ALANYA Otelciler, Pansiyoncular ve Lokantacılar Odası Başkanı Hüseyin Değirmenci, yeme-içme ve turizm sektöründe faaliyet gösteren esnafın yaşadığı sorunlara ilişkin hazırladığı kapsamlı dosyayı Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne iletilmek üzere CHP Antalya Milletvekili Aykut Kaya ve CHP Mersin Milletvekili Talat Dinçer’e sundu. Hazırlanan dosyada yer alan bazı başlıkların meclis gündemine taşındığı, bazı konuların ise komisyonlarda değerlendirilmek üzere süreç içinde ele alınacağı bildirildi.
KDV DENGESİZLİĞİ ESNAFI ZORLUYOR
Değirmenci, yeme-içme sektöründe uygulanan KDV oranlarının esnaf üzerinde ciddi bir yük oluşturduğunu belirterek, "Temel gıda maddelerinde KDV oranının yüzde 1’e çekilmiş olması lokantacı esnaflarımızın maliyetlerine önemli ölçüde katkı sağlamış, bu da yemek fiyatlarına olumlu bir şekilde yansımıştır. Ancak lokantacı esnaflarımızın ödediği KDV’nin yüzde 10 olması büyük bir dengesizlik oluşturmakta; yüzde 9’luk fark esnaflarımıza ağır bir vergi yükü getirmektedir. Lokantacılık sektörü hizmet üreten ve ürettiği hizmetten katma değer sağlayan bir sektördür. Lokantacı esnaflarımız aradaki KDV farkının çok büyük ekonomik sıkıntı ve adaletsizlik oluşturduğunu ancak bu gün bu düzeltmenin henüz gerçekleşmediğini yoğun bir şekilde dile getirmektedirler. Oda olarak bu dengesizliğin giderilmesi adına 4 kez bakanlığa yazılı müracaat ederek, Antalya Vergi Dairesi Başkanlığına KDV oranının dengelenmesi gerektiğini anlatarak, konunun çözümü için gayret gösterdik, ancak henüz bir sonuç elde edemedik. Eşit koşulların oluşması adına, yeme içme sektöründe KDV oranın yüzde 1’e çekilmesi ya da temel gıdadaki KDV’nin yüzde 10’a çıkarılması ile aradaki dengesizliğin giderilmesinin tüketiciye ve lokantacı esnafımıza olumlu yansımaları görülecektir" dedi.
YEMEK PLATFORM KOMİSYONLARI ESNAFIN İFLAHINI KESTİ
Dosyada dikkat çeken bir diğer başlık ise yemek sipariş platformlarının uyguladığı yüksek komisyon oranları oldu. Değirmenci, küçük ve orta ölçekli işletmelerin bu kesintiler nedeniyle ayakta kalmakta zorlandığını ifade etti. Değirmenci, "Yemek platformlarının uyguladığı yüksek komisyon oranları, özellikle küçük ve orta ölçekli işletmeleri kar marjlarını neredeyse yok etme noktasına getirmiş bulunmaktadır. Sadece hizmet komisyonu değil, aynı zamanda kurye ücreti, reklam bedelleri ve zorunlu kampanyalarla birleştiğinde yüzde 50 seviyelerine yaklaşan bir kesinti ortaya çıkmaktadır. Yeme-içme sektöründeki esnaflarımızın hammadde, işçilik, kira ve enerji giderleri zaten maliyetin büyük bir kısmını oluşturmakta iken, üzerine yüzde 40-50 bandında bir kesinti bindiğinde, esnaf ya zarar ediyor ya da hayatta kalabilmek için de platform fiyatı ve gel-al/restoran fiyatı şeklinde ikili fiyatlandırma yapmak zorunda kalıyorlar. Yemek Platformlarının komisyonlarının aşağı çekilmesi hem lokantacı esnafını rahatlatacak hem de tüketiciye olumlu yansıyacaktır" ifadelerini kullandı.
BANKA KOMİSYONLARI KÂRI ERİTİYOR
Dosyada kredi kartı kullanımının yaygın olduğu günümüzde bankaların uyguladığı yüzde 3-4 arası komisyon oranlarının da esnaf için ciddi bir sorun haline geldiği belirtildi. Değirmenci, "Ticaretin kredi kartı ile döndüğü günümüzde kredi kartı komisyonları ile pos kullanım ücretleri özellikle lokantacı esnafının büyük sancılarından biri haline gelmiş bulunmaktadır. Enflasyona bağlı olarak maliyetlerdeki yüksek artışlar nedeniyle, işletmelerin kar oranları düşmüş bulunmaktadır. Bankaların uyguladığı yüzde 3 ila yüzde 4 civarındaki komisyonlar, esnafın kazancına ortak olmak anlamına gelmektedir. Esnaf bu komisyon maliyetini karşılayabilmek için mecburen ürün fiyatlarına zam yapmak zorunda kalıyor, ayrıca komisyonların yanı sıra her ay almış oldukları pos kullanım ücreti gibi ek ücretler de esnafın maliyetinde önemli yer tutmaktadır. Komisyon oranlarının makul bir seviyeye çekilmesi, pos kullanım ücretinin kaldırılması işletmelerde özellikle fiyat istikrarı sağlayarak, işletmelerin sürdürülebilirliğini arttıracaktır" diye konuştu.
