Sermaye piyasalarında yaklaşık 450 bin yatırımcıyı etkileyen fon krizinin, konut piyasasındaki dengeleri ve talep eğilimini doğrudan değiştirdiği bildirildi. Mesele Ekonomi kanalında değerlendirmelerde bulunan Gayrimenkul İktisatçısı Ahmet Büyükduman, krizin sektör üzerindeki asıl faturasının borsadaki değer kayıplarından kaynaklanan negatif servet etkisi olduğunu açıkladı.
Büyükduman'ın aktardığı verilere göre, krizden etkilenen yatırımcıların yaklaşık 350 bininin 1 milyon liranın altında birikimi bulunuyor. Mevcut kredi koşulları göz önüne alındığında, bu grubun konut talebi yaratma ihtimalinin oldukça düşük olduğu belirtildi. Kalan 100 bin kişilik kesimin ise en fazla beşte birinin gayrimenkule yönelebileceği varsayıldığında, fon krizinin doğrudan konut piyasasında yaratacağı talep kaybının 15 ila 30 bin kişi arasında, yani toplam pazarın yüzde 2'si seviyesinde kalacağı öngörülüyor.
NEGATİF SERVET ETKİSİ KONUT TALEBİNİ NASIL BASKILIYOR?
Doğrudan etkilenen yatırımcı sayısından ziyade, borsa genelindeki kapitalizasyon düşüşünün geniş çaplı bir sorun yarattığı ifade edildi. Bazı iktisatçıların hesaplamalarına göre toplam hanehalkı serveti içinde yüzde 10 civarında paya sahip olan bu kayıp, yatırımcıların harcama reflekslerini yavaşlatıyor. Normal şartlarda servet artışının daha üst segment bir eve geçme veya kiradan kendi evine çıkma gibi eğilimleri teşvik ettiğini hatırlatan Büyükduman, mevcut tablonun bu durumu tersine çevirdiğini vurguladı. Öte yandan, karmaşık finansal süreçlerden uzaklaşmak isteyen bir kesimin geleneksel yatırım aracı olarak tekrar mevduat, altın veya gayrimenkule dönmesinin bu daralmayı kısmen dengeleyebileceği aktarıldı.
FİYATLARDAKİ YÜZDE 40'LIK REEL ERİME PİYASAYA NASIL YANSIDI?
Konut piyasasındaki zayıflamanın istatistiklere de yansımaya başladığı duyuruldu. Eylül ayında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 9,3 azalışla 142 bin konut satılırken, yılın ilk dokuz aylık toplam satışı 1 milyon 92 bin olarak gerçekleşti. Bu satışların yüzde 34'ünü birinci el, yüzde 66'sını ikinci el konutlar oluşturdu. Büyükduman'a göre, birinci el satışlardaki tapu devirlerinin geçmiş işlemleri de kapsaması nedeniyle gerçek talep düşüşü istatistiklerin çok ötesinde, yüzde 20'nin üzerinde seyrediyor.
Son bir yılda konut fiyatları nominal olarak yüzde 23 artsa da, 2023 ortasından bu yana kullanılan enflasyon göstergesine bağlı olarak yüzde 25 ile yüzde 40 arasında reel bir gerileme yaşandı. Fiyatlardaki bu reel düşüşe rağmen, yüksek kredi faizleri ve zayıflayan alım gücü nedeniyle vatandaşın konuta erişiminin kolaylaşmadığı kaydedildi.
