Anayasa Mahkemesi (AYM), hisseli tapu sahiplerini yakından ilgilendiren kritik bir karara imza attı. Resmi Gazete'de yayımlanan karara göre, paylı mülkiyette önalım (şufa) hakkı kullanılırken pay bedelinin hakim tarafından rayiç değer üzerinden belirlenmesini öngören yasal düzenleme iptal edildi. Anadolu Ajansı'nın (AA) aktardığı bilgiye göre, iptal hükmü dokuz ay sonra yürürlüğe girecek.
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 734. maddesinde yapılan değişiklikle, önalım hakkı davalarında payın rayiç bedelinin gecikmeksizin hakim tarafından belirlenmesi kuralı getirilmişti. Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) ve 13 ayrı asliye hukuk mahkemesi, bu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle Yüksek Mahkemeye iptal başvurusunda bulundu. Başvurularda, yeni kuralın tapu siciline güven ilkesini zedelediği ve rayiç bedelin hangi tarihe göre hesaplanacağının belirsiz olduğu vurgulandı.
İRADEYİ ORTADAN KALDIRIYOR
Başvuruları inceleyen AYM, mülkiyet hakkı kapsamında değerlendirdiği önalım hakkıyla ilgili söz konusu kuralı anayasaya aykırı buldu. Yüksek Mahkemenin gerekçeli kararında, yasal önalım bedelinin taraflar arasında kararlaştırılan satış bedeli olması gerektiğine dikkat çekildi. Mahkemece belirlenecek rayiç bedelin esas alınmasının, satıcı ve alıcının serbest iradesini ortadan kaldırdığı ifade edildi.
HİSSELİ TAPU SAHİPLERİ İÇİN NE ANLAMA GELİYOR?
Bu iptal kararı, hisseli arazilerde payını satan kişiler ile bu payı öncelikli alma hakkına sahip diğer hissedarlar arasındaki hukuki belirsizliği gidermeyi amaçlıyor. İptal edilen kural devredeyken, bir hissedar önalım hakkını kullandığında tarafların anlaştığı gerçek satış bedeli yerine mahkemenin belirlediği güncel rayiç bedeli ödemek zorunda kalıyordu. AYM'nin dokuz ay sonra devreye girecek iptal kararıyla birlikte, alıcı ve satıcının serbest piyasa koşullarında belirlediği satış sözleşmesi şartlarının korunması ve haksız kazanç veya kayıpların önüne geçilmesi hedefleniyor.
Kararda ayrıca, iptal edilen düzenlemenin üçüncü kişi konumundaki alıcının haksız kazanç elde etmesine veya zarara uğramasına yol açabildiği belirtildi. Hukuki ilişkinin tarafları arasında adil bir denge kurulamadığı sonucuna varan AYM, düzenlemenin bütünüyle iptaline hükmetti.