YABANCIYA KONUT VE İKAMET SORUNU GÜNDEMDE
Alanya ekonomisinin temel dinamiklerinden biri olan inşaat ve emlak sektörüne de değinilen dosyada, yabancıya konut satışı ve ikamet izinleriyle ilgili yaşanan sorunlara dikkat çekildi. Değirmenci, "Tüm Dünyada ve ülkemizde de olduğu gibi Alanya’mızda da tarım, turizm, ticaret ve inşaat, birbirinden ayrılmaz sektörlerdir. Her bir sektör birbirinden destek alarak, eksiklerini tamamlamak suretiyle ticari hayatlarını sürdürmektedirler. İnşaat sektörü de ekonominin lokomotiflerinden birisidir. Son yıllarda yabancı misafirlerimizin tercihi sebebiyle Alanya’mızda yabancıya konut satışı ve ikamet eden yabancı sayısında Rusya-Ukrayna savaşının da etkisiyle büyük bir artış görülmüş; inşaat ve emlak sektörünün zirve yapmasına katkı sağlamış, dolayısıyla Alanya ticaretine ve ekonomisine olumlu yansımıştır. Ancak bu hızlı büyüme, beraberinde de bazı sorunları getirmiş; özellikle alt yapının olmadığı, yeterli doğal kaynakların bulunmadığı bölgelerde hızla artan inşaatlar ve yüksek katlı binalar, sektöre kar getirse de bu plansız büyüme Alanya’mızın geleceğine zarar vermiştir. Bugün hepimizin isyan ettiği otopark ve trafik sorunu, site yöneticiliği, apartmanlarda Türk vatandaşlarımızın azınlığa düşmesi, gayri resmi ticari faaliyetler gibi sorunları da beraberinde getirmiştir. 16 Ekim 2023 tarihinde yürürlüğe giren ve ikamet izin bedelini 75 bin dolardan 200 bin dolara çıkaran kanun desteklenmekle beraber bu tarihten önce yapılan satışlar sonucu oluşabilecek hak kayıplarının giderilmesi, hızla büyüyen sektörde yapımına başlanmış ve devam eden inşaatlar; eldeki stokların da eritilmesi ve planlanması adına Mahmutlar ve Avsallar Mahallelerinde uygulanan ikametgah yasağının eldeki stoklara göre yeni yapım izni engellenerek kaldırılması için düzenleme yapılması gerekmektedir. Ayrıca konu, sadece mülk satışı ya da ikametgah olarak düşünülmemeli, şehrin demografik yapısı da kapsayacak şekilde planlanarak, özellikle Türk vatandaşlarımızın yaşadığı apartman ve sitelerde Türk vatandaşının çoğunluğuna ve yüzdesine dikkat edilmelidir. Tüm bu gelişmeler ışığında bölgemizde mülk sahibi olan 55 bin yabancı misafirlerimizin başta günlük konut kiralama başta olmak üzere tüm ticari faaliyetler denetlenmeli, kayıt altına alınmalı ve bu konuda sıkı önlemler getirilmelidir" dedi.
KAYIT DIŞI FAALİYETLER İÇİN SIKI DENETİM ÇAĞRISI
Bölgede yaklaşık 55 bin yabancı mülk sahibinin bulunduğunu ifade eden Değirmenci, özellikle günlük konut kiralama faaliyetlerinin sıkı şekilde denetlenmesi gerektiğini vurguladı. Değirmenci, "Günümüzde apart otellerin yerini alan günlük konut kiralama sektörünün dünyada gelişen bir ürün olduğunu görüyoruz. Dünyada ve ülkemizde gelişen konjektüre göre kendimizi yenilemek; sektörel bazda ülke güvenliğini sağlamak, vergi kaybını ve kayıt dışılığı engellemek adına yasal düzenlemeler, sektörün sınırlarının çizilmesi gerektiğini düşünüyor ve destekliyoruz. Sonuç olarak sektörün oluşturduğu katma değer ile ekonomik gelişmeleri göz önüne alarak yeniden değerlendirmeyle, mağduriyetlerin giderilmesi adına düzenlemelerin yapılması, gelecekte yaşayabileceğimiz gelişmeler ışığında yasal alt yapının oluşturulması gerektiği kanaati ile gereğinin yapılmasını saygılarımızla arz/rica ederim" ifadelerini kullandı.
'ESNAFIN SESİ MECLİSTE DUYULMALI'
Hazırlanan dosyanın Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine taşınmasının önemine dikkat çeken Değirmenci, esnafın yaşadığı sorunların çözümü için yasal düzenlemelerin kaçınılmaz olduğunu ifade etti. Değirmenci, “Sektörün oluşturduğu katma değer göz önünde bulundurularak gerekli adımların atılmasını bekliyoruz” diyerek çağrısını yineledi. (Şerife ÇOBAN)
