ABD’de piyasaların yakından izlediği eylül ayı istihdam göstergeleri, iş gücü piyasasında belirgin bir yavaşlamaya işaret etti. Tarım dışı istihdam eylülde 29 bin kişi artarken, piyasa beklentisi yaklaşık 90 bin kişilik artış yönündeydi. İşsizlik oranı da yüzde 4,1 seviyesinden yüzde 4,2’ye yükseldi. Böylece istihdam artışı beklentilerin oldukça altında kalırken, işsizlikteki yükseliş ABD ekonomisinin son çeyreğe girerken hız kaybettiğine ilişkin değerlendirmeleri güçlendirdi.
İSTİHDAMDA AĞUSTOS SONRASI SERT YAVAŞLAMA
ABD Çalışma İstatistikleri Bürosu'nun (BLS) önceki verilerine göre tarım dışı istihdam ağustosta 162 bin kişi artmış, işsizlik oranı yüzde 4,1 seviyesinde kalmıştı. Ağustosta istihdam artışına özellikle yiyecek-içecek hizmetleri ile yerel yönetimlerin eğitim alanındaki işe alımları katkı sağlamıştı. Eylül verisinin 29 bine gerilemesi, aylık istihdam yaratma hızında önemli bir zayıflama yaşandığını ortaya koydu.
TARIM DIŞI İSTİHDAM NEDEN BU KADAR ÖNEMLİ?
Tarım dışı istihdam verisi, ABD'de tarım sektörü dışındaki işletmelerde çalışan sayısındaki aylık değişimi gösteriyor ve küresel piyasaların en yakından takip ettiği ekonomik göstergeler arasında bulunuyor. Veri tek başına değerlendirilmek yerine işsizlik oranı, ücret artışları, çalışma süresi ve iş gücüne katılım gibi göstergelerle birlikte okunuyor. BLS de istihdam raporunu iki ayrı araştırmaya dayandırıyor; hanehalkı araştırması işsizlik ve iş gücü durumunu, iş yeri araştırması ise sektörlere göre istihdam, çalışma saatleri ve kazançları ölçüyor.
ZAYIF VERİ FED BEKLENTİLERİNİ ETKİLEDİ
Beklentilerin altında kalan istihdam artışı, ABD Merkez Bankası'nın para politikasına ilişkin beklentilerin yeniden değerlendirilmesine yol açtı. İş gücü piyasasında soğumanın devam etmesi, Fed'in ekonomik aktiviteyi desteklemek amacıyla daha düşük faizlere yönelme ihtimalini artırabilecek bir unsur olarak görülüyor. Ancak Fed açısından istihdam tek belirleyici değil; enflasyon göstergeleri, ücretlerdeki seyir ve ekonomik büyümenin görünümü de faiz kararlarında birlikte değerlendiriliyor.
ALTIN NEDEN İSTİHDAM VERİSİNE TEPKİ VERİYOR?
ABD istihdam verileri ile altın arasındaki bağlantının merkezinde faiz beklentileri, tahvil getirileri ve dolar bulunuyor. Zayıf ekonomik veriler faiz indirimi beklentisini artırdığında ABD tahvil getirilerinde ve dolarda aşağı yönlü hareket görülebiliyor. Faiz getirisi sağlamayan altının alternatif maliyetinin azalması ise değerli metale olan talebi destekleyebiliyor. Tersi durumda, güçlü istihdam ve yüksek faiz beklentileri dolar ile tahvil getirilerini destekleyerek altın üzerinde baskı oluşturabiliyor. Daha önce aktardığımız dolar ve tahvil baskısının altın fiyatlarına etkisi de bu ilişkinin ters yönde nasıl çalışabildiğini göstermişti.
GRAM ALTIN 6 BİN 650 LİRA SEVİYESİNİ GÖRDÜ
Eylül istihdam verisinin açıklanmasının ardından altın piyasasında yukarı yönlü hareket hızlandı. Veri öncesinde yaklaşık 6 bin 610 lira seviyelerinde bulunan gram altın, açıklamanın ardından 6 bin 650 lira seviyelerini gördü. Küresel piyasalarda da zayıf istihdam verisinin ardından ABD tahvil getirilerinde gerileme yaşanması, faiz beklentilerindeki değişimin finansal varlıklara hızlı biçimde yansıdığını gösterdi.
GRAM ALTINDA İKİ DEĞİŞKEN BİRLİKTE İZLENİYOR
Türkiye'deki yatırımcı açısından gram altının seyri yalnızca uluslararası altın fiyatlarına bağlı değil. Gram fiyatı üzerinde ons altının dolar cinsinden değeri ile dolar/TL kuru birlikte etkili oluyor. Bu nedenle ons altındaki yükseliş gram altını destekleyebilirken, döviz kurundaki hareketler de yurt içindeki fiyatın küresel altından farklı bir performans göstermesine neden olabiliyor. Kısa vadede sert veri hareketlerinin ardından fiyatlarda hızlı geri çekilmeler veya yeni yükselişler de görülebiliyor.
PİYASALAR YENİ FED SİNYALLERİNE ODAKLANACAK
İstihdam verisinin ardından yatırımcıların odağında Fed'in önümüzdeki dönemde vereceği para politikası mesajları ile ABD'den gelecek enflasyon göstergeleri bulunacak. İstihdamdaki zayıflamanın kalıcı hale gelip gelmediği sonraki aylardaki veriler ve mevcut rakamlara yapılabilecek revizyonlarla daha net görülecek. Bu nedenle tek bir aylık istihdam rakamından ziyade işsizlik, ücretler, enflasyon ve ekonomik aktivitenin birlikte izlenmesi, Fed'in faiz politikasının yönünü anlamak açısından önem taşıyor.
