HAVACILIK sisteminde geleceğe yönelik tahminler çok önemli. Yaptığınız faaliyete göre kısa-orta ve uzun dönem tahminler olmaksızın sürdürülebilir gelişmeyi sağlamanız hemen hemen imkânsız. Özellikle havalimanları işletmecileri ve hava...

HAVACILIK

sisteminde geleceğe yönelik tahminler çok önemli. Yaptığınız faaliyete göre kısa-orta ve uzun dönem tahminler olmaksızın sürdürülebilir gelişmeyi sağlamanız hemen hemen imkânsız. Özellikle havalimanları işletmecileri ve hava yolu şirketleri için bu çok önemli. Geleceği göremezseniz, yapacağınız yanlış planlamalar, yatırımlar sizi çok büyük zararlar içine sokar.

Bunu ülkemizden örnekleyelim. Türk Hava Yolları (THY) yakın zamanın ekonomik krizlerini fırsata çevirdi ve hızlı bir büyüme içine girdi. Bunda da çok başarılı oldu. THY’nin merkez üssü olan Atatürk Havalimanı’nın da bu büyümeye uygun geliştirilmesi gerekiyordu ancak 3. pist yapılabilirliği konusundaki çalışmalar uzadıkça uzadı ve darboğazlar başladı. Yeni havalimanı ihalesi de gecikince, ülkemiz havacılığının gelişmesine gönül veren bizlerde bir tedirgin süreç başladı. Ya yeni havalimanı zamanında hizmete giremezse?

Benzer bir durum Pegasus ve Sabiha Gökçen Havalimanı ilişkisinde. Pegasus da önemli bir büyüme içinde. Merkez üssü olan Sabiha Gökçen Havalimanı ise kapasitesini zorlamaya başladı. Acilen 2. bir piste ihtiyaç var. Geçen yıl Devlet Hava Meydanları İşletmesi (DHMİ) tarafından yapımı planlandı ancak henüz yapım aşamasına gelinmedi.

Uçak ve yolcu kabul/hizmet kapasitelerinizi zamanında gerekli seviyelere çıkartamazsanız, hava trafiği başka ülkelere kayar ve bu trafiği ülkenize geri getirmek çok zordur, bazen gittiğiyle kalır. İçinde bulunduğumuz coğrafyada, özellikle de son yıllarda THY ile Atatürk Havalimanı’nda kazandığımız dıştan-dışa transit yolcu trafiğini havalimanı kapasite yetersizliğinden kaybetmemiz halinde tekrar kazanmak mümkün olur mu, bilemem.

İşte tahminler bu kadar önemli. Sivil havacılık sektöründe uzun dönem tahminleri yapan belirli kurum/kuruluşlar var. ICAO (Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı), IATA (Uluslararası Hava Taşıyıcılar Birliği) ve EUROCONTROL (Hava Seyrüseferinin Emniyeti için Avrupa Teşkilatı) bunların en önemlileri. Uzun dönem tahminler konusunda uçak imalatçılarının da detaylı çalışmaları var. Airbus ve Boeing 20 yıllık tahminler hazırlıyor ve sektörle paylaşıyor. Ülkemizde, DHMİ de tahmin çalışmalarına başladı. Sivil havacılık sektöründe faaliyette bulunan tüm kuruluşlar, bu kurum/kuruluşların uzun dönem tahminlerinden de yararlanarak, bulundukları coğrafya ve kendi koşullarına göre kendi tahminlerini yapıyorlar ve bunlara göre faaliyet stratejilerini belirliyorlar.

Ben bu ve bir sonraki yazımda sizlere Airbus ve Boeing’in uzun dönem tahminlerinden önemli beklentileri özetlemeye çalışacağım. Bu şirketlerin raporlarını kaynaklarda gösterdim. Daha detaylı bilgilere bu raporlardan ulaşabilirsiniz.

