Türkiye, kamu çalışanlarının yapay zeka teknolojilerini güvenli, bilinçli ve etkin biçimde kullanabilmesi için temel yapay zeka okuryazarlığı eğitimlerini zorunlu hale getirmeye hazırlanıyor. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda yürütülen 2026-2030 Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı kapsamında uygulanacak eğitimlerin e-öğrenme yöntemiyle verilmesi, kamu personelinin görev ve sorumluluklarına göre hazırlanan uygulama modülleriyle desteklenmesi öngörülüyor.
EĞİTİMLER İNSAN KAYNAKLARI SİSTEMİNE BAĞLANACAK
Yeni modelde yapay zeka eğitiminin isteğe bağlı bir mesleki gelişim programından çıkarılarak kurumların insan kaynakları süreçlerinin parçası haline getirilmesi planlanıyor. Kamu çalışanlarına önce temel yapay zeka okuryazarlığı kazandırılacak, ardından görev alanlarına göre daha kısa ve uygulamaya dönük içerikler sunulacak. Personelin yalnızca eğitimi tamamlayıp tamamlamadığı değil, ölçme ve değerlendirme süreçlerindeki başarı düzeyi de düzenli olarak takip edilecek.
Eğitimlerin önemli bir bölümünü üretken yapay zeka araçlarının güvenli kullanımı oluşturacak. Programlarda yapay zekanın temel kavramlarının yanı sıra kişisel verilerin korunması, yanlış veya yanıltıcı içeriklerin ayırt edilmesi, "derin sahte" olarak bilinen yapay içeriklere karşı farkındalık ve etik kullanım ilkelerinin ele alınması bekleniyor. Böylece kamu personelinin yapay zekayı yalnızca kullanabilmesi değil, teknolojinin oluşturabileceği güvenlik, mahremiyet ve doğruluk risklerini de değerlendirebilmesi amaçlanıyor.
BAŞARILI PERSONELE MİKRO SERTİFİKA
Eğitim sürecinin sonunda yapılacak ölçme ve değerlendirmelerle çalışanların kazandığı temel yetkinliklerin belirlenmesi, programı başarıyla tamamlayan personele ise seviyesini gösteren mikro sertifikalar verilmesi planlanıyor. Bu yaklaşım, farklı görevlerde çalışan personelin aynı teknik uzmanlık seviyesine ulaşmasından ziyade, görevini yerine getirirken ihtiyaç duyduğu yapay zeka bilgisine sahip olmasını hedefleyen kademeli bir eğitim modeli oluşturacak.
KURUMLAR KENDİ YAPAY ZEKA YOL HARİTASINI HAZIRLAYACAK
Dönüşüm yalnızca personel eğitimleriyle sınırlı kalmayacak. Kamu kurumlarında yapay zeka çalışmalarından sorumlu birim amiri veya üst düzey yönetici görevlendirilmesi öngörülüyor. Bu yöneticiler kurum bünyesinde geliştirilen veya kullanılan yapay zeka proje ve uygulamalarından oluşan portföyü takip edecek ve çalışmaların ilerleme durumunu düzenli olarak raporlayacak. Görevlendirmelerin ardından kurumların üç yıllık "Yapay Zeka Yol Haritası" ile yıllık hedeflerini 12 hafta içinde hazırlaması planlanıyor.
ÖNCE İHTİYAÇ TESPİTİ, SONRA PİLOT UYGULAMA
Kamudaki yapay zeka dönüşümünde "tara-pilotla-ölçekle" yaklaşımının uygulanması hedefleniyor. Buna göre kurumlarda öncelikle yapay zekanın fayda sağlayabileceği kullanım alanları belirlenecek, uygun görülen çözümler doğrudan geniş çapta kullanılmak yerine kontrollü pilot uygulamalarla sahada sınanacak. Pilotların performansı, güvenliği ve kamu hizmetlerine katkısı değerlendirildikten sonra başarılı bulunan uygulamaların daha geniş ölçekte yaygınlaştırılması gündeme gelecek. Bu yöntem, kamu kaynaklarının verimli kullanılmasının yanı sıra hatalı veya yeterince test edilmemiş sistemlerin doğrudan kritik süreçlere dahil edilmesinden kaynaklanabilecek risklerin azaltılması açısından da önem taşıyor.
YENİ PLAN 2021-2025 STRATEJİSİNİN DEVAMI
Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı, 2021-2025 döneminde uygulanan Ulusal Yapay Zeka Stratejisi'nin ardından hazırlanan yeni yol haritası niteliğinde. Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile yürürlüğe giren 2026-2030 dönemindeki plan; "Fark Et, İstifade Et, Üret ve Yönet" olmak üzere dört temel eksen üzerine kuruluyor. Yeni dönemde yapay zeka farkındalığının artırılmasının yanında nitelikli insan kaynağının yetiştirilmesi, veri ve hesaplama altyapılarının güçlendirilmesi, kamu ve özel sektörde yapay zeka uygulamalarının yaygınlaştırılması ile güvenilir bir yapay zeka ekosisteminin oluşturulması amaçlanıyor.
YAPAY ZEKA OKURYAZARLIĞI TOPLUMA YAYILACAK
Kamu personeline yönelik zorunlu eğitimler, daha geniş kapsamlı Ulusal Yapay Zeka Okuryazarlığı ve Güvenli Kullanım Programı'nın da bir parçasını oluşturuyor. Eylem Planı kapsamında yapay zekanın toplumda güvenli, bilinçli, etik ve üretken biçimde benimsenmesine yönelik çalışmalar yürütülmesi öngörülüyor. Vatandaşların bilgi ve farkındalık seviyelerinin belirlenebilmesi için e-Devlet üzerinden erişilebilecek bir değerlendirme sisteminin oluşturulması ve kullanıcıların sonuçlarına göre uygun eğitim programlarına yönlendirilmesi de planlanan uygulamalar arasında bulunuyor.
KAMU HİZMETLERİNDE YENİ DÖNEM
Kamuda yapay zeka kullanımının yaygınlaşması; belge ve veri işleme, vatandaş taleplerinin sınıflandırılması, karar destek mekanizmaları ve rutin idari süreçler gibi pek çok alanda verimlilik potansiyeli taşıyor. Ancak kamu kurumlarının işlediği verilerin niteliği nedeniyle kişisel verilerin korunması, bilgi güvenliği, algoritmik hataların denetlenmesi ve insan kontrolünün korunması dönüşümün kritik başlıkları arasında yer alıyor. Bu nedenle eğitim, pilot uygulama, ölçme, raporlama ve yönetişim mekanizmalarının birlikte işletilmesi, yapay zekanın kamu hizmetlerine kontrollü ve güvenilir biçimde dahil edilmesinin temel unsurlarından biri olacak.
