Küresel piyasalarda 2026'nın en yüksek getirilerinden biri teknoloji ya da değerli metallerden değil, petrolün deniz yoluyla taşınma maliyetlerinden geldi. Ham petrol tanker navlunlarına bağlı vadeli işlemleri izleyen Breakwave Tanker Shipping ETF (BWET), Morningstar verilerine göre 11 Eylül itibarıyla yılbaşından bu yana yaklaşık yüzde 3.600 yükseldi.
NYSE Arca'da işlem gören fonun arkasındaki temel dinamik, Orta Doğu'daki çatışmaların deniz taşımacılığında oluşturduğu kapasite sıkışıklığı oldu. Dünya Gazetesi'nin aktardığı verilere göre tanker navlunları bir yıl öncesine kıyasla yaklaşık yüzde 500 artarken, kullanılabilir gemi bulmanın zorlaşması taşıma maliyetlerini daha da yukarı taşıdı.
BWET PETROLE DEĞİL TAŞIMA MALİYETİNE ODAKLANIYOR
BWET'in yapısı klasik enerji fonlarından farklı. Fonun yöneticisi Amplify ETFs'in yayımladığı bilgilere göre BWET, ham petrol fiyatını doğrudan takip etmek yerine petrol tankerlerinin gelecekteki navlun maliyetlerini yansıtan vadeli işlem sözleşmelerine yatırım yapıyor.
Mayıs 2023'te faaliyete geçen fonun portföyünün yaklaşık yüzde 90'ı Orta Doğu Körfezi-Çin hattında kullanılan çok büyük ham petrol tankerleriyle bağlantılı TD3C sözleşmelerinden, yüzde 10'u ise Batı Afrika-Avrupa hattındaki Suezmax tankerlerini izleyen TD20 sözleşmelerinden oluşuyor. Amplify'ın 10 Eylül tarihli verilerinde fonun net varlık büyüklüğü yaklaşık 200 milyon dolar seviyesinde bulunuyor.
HÜRMÜZ'DEKİ KRİZ DENİZ TİCARETİNİ DEĞİŞTİRDİ
Navlunlardaki yükselişin merkezinde dünyanın en kritik enerji geçiş noktalarından Hürmüz Boğazı bulunuyor. İran ile Umman arasındaki boğaz, Basra Körfezi'ni Umman Körfezi ve açık denizlere bağlıyor. Project44, mart ayında yaşanan kesintilerin ardından günlük deniz taşımacılığı yönlendirmelerinin ortalama 218'den 1.010'a çıktığını ve artışın yüzde 360'ı aştığını bildirdi.
Krizin ilerleyen döneminde sorun daha da büyüdü. Project44 kayıtlarında nisan ayında haftalık yönlendirme sayısı 9 binin üzerine çıkarken, ağustos sonunda hacim gerilese de deniz taşımacılığındaki baskı tamamen ortadan kalkmadı. 20 Ağustos tarihli raporda haftalık yönlendirmelerin 2 bin 721'e indiği, buna karşılık bazı önemli limanlarda bekleme sürelerinin yükselmeye devam ettiği belirtildi.
KIZILDENİZ VE ALTERNATİF ROTALAR DA BASKI ALTINDA
Hürmüz'deki sorun tek başına etkili değil. Kızıldeniz ve Babülmendep çevresindeki güvenlik riskleri, ticaret tarifelerinin bazı geleneksel rotaları değiştirmesi ve farklı bölgelerde yaşanan lojistik darboğazlar da gemi kapasitesine olan talebi artırıyor. Böyle bir ortamda petrolün varil fiyatı kadar, petrolü üretim noktasından rafinerilere ulaştırabilecek tankerin bulunup bulunamaması da piyasa açısından kritik hale geliyor.
Bu tablo BWET gibi navlun vadeli işlemlerine odaklanan araçların performansını hızla yukarı taşıdı. Fonun 11 Eylül'deki piyasa kapanışı 726,92 dolar olurken yalnızca o günkü yükseliş yüzde 11'i aştı.
YÜKSEK GETİRİNİN KARŞISINDA ARZ RİSKİ VAR
Tanker taşımacılığındaki yüksek kârlılık, sektörde yeni gemi siparişlerini de artırıyor. Bu nedenle 2026'daki olağanüstü performansın aynı hızla devam edeceğine ilişkin bir garanti bulunmuyor. Yeni tankerlerin filoya katılması ve jeopolitik kesintilerin azalması halinde navlunlarda ters yönlü hareket yaşanabilir.
BWET'in kendi yatırım belgelerinde de fonun navlun vadeli işlemlerinin günlük fiyat hareketlerine maruz kaldığı belirtiliyor. Dolayısıyla yaklaşık yüzde 3.600'lük geçmiş getiri, gelecekteki performansın göstergesi olarak değerlendirilemiyor. Tanker piyasasında önümüzdeki dönemin yönünü Hürmüz ve Kızıldeniz'deki güvenlik koşulları, kullanılabilir gemi kapasitesi ve yeni tankerlerin teslimat hızı belirleyecek.