Önce, bizim yönetici özeti olarak ifade ettiğimiz kısa özeti vereyim.

2013 yılı sonunda 5,8 milyon olan RPK (revenue per km/ücretli yolcu km.) 2033 yılı sonunda %151 artış ile 14,6 milyon yükselecek (Yıllık yolcu artışı %4,7 olarak gerçekleşecek).

7,2 milyar olan dünya nüfusu 8,5 milyara yükselecek ve gelişmekte olan ekonomilerdeki (6,2 milyar) yolcu artışı gelişmişlere (1 milyar) göre daha fazla olmaya devam edecek.

2013 yılı sonunda 16 bin 855 olan yolcu uçağı sayısı 2033 yılı sonunda %107 artış ile 34.818’e çıkacak.

Bu 20 yıllık süreçte hava yolu taşıyıcıları 30 bin 555 adet yeni uçağı filolarına katacaklar (Diğer bir ifade ile hava yolu taşıyıcılarının filolarının neredeyse %80’i yeni uçak olacak).

Kargo trafiği yılda ortalama %4,5 büyüyecek ve sadece kargo taşıyan uçak sayısı 1605’ten %65 artış ile 2.645’e yükselecek.

20 yılda hizmete girecek yeni yolcu ve kargo uçağı sayısı bu şekilde 31.358 olacak.

Bu yeni uçakların 22 bin 71’i tek-koridor (toplam sayının %70’i), 7.786’sı çift koridor (toplam maliyetin %55’i) ve 1501’i de çok büyük uçaklar.

Şimdi biraz detaya girelim. Son yıllarda hava yolu taşımacılığı gelişmekte olan ülkelerde (+%6), gelişmiş ülkelere (+%4,2) nazaran daha hızlı bir büyüme içinde. Gelişmekte olan ekonomiler Çin, Hindistan, Ortadoğu, Asya, Rusya Bölgesi (CIS: Bağımsız Devletler Topluluğu), Latin Amerika ve Doğu Avrupa. Gelişmişler ise Batı Avrupa, Kuzey Amerika ve Japonya. Türkiye’deki büyüme ise %10’lar civarında devam ediyor.

Hava yolu ulaşımı her 15 yılda ikiye katlanmaya devam edecek. Halen nüfusa göre en çok uçuş Batı Avrupa ve Kuzey Amerika’da yapılıyor. 2033 yılında Çin Batı Avrupa’yı yakalayacak.

2033 yılındaki ücretli yolcu kilometrelerine baktığımızda, Asya-Pasifik bölgesinin %36 ile açık ara öne geçtiğini görüyoruz. Avrupa %20 ile ikinci sırada olacak. Kuzey Amerika %17, Ortadoğu %13, Latin Amerika %6, Rusya Bölgesi %5 ve Afrika %3 pay alacak. İç hatlardaki Kuzey Amerika egemenliği de Çin’e geçecek.

Önümüzdeki 20 yıl için bölgelerde beklenen yıllık artış oranları da şöyle; Ortadoğu (%7,1), Asya Pasifik (%5,7), Latin Amerika ve Rusya Bölgesi (%5,4), Afrika (%4,7), Avrupa (%3,6) ve Kuzey Amerika (2,9). Görüldüğü gibi, Avrupa ve Kuzey Amerika’daki artış dünya ortalamasının altında kalacak.

Yolcu uçaklarında Airbus’tan A320, A330 A350 ve A380 uçakları, Boeing’den de B737, B787, B777/777X ve B747 uçakları yoğun olarak kullanılacak.

