ATV ekranlarında yayımlanan Kim Milyoner Olmak İster yarışmasının son bölümünde, satranç dünyasına ilişkin 1 milyon TL değerindeki soru yarışmacıya zor anlar yaşattı. Uluslararası Satranç Federasyonu (FIDE) tarafından verilen Büyük Usta unvanıyla ilgili soruda yarışmacı, Zambiya yanıtını verdi. Ancak doğru cevabın Japonya olduğu açıklanınca yarışmaya veda etti.
1 MİLYON TL'LİK SATRANÇ SORUSU
Yarışmacının karşısına çıkan soruda, "Hangi ülkenin, Uluslararası Satranç Federasyonunun verdiği 'Büyük Usta' unvanına sahip tek bir vatandaşı bile olmamıştır?" ifadeleri kullanıldı.
Türkiye, Zambiya, Hindistan ve Japonya'nın yer aldığı seçenekleri değerlendiren yarışmacı, B şıkkındaki Zambiya'yı tercih etti. Yanlış cevap veren yarışmacı, 1 milyon TL değerindeki soruyu geçemedi. Yarışmada doğru yanıtın D şıkkındaki Japonya olduğu açıklandı.
ZAMBİYA'NIN BÜYÜK USTASI AMON SİMUTOWE
Sorunun öne çıkan ayrıntısı, Zambiya'nın uluslararası satrançta Büyük Usta unvanına sahip bir oyuncu yetiştirmiş olmasıydı. Zambiyalı satranççı Amon Simutowe, 2009 yılında Büyük Usta unvanını alarak ülkesinin satranç tarihinde önemli bir başarıya imza attı.
Simutowe, aynı zamanda Sahra Altı Afrika'dan çıkan ilk satranç Büyük Ustası olarak tanınıyor. ABD'deki Texas Üniversitesi Dallas kampüsünün 12 Kasım 2009 tarihli açıklamasına göre Simutowe, satranç alanındaki başarıları nedeniyle dönemin Zambiya Cumhurbaşkanı Rupiah Banda tarafından devlet madalyasıyla ödüllendirildi.
Afrika Satranç Konfederasyonunun oyuncu sıralamasında da Amon Simutowe, Zambiya adına Büyük Usta (GM) unvanıyla yer alıyor. Bu kayıt, yarışmacının tercih ettiği Zambiya seçeneğinin neden yanlış olduğunu ortaya koyuyor.
JAPONYA'DA SHOGİ SATRANÇTAN DAHA YAYGIN
Yarışmada doğru cevap olarak açıklanan Japonya, kendine özgü strateji oyunlarıyla tanınıyor. Ülkede özellikle Japon satrancı olarak bilinen shogi, köklü geçmişi ve profesyonel oyuncu sistemiyle önemli bir yere sahip.
Shogi, uluslararası satrançla benzer stratejik özellikler taşısa da farklı kurallarla oynanıyor. Oyunun en belirgin özelliklerinden biri, rakipten alınan taşların yeniden oyun alanına yerleştirilebilmesi. Bu nedenle shogideki profesyonel unvanlar, FIDE tarafından verilen satranç unvanlarıyla aynı kabul edilmiyor.
SATRANÇTA BÜYÜK USTA UNVANI NASIL ALINIYOR?
Uluslararası Satranç Federasyonu tarafından verilen Büyük Usta (Grandmaster-GM) unvanı, satrançta ulaşılabilecek en yüksek oyuncu unvanı olarak kabul ediliyor. Dünya şampiyonluğu ise bu unvandan ayrı bir sportif başarı niteliği taşıyor.
FIDE'nin unvan yönetmeliğine göre Büyük Usta olabilmek için oyuncuların belirli uluslararası turnuvalarda yüksek performans göstermesi ve gerekli normları tamamlaması gerekiyor. Standart başvuru yolunda en az 27 karşılaşmayı kapsayan normların elde edilmesi ve oyuncunun kariyerinin bir döneminde 2500 Elo reytingine ulaşması şartı bulunuyor. Bazı özel turnuva başarıları için doğrudan unvan kazanma hükümleri de uygulanabiliyor.
Büyük Usta unvanı, kazanıldıktan sonra oyuncunun güncel reytingi düşse bile normal koşullarda ömür boyu geçerliliğini koruyor. Bu nedenle bir satranççının mevcut Elo puanının 2500'ün altında olması, Büyük Usta unvanını kaybettiği anlamına gelmiyor.
FIDE'nin resmî unvan düzenlemeleri, satrançta Büyük Usta olmanın yalnızca yüksek reytinge ulaşmaktan ibaret olmadığını; uluslararası turnuva performansı ve belirlenmiş sportif kriterlerin de değerlendirmeye alındığını gösteriyor.
