Yeni eğitim-öğretim döneminde okul kantinlerinde öğrencilerin tüketimine sunulan gıdalara ilişkin kurallar yeniden gündeme geldi. Uygulama; Millî Eğitim Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı ile Tarım ve Orman Bakanlığının iş birliğiyle yürütülüyor. Okullarda satılabilecek gıdaların belirlenmesinde yalnızca ürünün türü değil, enerji, şeker, doymuş yağ ve sodyum gibi beslenme kriterleri de dikkate alınıyor. Tarım ve Orman Bakanlığının güncel “Okul Gıdası” sayfasında 2020 tarihli tebliğin yanı sıra Sağlık Bakanlığı Bilim Kurulunun 17 Ağustos 2026 tarihli kararları da uygulamanın dayanakları arasında gösteriliyor.
KANTİNLERDE SATILAMAYACAK ÜRÜNLER
Yeni dönemde gazlı ve kolalı içecekler, enerji ve sporcu içecekleri, şekerleme türleri, yağda kızartılarak hazırlanan ürünler ile kremalı, çikolata dolgulu veya jöleli bazı kek, bisküvi ve pasta çeşitleri kantinlerde satışa sunulamayacak. Amaç, öğrencilerin okulda geçirdikleri süre boyunca enerji değeri yüksek ancak besin değeri sınırlı ürünlere erişimini azaltmak ve süt, ayran, yoğurt, meyve, sebze, yumurta, uygun sandviçler ve benzeri seçenekleri öne çıkarmak. Sağlık Bakanlığının okul beslenmesine yönelik standartlarında da aşırı yağ ve şeker içermeyen, çocuk ve ergenler için uygun porsiyonlardaki gıdaların tercih edilmesi gerektiği vurgulanıyor.
200 KALORİ SINIRI HER PAKETLİ ÜRÜN İÇİN AYNI DEĞİL
Düzenlemede öne çıkan başlıklardan biri de ambalajlı ürünlere getirilen beslenme kriterleri oldu. Ancak 200 kalorilik sınırın bütün paketli ürünler için tek ve genel bir kural olmadığı görülüyor. Sağlık Bakanlığı Bilim Kurulu kararında kek, bisküvi, kraker, kahvaltılık tahıllar ve benzeri belirli ürün gruplarında toplam enerji içeriğinin 200 kaloriyi aşmaması istenirken; dondurma, sütlü ürünler ve diğer ürün grupları için farklı enerji, şeker, yağ, sodyum ve porsiyon sınırları uygulanıyor. Böylece ürünler yalnızca kalori miktarına göre değil, besin bileşimlerinin tamamı dikkate alınarak değerlendiriliyor.
TOSTTA ERİTME PEYNİR KULLANILAMAYACAK
Kantinlerin en çok tüketilen ürünlerinden tost için de içerik şartları bulunuyor. Eritme peynirlerin kantinlerde öğrencilere sunulan ürünlerde kullanılmasına izin verilmezken pastörize sütten üretilen peynirler uygun seçenekler arasında yer alıyor. İstanbul Kantinciler Esnaf Odası Başkanı Vahap Osmanoğlu'nun kamuoyuna yansıyan açıklamalarında tostta en az 20 gram peynir bulunması gerektiği ifade edildi. Bununla birlikte Tarım ve Orman Bakanlığının yayımladığı Bilim Kurulu karar tutanağında tost için 30 gram kaşar veya beyaz peynir ölçüsü yer alıyor. Bu nedenle kantin işletmecilerinin uygulamada güncel resmî kriter ve denetim talimatlarını esas alması önem taşıyor.
AMBALAJLI ÜRÜNLERDE “OKUL GIDASI” DÖNEMİ
Yeni dönemin önemli uygulamalarından biri de hazır ambalajlı ürünlerin denetimi. Okul Gıdası Hakkında Tebliğ kapsamında Millî Eğitim Bakanlığına bağlı resmî ve özel okullardaki kantin, kafeterya, büfe ve benzeri işletmelerde doğrudan öğrenciye sunulan hazır ambalajlı gıdalar için “Okul Gıdası” onay sistemi uygulanıyor. Üreticilerden ürünün enerji ve besin değerlerine ilişkin analizler de dâhil olmak üzere gerekli belgeler isteniyor; uygun bulunan ürünler onaylanarak Bakanlığın listesine alınıyor. Tarım ve Orman Bakanlığı birimleri, 14 Eylül 2026 itibarıyla bu kapsamdaki hazır ambalajlı ürünlerin okul gıdası onayı almış ve ambalajında okul gıdası logosu taşıyor olması gerektiğini duyurdu.
