Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılı Hanehalkı Bütçe Araştırması sonuçlarını yayımladı. Türkiye genelindeki tüketim eğilimlerini ortaya koyan resmi verilere göre, vatandaşların bütçesinden en büyük payı konut ve kira masrafları alıyor. 2024 yılına kıyasla artış gösteren konut harcamaları, toplam tüketimin yüzde 29,3'ünü oluşturarak listenin ilk sırasına yerleşti.
TÜİK'in aktardığına göre, konut ve kira giderlerini yüzde 20,5 ile ulaştırma, yüzde 17,3 ile gıda ve alkolsüz içecek harcamaları takip etti. Vatandaşların bütçesinden en az pay ayırdığı alanlar ise sırasıyla yüzde 0,8 ile sigorta ve finansal hizmetler, yüzde 1,8 ile eğitim ve yüzde 2,2 ile sağlık hizmetleri olarak kaydedildi.
GELİR GRUPLARINA GÖRE HARCAMA DAĞILIMI NASIL DEĞİŞTİ?
Gelir seviyesine göre yapılan incelemede, en düşük gelire sahip birinci yüzde 20'lik grubun bütçesinin yüzde 38,7'sini konut ve kiraya, yüzde 29,2'sini ise gıdaya ayırmak zorunda kaldığı görüldü. Bu kesimin ulaştırma harcamaları yüzde 8,6'da kaldı. En yüksek gelir grubunda bulunan beşinci yüzde 20'lik kesim ise bütçesinin yüzde 25,7'sini konut ve kiraya, yüzde 25'ini ulaştırmaya, yüzde 12,4'ünü gıdaya harcadı.
Hanehalkı büyüklüğü de harcama kalemlerini doğrudan etkileyen bir diğer faktör oldu. Tek başına yaşayan kişilerin bütçesinde konut ve kiranın payı yüzde 41'e ulaşırken, altı ve daha fazla kişiden oluşan kalabalık ailelerde bu oran yüzde 24,4 seviyesinde gerçekleşti. Kalabalık ailelerin gıda harcamaları ise yüzde 23,7 olarak ölçüldü.
ÜCRETLİ ÇALIŞANLAR VE GİRİŞİMCİLERİN BÜTÇESİNDEKİ FARK NE?
Maaşlı çalışanlar ile müteşebbis geliri elde edenlerin harcama önceliklerinde belirgin farklılıklar tespit edildi. Temel geliri maaş, ücret ve yevmiye olan haneler bütçelerinin yüzde 26,4'ünü konut ve kiraya, yüzde 16'sını gıdaya, yüzde 21,9'unu ulaştırmaya ayırdı. İşletme sahibi veya müteşebbis geliri olan hanelerde ise ulaştırma harcamalarının payı yüzde 25,9'a çıkarak konut giderlerini (yüzde 25,5) geride bıraktı. Girişimcilerin gıda harcamaları ise yüzde 17 düzeyinde kaldı.
EN FAZLA İSRAF EDİLEN GIDA ÜRÜNLERİ NELER?
Araştırma kapsamında gıda tüketim alışkanlıkları ve israf oranlarına yönelik istatistikler de paylaşıldı. Hanehalkları tarafından en fazla israf edilen gıda grubunu yüzde 39,7 ile taze meyve ve sebzeler oluşturdu. Taze tarım ürünlerini yüzde 32,5 ile ekmek, yüzde 15,1 ile süt ve süt ürünleri izledi.