Vergi kanunlarında yer alan muafiyet, istisna ve indirim kavramları farklı kavramlar olmasına rağmen zaman zaman bir birinin yerlerine kullanılabilmektedir. Fakat, bu kavramların anlamı farklıdır ve birbirlerinin yerine kullanılması da yanlıştır....
Vergi kanunlarında yer alan muafiyet, istisna ve indirim kavramları farklı kavramlar olmasına rağmen zaman zaman bir birinin yerlerine kullanılabilmektedir. Fakat, bu kavramların anlamı farklıdır ve birbirlerinin yerine kullanılması da yanlıştır.
Vergi muafiyeti, vergi kanunları uyarınca vergi mükellefi sayılan gerçek veya tüzel kişilerin yasal nedenlerle devamlı veya geçici olarak vergi dışı bırakılması, şeklinde tanımlanırken, bir başka tanımda da, vergi yapısında esas itibarıyla kendileri için vergi borcu doğması öngörülmüş olduğu halde, kanunen veya kanunun verdiği yetki kapsamında belirli gerçek veya tüzel kişilerin, mükellef veya meslek gruplarının kısmen ya da tamamen, devamlı veya geçici bir şekilde vergisel sorumluluk dışında tutulması şeklinde tanımlanmaktadır.
Kimler kurumlar ve gelir vergisinden muaftır?
Kurumlar Vergisi Kanunu’nun(KVK) 1.maddesinde sayılan kuruluşlardan örneğin, kamu idare ve kuruluşları tarafından genel insan ve hayvan sağlığını korumak ve tedavi amacıyla işletilen hastane, klinik, dispanser, sanatoryum, huzurevi, çocuk bakımevi, hayvan hastanesi ve dispanseri, hayvan bakımevi, veteriner bakteriyoloji, seroloji, distofajin kuruluşları ve benzeri kuruluşlar, kurumlar vergisinden muaf tutulmuştur. Gelir Vergisi Kanunu’nun(GVK) 9.maddesinde sayılan mesleklerle uğraşan örneğin, bir işyeri açmaksızın gezici olarak ve doğrudan doğruya müstehlike iş yapan hallaç, kalaycı, lehimci, musluk tamircisi, çilingir, ayakkabı tamircisi, kundura boyacısı, berber, nalbant, fotoğrafçı, odun ve kömür kırıcısı, çamaşır yıkayıcısı ve hamallar gibi küçük sanat erbapları, gelir vergisinden muaf tutulmuşlardır.
Vergi istisnası ise
vergi kanunlarına göre vergilendirilmesi gereken vergi konularının aynı veya başka kanunlarla kısmen ya da tamamen vergi dışı bırakılması şeklinde tanımlanmaktadır. Bununla birlikte vergi istisnası, standart vergi yapısında esas itibarıyla vergilendirilmesi öngörülen bir konunun, gelirin, servetin, mal teslimi ve/veya hizmet ifasının, kıymetin, evrakın ve/veya işlemin kısmen ya da tamamen, devamlı ya da geçici bir şekilde vergi dışında tutulması, şeklinde de tanımlanmaktadır.
Kurumlar ve gelir vergisinden istisna tutulan kazançlar nelerdir?
Kurumlar vergisinden istisna tutulan kazançlar, KVK’nın 5.maddesinde sıralanmış olup, örneğin; iştirak kazançları, yurt dışı şube kazançları, yurt dışında yapılan inşaat, onarım, montaj işleri ile teknik hizmetlerden sağlanan kazançlar, bu kazançlara örnek olarak verilebilir. Gelir vergisinden istisna tutulan kazançlara ise PTT acenteliği faaliyetinden elde edilen kazançlar, gayrimenkul sermaye iradının belirli bir tutarı, serbest bölgelerde elde edilen kazançlar, dar mükellefiyete tabi olanların hükümetin izni ile açılan sergi ve panayırlarda yaptıkları ticari faaliyetlerden elde ettikleri kazançlar, örnek olarak verilebilir.
Vergi indirimi de, vergi matrahının daraltılması veya sınırlanması olarak tanımlanırken, mükellefin normal düzenlemelere göre ödemesi gereken verginin, matrahtan ve vergiden yapılan indirim yoluyla azaltılması şeklinde de tanımlanmaktadır. Matrahtan indirim, ekonomik, sosyal veya çevresel amaçlarla, belirli şartlar altında mükelleflerin vergi matrahlarına ulaşırken, vergilendirilebilir gelirleri üzerinden belli tutarlarda eksiltmeler yapılmasıdır. Bu şekilde yapılan indirimler daha çok beyannameler üzerinde yapılmaktadır. Vergiden indirim ise belirli şartlar altında hesaplanan vergi üzerinden, belirli oranda indirim yapılmasıdır.
Kurumlar ve gelir vergisinden indirilecek tutarlar nelerdir?
KVK’da yer alan ve kurumlar vergisi beyannamesi üzerinde ayrıca gösterilmek şartıyla kurum kazancıdan ve ödenecek kurumlar vergisi üzerinden indirilebilecek bu indirimlere; ar-ge ve tasarım indirimi, nakit sermaye artışından kaynaklanan faiz indirimi, girişim sermayesi fonu indirimi, vergiye uyumlu mükelleflere vergi indirimi, korumalı işyeri indirimi, örnek olarak verilebilir. GVK’nun da ise gelir vergisi matrahının tespitinde, gelir vergisi beyannamesinde ayrıca gösterilerek gelirlerden indirilebilecek bu tutarlara; eğitim ve sağlık harcamaları, engellilik indirimi, iktisadi işletmeleri hariç Türkiye Kızılay Derneğine ve Türkiye Yeşilay Cemiyetine makbuz karşılığı yapılan nakdi bağış ve yardımlar, sponsorluk harcamaları, AR-GE harcamaları, hayat/şahıs sigorta primleri örnek olarak verilebilir.
