GEÇEN hafta Airbus Şirketinin 20 yıllık hava ulaşım tahminlerini yazmıştım. Hatırlatmak gerekirse; Airbus tahminleri dünyada hava ulaşımının hız kesmeden artacağını gösteriyordu. Önümüzdeki 20 yıl içinde dünyada yüzde 4,7 yıllık...

GEÇEN

hafta Airbus Şirketinin 20 yıllık hava ulaşım tahminlerini yazmıştım. Hatırlatmak gerekirse; Airbus tahminleri dünyada hava ulaşımının hız kesmeden artacağını gösteriyordu. Önümüzdeki 20 yıl içinde dünyada yüzde 4,7 yıllık ortalama artış yaşanacağı, 30.555 yeni yolcu uçağın hizmete gireceği, mevcut uçak filolarının yüzde 80’inin yenileneceği, 2033 yılında Asya Pasifik bölgesinin ön plana çıkacağı, Avrupa ve Kuzey Amerika’nın yıllardır süren hava ulaşım egemenliğinin son bulacağı ve orta sınıfın daha da çok uçmaya başlayacağı öngörülüyordu.

Bugünkü yazımda ise hava yolu ulaşımı tahminlerine devam ile sizlere Boeing Şirketi’nin 2033 yılına esas öngörülerini aktaracağım (daha detay bilgi için kaynakta yer alan rapordan yararlanabilirsiniz).

Önce – geçen hafta yaptığım gibi - genel bir özet vereyim. Sonra detaylara bakarız.

Önümüzdeki 20 yılda hava ulaşımında RPK (ücretli yolcu-km) her yıl yüzde 5 artış yaşanacak. Yolcu sayısı yılda ortalama yüzde 4,2 artacak.

Kargo taşımacılığı da yılda ortalama yüzde 4,7 artacak. 2033 yılına kadar 840’ı yeni toplam 1 bin 330 kargo uçağı daha hizmete girecek.

Hava yolu yolcu trafiği gelişmekte olan pazarlarlarda, gelişmiş pazarlara göre daha hızlı artacak.

Eski ve verimli olmayan uçaklar filolardan çıkacak. Hava yolu taşıyıcıları 2033 yılına kadar 5,2 trilyon değerindeki 36 bin 770 yeni uçağı (yolcu uçağı; 35 bin 930) hizmete alacaklar. 2033 yılında toplam uçak filosu 42 bin 180 uçağa ulaşacak.

Şimdi detaylara geçelim. 2014-2033 yılları arasında, hava yolu yolcu trafiğinde en hızlı yıllık ortalama artış yüzde 7,4 ile Ortadoğu-Asya Pasifik bölgesi arasındaki uçuşlarda olacak. Bunu Latin Amerika içi uçuşlar (yüzde 6,9), Çin içi uçuşlar (yüzde 6,6), Asya Pasifik içi uçuşlar (yüzde 6,3), Avrupa-Asya Pasifik arası uçuşlar (yüzde 5,3), Avrupa-Latin Amerika ve Afrika-Avrupa arası uçuşlar (yüzde 4,9), Kuzey Amerika-Latin Amerika arası uçuşlar (yüzde 4,7), Rusya bölgesi içi uçuşlar (yüzde 4,5), Trans-Pasifik uçuşları (yüzde 4,3), Kuzey Atlantik uçuşları (yüzde 3,1), Avrupa içi uçuşlar (yüzde 3,5) ve Kuzey Amerika içi uçuşlar (yüzde 2,3) izleyecek. Görüleceği üzere, hava yolu yolcu trafiğindeki artışlar eksen değiştiriyor. Eksen, Kuzey Amerika – Avrupa hattından Asya Pasifik bölgesine kayıyor. Kuzey Amerika ve Avrupa’daki yolcu trafik artış oranları dünya ortalamasının oldukça altında gelişmeye devam edeceği gözüküyor.

Boeing Asya Pasifik bölgesindeki yolcu artışını, serbestleşme politikalarındaki gelişmeler ve kişi başı gelirlerdeki artışa bağlıyor. Diğer bir etken olarak düşük maliyetli (ucuz bilet) taşıyıcılar gösteriliyor. Çin içi uçuşlarda beklenen artışa da dikkat çekiliyor. Avrupa’da ise, özellikle kısa-orta menzil uçuşlarda, milli taşıyıcılar ile düşük ücretli taşıyıcılar arasındaki rekabetin artması bekleniyor.

2033 yılına kadar filolara yeni girecek uçaklara baktığımızda, mevcut 20 bin 910 uçaktan (yolcu uçağı 19 bin 220) 5 bin 410’unun kalacağını, 15 bin 500 mevcut uçağın yenisiyle değişeceğini, 21.270 uçağın ise büyüme karşılığı olarak filolara ekleneceğini görüyoruz. Yeni uçaklardan, 2.490’ı bölgesel uçaklar, 25.680’i tek koridorlu uçaklar, 4 bin 520’si geniş gövdeli küçük uçaklar, 3 bin 460’ı orta gövdeli geniş uçaklar ve 620’si büyük gövdeli geniş uçaklar olacak. Hava yolu şirketleri filolarının yüzde 70’i tek koridorlu uçaklardan oluşacak (halen yüzde 65). Boeing, 160 koltuk kapasiteli uçakların popüler olacağını (Boeing açısından B737-800 tipi uçaklar – Airbus’taki karşılığı ise A318-319-320 tipi uçaklar), bu uçaklara yönelik en büyük talebin Asya Pasifik bölgesinde oluşacağını belirtiyor. Çok büyük (geniş gövdeli) uçakların filolar içindeki payı yüzde 2 civarında (Halen 740, 20 yıl sonra da sadece 790 uçak; A380 ve B747-8 tipi uçaklar). Boeing ayrıca, yeni uçaklardan yaklaşık 13 bininin ön satışlarının da yapıldığını açıkladı.

