Litvanya’da hava savunma sistemlerinin tespit ettiği tanımlanamayan radar izi, başkent Vilnius ve çevresinde kısa süreli alarma yol açtı. Litvanya Ulusal Kriz Yönetim Merkezi (NKVC), yerel saatle 12.56’da ülkenin hava sahasında kimliği belirlenemeyen bir cisme ilişkin sinyal alındığını, saat 12.59’da ise Vilnius ve çevresinde olası hava tehdidi nedeniyle sarı alarm verildiğini açıkladı. İlk değerlendirmelerde insansız hava aracı (İHA) olabileceği düşünülen cismin kontrol edilmesi için bölgede görev yapan NATO savaş uçakları harekete geçirildi.
NATO UÇAKLARI RADAR İZİNİ KONTROL ETTİ
Radar verilerinin tek başına cismin niteliğini kesin biçimde ortaya koyamaması üzerine NATO hava polisliği görevi kapsamında bulunan savaş uçakları görsel ve elektronik doğrulama amacıyla havalandı. Yapılan incelemenin ardından radarların takip ettiği izin bir İHA’ya değil, kuş sürüsüne ait olduğu belirlendi. NKVC, özellikle ilk tespit aşamasında yoğun kuş sürülerinin radar ekranlarında küçük insansız hava araçlarına benzeyen izler oluşturabildiğine öne çıktı.
RADARDA KUŞ İLE İHA NASIL KARIŞABİLİYOR?
Modern hava gözetleme radarları hava sahasındaki nesnelerin konumu, hareket yönü ve hızına ilişkin verileri takip ediyor. Ancak küçük İHA’lar, meteorolojik oluşumlar, balonlar veya yoğun kuş sürüleri bazı koşullarda birbirine benzeyen radar izleri bırakabiliyor. Bu nedenle şüpheli bir temasın tespit edilmesinin ardından yalnızca ilk radar görüntüsüne dayanılmıyor; cismin hareketi farklı sensörlerden gelen verilerle karşılaştırılıyor ve gerekli görülmesi halinde savaş uçaklarıyla görsel teşhis gerçekleştiriliyor.
SARI ALARMDA VATANDAŞLAR NE YAPMALI?
Litvanya’nın sivil savunma uygulamalarında sarı seviyedeki hava uyarısı, olası bir tehlikeye karşı hazırlıklı olunması gerektiği anlamına geliyor. Yetkililer bu tür durumlarda vatandaşların paniğe kapılmamasını, resmi kurumların duyurularını takip etmesini ve ihtiyaç halinde kullanılabilecek güvenli bir alanı önceden belirlemesini tavsiye ediyor. Tehdit seviyesinin yükselmesi durumunda ise vatandaşlara sığınaklara veya pencerelerden uzak, korunaklı bölümlere geçmeleri yönünde daha güçlü uyarılar yapılabiliyor.
VILNIUS HAVALİMANI GEÇİCİ OLARAK KAPATILDI
Olası hava tehdidinin sivil uçuş güvenliği açısından da risk oluşturması nedeniyle Vilnius Havalimanı’ndaki operasyonlar geçici olarak durduruldu. Yaklaşık 40 dakika süren alarmın ardından tehdidin bulunmadığının anlaşılmasıyla hava sahasındaki kısıtlamalar kaldırıldı ve havalimanındaki uçuşlar yeniden başlatıldı. Başkentlerin ana ulaşım merkezlerinde uygulanan bu tür tedbirler, tehdidin niteliği kesinleşene kadar sivil uçakların riskli kabul edilen hava sahasına girmesini önlemeyi amaçlıyor.
BALTIK HAVA SAHASI NATO TARAFINDAN YAKINDAN İZLENİYOR
Litvanya, coğrafi konumu nedeniyle Avrupa’nın güvenlik açısından yakından takip edilen bölgelerinden birinde bulunuyor. Ülke hem Belarus’la hem de Rusya’nın Kaliningrad bölgesiyle sınır komşusu. Litvanya, Letonya ve Estonya’nın hava sahasının korunmasında NATO’nun Baltık Hava Polisliği sistemi önemli rol oynuyor. İttifak ülkelerinin dönüşümlü olarak bölgeye konuşlandırdığı savaş uçakları, hava trafik kontrolüyle irtibat kurmayan veya kimliği belirlenemeyen hava araçlarının tespit edilmesi halinde kısa sürede havalanabilecek şekilde hazır tutuluyor.
BENZER ALARMLARDA ÖNCE TEHDİT VARSAYIMIYLA HAREKET EDİLİYOR
Baltık bölgesinde daha önce de tanımlanamayan radar izleri, meteorolojik balonlar ve başka küçük hava cisimleri nedeniyle güvenlik prosedürlerinin devreye sokulduğu olaylar yaşandı. Güvenlik birimleri, cismin zararsız olduğu kesinleşene kadar olası bir İHA veya başka bir hava tehdidi ihtimalini göz ardı etmiyor. Bu yaklaşım, yanlış alarm ihtimali bulunsa bile gerçek bir tehdide geç müdahale edilmesini önlemeyi amaçlıyor.
HAVA TRAFİĞİNDE GÜVENLİK ÖNCELİĞİ
Vilnius gibi yoğun sivil hava trafiğinin bulunduğu merkezlerde kısa süreli hava sahası kısıtlamaları dahi uçuş programlarında gecikmelere ve bağlantılı seferlerde değişikliklere neden olabiliyor. Buna karşın uluslararası havacılıkta temel yaklaşım, kimliği belirlenemeyen bir cismin bulunduğu bölgede risk ortadan kalkıncaya kadar ihtiyatlı hareket edilmesi yönünde. Litvanya’daki son olayda da alarm prosedürü işletildi, NATO unsurları devreye girdi ve radar izinin kuş sürüsü olduğunun anlaşılmasının ardından normal hava trafiğine dönüldü.
