Geleneksel küreselleşme modeli yerini jeopolitik yakınlıkların belirleyici olduğu yeni bir sisteme bırakıyor. Üretimi en ucuz coğrafya yerine müttefik ülkelere taşıma stratejisi olan 'friend-shoring' ve sınır komşularına kaydırma eğilimi 'near-shoring' küresel sermaye akışlarını temelden değiştiriyor. Amerika Birleşik Devletleri'nin Çin yerine Meksika'ya yönelmesi ve Avrupa'nın tedarik ağlarını Türkiye gibi yakın bölgelere entegre etmesi, bu yapısal dönüşümün en net örnekleri olarak öne çıkıyor.
BLOKLAŞMANIN KÜRESEL EKONOMİYE MALİYETİ NE KADAR?
Uluslararası kurumların verileri, ticaret rotalarındaki parçalanmanın ağır faturasını gözler önüne seriyor. Dünya Ekonomik Forumu (WEF) raporlarına göre, finansal ve ticari bloklaşmanın dünya sistemine yıllık doğrudan maliyeti 213 milyar dolar ile 307 milyar dolar arasında hesaplanıyor. Dünya Ticaret Örgütü (WTO) ise tam bir bloklaşma senaryosunun gerçekleşmesi halinde, küresel Gayrisafi Yurt İçi Hasıla'nın (GSYİH) yüzde 5 ila yüzde 7 oranında kalıcı kayba uğrayacağını bildirdi. Atlantic Council verileri de bu ayrışmayı doğruluyor; jeopolitik olarak uzak ülkeler arasındaki yatırım payı yüzde 23'ten yüzde 13'e düşerken, müttefik ülkeler arası yatırımlar yüzde 45 seviyesine ulaştı.
TÜKETİCİ FİYATLARI VE ENFLASYON NASIL ETKİLENECEK?
Tedarik zincirlerinin yeniden inşası devasa altyapı yatırımları gerektirirken, navlun ve lojistik maliyetlerini de kalıcı olarak yukarı çekiyor. Sanayi üretimindeki bu geometrik maliyet artışları, doğrudan tüketici fiyatlarına yansıyarak arz kaynaklı yapısal bir enflasyon dalgası yaratıyor. Merkez bankalarının geleneksel faiz artırımlarıyla çözemediği bu tablo, küresel ekonomiyi durgunluk içinde enflasyon anlamına gelen stagflasyon riskiyle karşı karşıya bırakıyor. Gümrük duvarlarının yükselmesiyle birlikte özellikle teknoloji, otomotiv ve enerji devleri karlılık beklentilerini aşağı yönlü güncellemek zorunda kalıyor.