Yeni uçakların bölgelere göre dağılımına gelince, tabiki %39 (12 bin 253 yeni uçak) ile Asya Pasifik bölgesi ilk sırada yer alacak. Takiben %20 ile (6 bin 167 yeni uçak) Avrupa, %18 ile (5.553 yeni uçak) Kuzey Amerika gelecek. Diğer bölgeler ise sırasıyla Latin Amerika (%7, 2 bin 263 yeni uçak), Ortadoğu (%7, 2 bin 148 yeni uçak), Rusya Bölgesi (%4, 1218 yeni uçak) ve Afrika (%3, 973 yeni uçak). Kargo uçakları oranı da %2 (803 yeni uçak). Bu arada, mevcut 1.555 yolcu uçağı kargo uçağına çevrilecek. Toplamda 12 bin355 uçak filolardan çıkacak (artık kullanılmayacak). Dikkat edilecek olursa yeni uçak alımlarında Asya Pasifik, tek başına Avrupa ve Kuzey Amerika’yı geçecek.

Dünyada orta sınıf olarak tanımlanan ve bugün için toplam nüfusun %33’ü civarında olarak gösterilen kitle (günlük ev harcamaları kişi başına 10 ile 100 ABD doları civarında), 2033 yılında toplam nüfus içinde %63’e yükselecek ve çoğu uçmaya başlayacak (Diğer bir ifade ile hava yolu taşıyıcıları için çok önemli bir hedef kitle haline gelecek).

Uluslararası turist taşımacılığında da önemli gelişme bekleniyor. 2013 yılında 1,1 milyar olan uluslararası turist sayısı, 2020 yılında 1,6 milyara yükselecek.

Bugün için dünyada içlerinde İstanbul’un da yer aldığı 42 mega havacılık kenti var. Yani günde 10 binden fazla uzun menzil yolcu trafiği olan kentler (uzun menzil 2.000 deniz mili ve üzeri dış hat uçuşlar). 2033 yılında mega-kent sayısı 91’e yükselecek. Halen, toplam uzun menzil trafiğin %94’ü bu kentlerden yapılıyor, 2033’te bu oran %99’a çıkacak.

Uçaklarda yolcu taşıma oranları da (verimlilik) artmaya devam edecek. Uçak doluluk oranlarında %80 dünya ortalaması yakalanacak. Uçak koltuk kapasiteleri de ortalama da 200 koltuğa çıkacak.

Biraz da yeni uçak teknolojisi bağlamında yakıt tüketimlerine bakalım. Hava yolu şirketlerinin en önemli giderinin yakıt ödemeleri olduğundan daha önce bahsetmiştik. Yeni teknoloji uçaklarda yakıt tüketimi her geçen gün daha da aza iniyor. 2000 yılından beri yolcu başına düşen yakıt tüketiminde %31 azalma sağlandı. Yeni nesil uçak motorları ile bu azalma devam edecek. Diğer önemli konu karbon (CO2) salımlarının da azaltılması, yakıt kullanımı azaldıkça o da azalacak.

Toparlamak gerekirse, Airbus tahminleri dünyada hava ulaşımının hız kesmeden artacağını gösteriyor. Önümüzdeki 20 yıl içinde dünyada %4,7 yıllık ortalama artış yaşanacak. 31.358 yeni uçak hizmete girecek. Mevcut uçak filolarının %80’i yenilenecek. 2033 yılında Asya Pasifik bölgesi ön plana çıkacak. Avrupa ve Kuzey Amerika’nın yıllardır süren hava ulaşım egemenliği son bulacak. Orta sınıf daha da çok uçmaya başlayacak.

Önümüzdeki hafta Boeing’in tahminlerini aktaracağım, Airbus-Boeing tahminlerinde ortak/farklı sonuçlara da bakacağız.

Haftaya görüşmek üzere…

Kaynaklar;

Airbus, Global Market Forecast, Flying on Demand, 2014-2033, Booklet (file:///C:/Users/Pc/Downloads/Airbus_GMF_booklet_2014-2033_01%20(1).pdf)

Airbus, Global Market Forecast, Flying on Demand, 2014-2033 (file:///C:/Users/Pc/Downloads/Airbus_GMF_book_2014-2033%20(1).pdf)