DENETİM SADECE RAF ÜRÜNLERİYLE SINIRLI DEĞİL
Kantinlerdeki kontrol sistemi yalnızca hangi ürünün satıldığına odaklanmıyor. Gıdaların hazırlanması, saklanması, personel hijyeni, kullanılan ekipmanlar ve satış alanlarının temizliği de denetimin parçası. Mevzuatta kantin, kafeterya, yemekhane, büfe ve çay ocağı gibi işletmelerin gıda güvenilirliği ve hijyen şartları bakımından izlenmesi öngörülüyor. Okul yönetimleri ile ilgili kamu kurumlarının kontrolünün yanı sıra velilerin de ambalajlı ürünlerde etiket, son tüketim tarihi ve okul gıdası logosu gibi bilgileri kontrol etmesi çocukların güvenilir gıdaya erişimini destekleyen unsurlar arasında bulunuyor.
İSTANBUL'DA KANTİN FİYATLARI DA YÜKSELDİ
Beslenme kriterlerindeki değişikliklerin yanı sıra yeni dönemin kantin fiyatları da velilerin gündeminde. İstanbul Kantinciler Esnaf Odası Başkanı Vahap Osmanoğlu, 2026-2027 eğitim-öğretim yılının ilk döneminde ürün fiyatlarında ortalama yüzde 6,2 artış yapıldığını açıkladı. İstanbul'da geçen dönem 90 lira olan kaşarlı veya sucuklu tostun 100 liraya yükseldiği, tost ile ayranın birlikte yaklaşık 130 liraya ulaştığı belirtildi. Yarım litre suyun ise 15 lirada tutulduğu açıklandı. Söz konusu rakamlar İstanbul için açıklanan tarife kapsamında olduğundan Türkiye genelindeki bütün okul kantinleri için aynı fiyatların geçerli olduğu şeklinde değerlendirilmemesi gerekiyor.
Açıklanan tarifelerde simit 30 lira, açma ve poğaça 35 lira seviyesinde yer alırken, soğuk sandviçlerin fiyatları içeriğine göre değişiyor. Tavuk döner, hamburger ve diğer sıcak ürünlerde ise kullanılan malzeme ve ürün çeşidine göre daha yüksek fiyatlar ortaya çıkabiliyor. Kantin işletmecileri bir yandan gıda ve işletme maliyetlerinin arttığını belirtirken, veliler açısından okulda günlük beslenmenin aile bütçesindeki payı giderek daha fazla önem kazanıyor.
VELİLER İÇİN BESLENME ÇANTASI ALTERNATİFİ
Uzmanların okul çağı çocuklarına yönelik genel önerilerinde düzenli ana öğünlerin yanı sıra ara öğünlerde süt, yoğurt, ayran, meyve, tam tahıllı ürünler ve uygun miktarda kuruyemiş gibi seçeneklerin tercih edilmesi öne çıkıyor. Evde hazırlanan beslenme çantaları da hem içeriğin aile tarafından kontrol edilebilmesi hem de kantin harcamalarının azaltılabilmesi açısından bir seçenek oluşturuyor. Ancak evden götürülen ürünlerde de bozulabilir gıdaların uygun koşullarda saklanması, beslenme çantası ve su mataralarının düzenli temizlenmesi önem taşıyor.
Yeni sistemin temel hedefi, okul kantinlerini yalnızca öğrencilerin hızlı biçimde yiyecek satın aldığı noktalar olmaktan çıkarıp sağlıklı beslenme alışkanlığını destekleyen kontrollü alanlar haline getirmek. Bunun için yasaklı ürün listesinin uygulanması kadar uygun ürünlerin erişilebilir olması, okul gıdası onaylarının takip edilmesi, hijyen denetimlerinin sürdürülmesi ve fiyatların ailelerin alım gücü üzerindeki etkisinin gözetilmesi de yeni eğitim döneminde yakından izlenecek başlıklar arasında yer alıyor.
