Kamu kurumlarında çalışan yüz binlerce kişiyi yıllardır çaresiz bırakan tayin kördüğümü, Anayasa Mahkemesi’nin (AYM) verdiği emsal kararla çözüldü. Alanya’daki kamu kurum ve kuruluşlarında taşeron sisteminden kadroya geçen çok sayıda sürekli işçinin de yakından takip ettiği davada yüksek mahkeme, personelin kurum veya şehir değiştirmesini kesin olarak engelleyen yasal düzenlemeyi Anayasa’ya aykırı buldu. Eş durumu, sağlık problemleri ve hayati mazeretleri yok sayan katı kuralın iptal edilmesi, aile birliğinin sağlanması adına devasa bir hukuki engeli yıktı.
YILLARDIR SÜREN TAYİN KRİZİNE YARGITAY NEŞTERİ
Kamuda derin bir çalışma barışı sorunu yaratan bu krizin temelinde, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK) yatıyordu. Geçici 23'üncü maddenin beşinci fıkrası, kadroya alınan işçilerin sadece eski ihale sözleşmesindeki hizmetleri aynı birimde yürütmesine izin veriyor, yer değişikliği kapılarını sımsıkı kapatıyordu. Alanya’dan memleketine ya da eşinin bulunduğu başka bir ile gitmek isteyen işçilerin mazeretleri, haklılık payına bakılmaksızın peşinen reddediliyordu. Bu durumun yarattığı hukuki kaos ve sayısız dava, Yargıtay Dokuzuncu Hukuk Dairesi'nin kritik hamlesiyle yeni bir boyuta taşındı. İşçi mağduriyetlerini inceleyen daire, söz konusu KHK maddesinin temel hakları ihlal ettiğini belirterek dosyayı doğrudan Anayasa Mahkemesi'ne taşıdı. Başvuruda, hiçbir istisna tanımayan bu yasağın ölçülülük ve eşitlik ilkelerini zedelediği vurgulandı.
MAHKEMEDEN ÇARPICI GEREKÇE: MUTLAK YASAK OLAMAZ
Milyonların gözünü çevirdiği dosyayı esastan inceleyen Anayasa Mahkemesi, çalışma hayatının dinamiklerini sarsacak net bir hükme vardı. Kararda, işverenin kurum işleyişini sağlama yetkisi ile işçiyi koruma yükümlülüğü arasındaki hassas dengeye işaret edildi. Kurum işleyişinin aksamaması için getirilen yasağın anlaşılabileceği, ancak her tayin talebinin otomatik olarak düzeni bozacağı varsayımının hukuka sığmadığı ifade edildi. İdarenin olumsuz yanıtlarının yargı denetimine tamamen kapatılmasını anayasal hak ihlali sayan yüksek mahkeme, mutlak yasaklayıcı bu kuralı resmen iptal etti.
MECLİS'E 9 AY SÜRE TANINDI
Karar, Alanya başta olmak üzere tüm yurttaki sürekli işçiler arasında büyük bir heyecan yaratsa da, uygulamanın hemen başlamayacağı açıklandı. İptal kararının anında yürürlüğe girmesinin kamuda ani bir idari boşluk ve kaos yaratabileceğini öngören Anayasa Mahkemesi, iptal hükmünün Resmi Gazete'de yayımlanmasından itibaren dokuz ay sonra geçerli olmasını kararlaştırdı. Bu kritik geçiş sürecinde Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM), yüksek mahkemenin çizdiği sınırlar ve hakkaniyet çerçevesinde yeni bir tayin yasal düzenlemesi hazırlaması bekleniyor.
SÜREKLİ İŞÇİLERİ BUNDAN SONRA NE BEKLİYOR?
Önümüzdeki 9 aylık sürecin ardından, taşerondan kadroya geçen işçilerin kurumlar veya şehirler arası tayinini sıfır ihtimale indiren 375 sayılı KHK maddesi tarihe karışacak. Artık işçilerin can güvenliği, sağlık, eş durumu gibi meşru gerekçelere dayanan tayin talepleri, idareler tarafından her bir vaka için özel olarak değerlendirilmek zorunda kalacak. Kamu kurumları, kendi iç işleyişlerini bahane ederek talepleri reddederse, işçiler bu kararları mahkemeye taşıyarak idarenin dürüstlük kuralına ve işçiyi gözetme borcuna uyup uymadığını denetletebilecek.