2033 yılına kadar ki gelişmede, yeni uçakların bölgesel dağılımı ise; Asya Pasifik bölgesi (13 bin 460 yeni uçak), Kuzey Amerika (7 bin 550 yeni uçak), Avrupa (7 bin 450 yeni uçak), Ortadoğu ve Latin Amerika (2 bin 950’şer yeni uçak), Rusya bölgesi (bin 330 yeni uçak) ve Afrika (bin 080 yeni uçak) olarak sıralanacak Bilginiz için 2013 yılsonu itibariyle en fazla uçağa sahip ilk 5 ülke, ABD (6+ bin uçak), Çin (3+ bin), Rusya (~900), İngiltere (~900) ve Almanya (~800)].

2013 yılsonunda bin 690 olan kargo uçak sayısı 2033 yılsonunda 2 bin 730’a çıkacak. Standart olarak 45 tona kadar kargo taşıyan uçakların pazardaki ağırlığı devam edecek. 20 yıl içinde yeni uçaklar olarak 80 ton ve üzeri kargo taşıyanlar (yüzde 70) ile 40-80 ton arası kargo taşıyanlar (yüzde 30) hizmete girecek.

20 yıl içinde uçak filolarında beklenen gelişme bağlamında 533 bin yeni pilota ihtiyaç duyulacak. Bunun yüzde 41’i (216 bin) Asya Pasifik için. Avrupa’nın yeni pilot ihtiyacı ise 94 bin. Uçak bakım teknisyeni ihtiyacı ise toplamda 584 bin. Asya Pasifik için 224 bin, Avrupa için 102 bin.

Boeing’de Airbus gibi yeni teknoloji uçakların daha az yakıt tüketimine sahip uçak motorları kullanacağını, bu konudaki gelişmelerin süreceğini ve karbon salımlarının da azalmaya devam edeceğini belirtiyor.

Dünyanın en çok uçak satan iki şirketinin Airbus ve Boeing önümüzdeki 20 yıla ilişkin tahminlerini görmüş olduk. Airbus yıllık ortalama yüzde 4,7, Boeing ise yıllık ortalama yüzde 5 artış öngörüyor. Her iki şirketin genel büyümedeki öngörüleri ise benzer. Gelişmekte olan ekonomilerde gelişmiş ekonomilere göre daha hızlı artışlar yaşanacak. En hızlı büyüme Asya Pasifik bölgesinde bekleniyor. Avrupa ve Kuzey Amerika’da dünya ortalamaların altında artış olacak.

Airbus 200 koltuk kapasiteli, Boeing ise 160 koltuk kapasiteli yolcu uçaklarının daha popüler olacağını belirtiyor. Bu tür uçakların hava yolu filoları içindeki payı yüzde 70’lere varacak.

2 şirketin esas aldığı mevcut uçak sayılarında, dolayısı ile de yeni uçaklar ve 2033 yılı toplam uçak sayıları arasında farklılık var. Airbus, mevcut uçak sayısını 16 bin 855, Boeing ise 19 bin 220 gösteriyor. Bu fark esas olarak Boeing’in 30 koltuk kapasitesi üzeri bölgesel uçakları da dikkate almasından kaynaklanıyor.

Sonuç olarak, dünyada beklenen gelişmeler bu şekilde. Türkiye ise daha hızlı bir gelişme yaşıyor ve bunun devamını bekliyor. Mevcut yolcu uçağı sayımız 2014 yılsonu itibariyle 422. 2023 yılsonu beklentimiz ise 750 uçak. 2014 yılsonu gerçekleşen yolcu trafiği 166 milyon. 2023 yılsonunda bunun en az ikiye katlanmasını bekliyoruz.

Peki, biz tahminler konusunda ne yapıyoruz. Devlet Hava Meydan İşletmeleri (DHMİ) son yıllarda bazı çalışmalar yaptı ve yaptırdı. Ancak bunlara yeterli demek mümkün değil. Daha kapsamlı çalışmalar yapılmalı ve tüm detaylar sektörle paylaşılmalı.

Bu arada iki güzel gelişme var. Son yıllarda, başta Ulaştırma Şuraları olmak üzere tüm çalışmalarda yapılması istenen “Ulaştırma Master Planı” nihayet yapılacak. Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı’nın açtığı ihalenin kısa bir süre sonra sonuçlanması bekleniyor. Master Plan kapsamında detaylı tahmin çalışmalarının yapılması kaçınılmaz, beklentim bu çalışmaların sonuçlarının tüm kamuoyu ile paylaşılması. Ayrıca DHMİ Genel Müdürlüğü de “Bölgesel Hava Yolu Ulaşımı Gelişimi” konusunda bir çalışma yapacak. Bu proje kapsamında da detaylı tahmin çalışmaları olması kesin.

Böylece ülkemiz havacılığının beklenen gelişimini daha net bir şekilde göreceğiz. Airbus ve Boeing’in her yıl yenilediği gibi, bizim de tahmin çalışmalarımızı sürekli güncellememiz ve kamuoyu ile paylaşmamız lazım. Gelişme için bilgi paylaşımı şart. Bunun alışkanlık haline gelmesi lazım.

Haftaya görüşmek üzere…


Kaynaklar;

Boeing, Current Market Outlook, 2014-2033 (http://www.boeing.com/assets/pdf/commercial/cmo/pdf/Boeing_Current_Market_Outlook_2014.pdf)