Toplu Konut İdaresi Başkanlığı'nın (TOKİ) İstanbul'da hayata geçireceği kiralık sosyal konut modelinde başvuru süreci yaklaşıyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Kabine Toplantısı'nın ardından yaptığı açıklamada başvuruların 14 Eylül'de başlayacağını duyurdu. Resmi açıklamaya göre İstanbul'da yapılacak 100 bin sosyal konuta ek olarak 15 bin konut kiralama modeliyle vatandaşların kullanımına sunulacak. İlk aşamada bin kiralık konut için hak sahiplerinin kura yoluyla belirlenmesi planlanıyor.
KİRALIK SOSYAL KONUT MODELİ NASIL İŞLEYECEK?
Yeni model, TOKİ'nin geleneksel sosyal konut uygulamalarından mülkiyet yönüyle ayrılıyor. Vatandaş konutun sahibi olmak yerine belirlenen süre boyunca kiracı olarak oturacak, mülkiyet TOKİ'de kalacak. Böylece özellikle konut satın alma imkânı bulunmayan hanelerin piyasa koşullarının altında kira bedeliyle barınabilmesi amaçlanıyor. Hak sahiplerinin noter huzurunda yapılacak kura yöntemiyle belirlenmesi ve kura sonucunda hak kazananlarla kira sözleşmesi imzalanması öngörülüyor.
Projede kiralama süresinin üç yıl olması planlanıyor. Bu sürenin sonunda konutun yeni bir ihtiyaç sahibine tahsis edilmesi hedefleniyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum'un daha önce yaptığı açıklamalarda da üç yıllık sürenin uzatılmamasının ve böylece daha fazla vatandaşın sistemden yararlanmasının amaçlandığı belirtilmişti. Konutların kiracı değişimlerinde gerekli bakım ve kontrollerden geçirilerek yeniden tahsis edilmesi bekleniyor.
KİRA BEDELİ RAYİÇ FİYATA GÖRE BELİRLENECEK
Modelin en önemli unsurlarından biri kira bedelleri olacak. Cumhurbaşkanı Erdoğan, konutların piyasa rayiçlerinin oldukça altında bedellerle kiralanacağını açıkladı. Bakan Kurum ise daha önce yaptığı değerlendirmede bölgedeki kira rayicinin yarısı, hatta bunun da altında bir bedelin hedeflendiğini ifade etmişti. Ancak her konut için geçerli kesin kira rakamları henüz resmi olarak ilan edilmedi. Bu nedenle sosyal medyada veya farklı kaynaklarda paylaşılan sabit kira tutarları yerine Bakanlık ve TOKİ'nin açıklayacağı tarifelerin esas alınması gerekiyor.
KİMLER BAŞVURABİLECEK?
Projenin temel hedef kitlesini konutu bulunmayan ve belirlenen ekonomik koşulları karşılayan vatandaşların oluşturması bekleniyor. Memurlar, emekliler, engelli bireyler ve kentsel dönüşüm nedeniyle konutunu boşaltmak zorunda kalan vatandaşlar için özel kontenjanlar oluşturulması da gündemde. Bununla birlikte hane halkı gelir sınırı, İstanbul'da ikamet süresi, aynı haneden yapılabilecek başvuru sayısı ve özel kontenjanların oranları gibi ayrıntıların resmi başvuru kılavuzuyla kesinleşmesi gerekiyor.
Başvurmayı düşünen vatandaşların bu nedenle TOKİ ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yayımlanacak resmi duyuruları takip etmesi önem taşıyor. Başvuru kanalı, gerekli belgeler, gelir ve ikamet şartları, kura takvimi, kira sözleşmesinin koşulları ve teslim süreci ilan edildiğinde başvuruların hangi aşamalardan geçeceği de netleşecek. Özellikle henüz resmen açıklanmayan şartlarla ilgili üçüncü taraf internet sitelerindeki bilgilerin kesinleşmiş kriterler olarak değerlendirilmemesi gerekiyor.
İSTANBUL'DA KİRA BASKISINA KARŞI YENİ MODEL
Kiralık sosyal konut uygulamasının İstanbul'dan başlatılması, kentte barınma maliyetlerinin hane bütçeleri üzerindeki ağırlığı açısından önem taşıyor. Sosyal konut politikalarında ağırlıklı olarak vatandaşın uzun vadede konut sahibi olmasına dayanan yöntemler uygulanırken, yeni sistem doğrudan kiralık konut arzı oluşturmaya odaklanıyor. TOKİ'nin ev sahibi olarak kaldığı bu yapı, ihtiyaç sahibinin konutu satın almak için uzun vadeli borçlanması yerine belirli süreyle düşük maliyetli kiralamadan yararlanmasını sağlayacak.
İLK KURA EKİM AYINDA
Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın açıkladığı takvime göre başvurular 14 Eylül'de başlayacak ve ilk bin kiralık konut için kura ekim ayında gerçekleştirilecek. İstanbul'daki toplam 15 bin kiralık sosyal konut ise 81 ilde yürütülen 500 bin sosyal konut hamlesinden ayrı bir kiralama modeli olarak uygulanacak. TOKİ'nin resmi açıklamasında, 500 bin sosyal konut projesindeki anahtar teslimlerinin Mart 2027 itibarıyla başlamasının planlandığı da bildirildi.
İLÇELER VE KONUT TİPLERİNDE RESMİ DUYURU BEKLENİYOR
Ataşehir, Sancaktepe, Üsküdar, Başakşehir, Gaziosmanpaşa ve Beyoğlu kiralık sosyal konutların yer alacağı ilçeler arasında gösteriliyor. Bununla birlikte TOKİ'nin mevcut resmi açıklamasında 15 bin konutun ilçe bazındaki kesin dağılımı henüz ilan edilmiş değil. Benzer şekilde 1+1, 2+1 ve 3+1 seçenekleri gündemde olsa da konutların büyüklükleri, hangi ilçede kaç konut bulunacağı ve kira tarifelerinin nasıl farklılaşacağı konusunda nihai başvuru kılavuzunun beklenmesi gerekiyor.
AMAÇ DAHA FAZLA İHTİYAÇ SAHİBİNE ULAŞMAK
Kiralama süresinin sınırlı tutulması, aynı konut stokundan zaman içinde farklı hanelerin yararlanabilmesini sağlayan dönüşümlü bir sosyal kiralama sistemi oluşturmayı amaçlıyor. Modelin İstanbul'daki uygulamasının ardından kapsamının genişletilmesi de gündemde. Projenin kira piyasası üzerindeki etkisi ise üretilecek konut miktarı, konutların hangi bölgelerde yoğunlaşacağı, hak sahipliği kriterleri ve yeni kiralık konutların ne kadar hızlı kullanıma açılacağı gibi unsurlara bağlı olacak.
