma kapsamında şüphelilerin cezai sorumlulukları adli makamlar tarafından değerlendirilirken, vatandaşlığın kazanılmasına dayanak oluşturan işlemler ilgili idari kurumlar tarafından inceleniyor.
İLK DALGADA 687 KİŞİ TESPİT EDİLMİŞTİ
Soruşturmanın ilk aşamasında Babacan İnşaat bağlantılı işlemler incelenmiş ve 687 kişinin usulsüz şekilde Türk vatandaşlığı kazandığının tespit edildiği açıklanmıştı. Bu kişiler yönünden de vatandaşlıkların iptaline ilişkin idari süreç başlatılmıştı. İkinci dalgayla birlikte soruşturma farklı şirketler üzerinden yapılan gayrimenkul satışlarına genişlerken, incelemelerin para hareketleri, taşınmazlar ve şirket bağlantıları üzerinden sürdürüldüğü bildirildi.
YABANCILARIN TAŞINMAZ İŞLEMLERİNDE DENETİM
Türkiye’de yabancıların taşınmaz edinimine ilişkin işlemler Tapu Kanunu ve ilgili mevzuat kapsamında yürütülüyor. Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü, yabancıların taraf olduğu işlemler ile vatandaşlık amacıyla yapılan taşınmaz edinimlerinde değerleme ve işlem bilgilerinin elektronik sistemler üzerinden kontrol edilmesine yönelik uygulamalar kullanıyor. Vatandaşlık amacıyla gayrimenkul satın almak isteyen yabancıların işlemlerini resmi tapu ve vatandaşlık kanalları üzerinden yürütmesi, ödeme ve değerleme belgelerinin mevzuata uygunluğunu kontrol etmesi ve gerçeği yansıtmayan satış veya geri ödeme anlaşmalarından kaçınması gerekiyor.
