Alanya’da balık avlamak için tekneyle denize açılan Osman Aktitiz ve Ulaş Aslan, Keykubat Plajı açıklarında deniz yüzeyinde bir fokla karşılaştı. Bir süre yüzeyde yüzen, zaman zaman dalıp yeniden su yüzüne çıkan fok, teknedekiler tarafından cep telefonu kamerasıyla görüntülendi. Fok, bir süre sonra yüzerek bölgeden uzaklaşıp gözden kayboldu.
AKDENİZ FOKUNUN YAŞAM ALANLARI ARASINDA
Alanya açıklarında görülen fokun türüne ilişkin olay özelinde resmi bir tespit açıklanmazken, Antalya ve çevresindeki kıyılar nesli tehlike altındaki Akdeniz keşiş fokunun (Monachus monachus) yaşam alanları arasında bulunuyor. Akdeniz Koruma Derneği'nin verilerine göre tür, Türkiye'de özellikle Ege ve Akdeniz kıyılarında varlığını sürdürüyor. Akdeniz fokları dinlenmek, barınmak ve yavrulamak için insan hareketliliğinin düşük olduğu kıyıları ve denizden girişli mağaraları kullanıyor.
ANTALYA KIYILARINDA KORUMA ÇALIŞMALARI SÜRÜYOR
Antalya'da türün yaşam alanlarının korunmasına yönelik çalışmalar da yürütülüyor. Kemer'de yapılan bilimsel incelemelerde bir kıyı mağarasının Akdeniz fokları tarafından aktif yaşam ve üreme alanı olarak kullanıldığı belirlenmiş, mağaranın insan baskısından korunması amacıyla fiziksel koruma sistemi ve uyarı tabelaları yerleştirilmişti. Antalya'nın doğusundaki Gazipaşa kıyılarında da fokların kullandığı mağaralara ilişkin gözlem ve koruma çalışmaları gündeme gelmişti. Bu durum, Antalya'nın uzun kıyı şeridinin tür açısından taşıdığı önemi ortaya koyuyor.
FOK GÖRÜLDÜĞÜNDE NE YAPILMALI?
Uzman kuruluşların koruma yaklaşımına göre denizde fokla karşılaşılması halinde hayvana yaklaşılmaması, peşinden gidilmemesi ve davranışlarını değiştirmesine yol açacak şekilde rahatsız edilmemesi önem taşıyor. Özellikle fokların kullandığı kıyı mağaralarına tekneyle veya yüzerek girmek, mağara girişinde beklemek ve buralarda dalış yapmak tür üzerinde ciddi insan baskısı oluşturabiliyor. Türkiye'deki su ürünleri mevzuatı da Akdeniz fokunun yaşadığı su altı veya su üstü girişli kıyı mağaralarında bu tür faaliyetlere kısıtlamalar getiriyor.
TÜRKİYE'DE YASAL KORUMA ALTINDA
Akdeniz keşiş foku Türkiye'nin taraf olduğu Bern, Barselona ve CITES gibi uluslararası sözleşmelerin yanı sıra ulusal mevzuat kapsamında da korunan türler arasında yer alıyor. Türün avlanması ve öldürülmesi yasak olduğu gibi yaşam alanlarının korunması da koruma çalışmalarının temel unsurlarından birini oluşturuyor. Akdeniz Koruma Derneği, dünya genelindeki popülasyonda son yıllarda toparlanma belirtileri görülmesine karşın Doğu Akdeniz'deki popülasyonun hâlâ ciddi koruma ihtiyacı bulunduğuna öne çıkıyor.
EN BÜYÜK TEHDİTLERDEN BİRİ KIYILARDAKİ İNSAN BASKISI
Akdeniz foklarının karşı karşıya kaldığı başlıca tehditler arasında kıyı habitatlarının bozulması, fokların kullandığı mağaralara insanların girmesi, deniz kirliliği, yasa dışı veya aşırı avcılığın besin kaynakları üzerindeki etkisi ve balıkçılık araçlarına kazara takılma bulunuyor. Özellikle turizm ve deniz trafiğinin yoğun olduğu kıyılarda fokların dinlenme ve üreme alanlarının rahatsız edilmemesi, türün bölgede varlığını sürdürebilmesi açısından önem taşıyor.
ALANYA KIYILARI DENİZ YAŞAMI AÇISINDAN ÖNEMLİ
Keykubat Plajı açıklarındaki görüntü, Alanya kıyılarındaki deniz yaşamının korunmasının önemini bir kez daha gündeme getirdi. Turizm, amatör ve ticari balıkçılık ile deniz ulaşımının aynı kıyı alanlarını kullandığı bölgelerde doğal yaşamın korunması, insan faaliyetleriyle hassas türlerin yaşam alanları arasında denge kurulmasını gerektiriyor. Fokların kıyıya yakın noktalarda görülmesi halinde hayvanın doğal hareketine müdahale edilmemesi ve özellikle barınma alanı olabilecek mağara ve kayalık bölgelerin rahatsız edilmemesi gerekiyor.
