Tütünle mücadelede yeni bir sayfaya geliniyor. Halk sağlığını merkeze alan tütün kontrolü yasa taslağında son aşamaya yaklaşıldı. Düzenleme, Avrupa’daki sıkı uygulamalara benzer şekilde, tütün ürünlerinin günlük hayatta görünmesini ve ulaşılmasını olabildiğince azaltmayı hedefliyor. En keskin başlık ise çocukların korunması.
Taslağın en dikkat çeken kısmı, “açık alan” kavramını baştan aşağı yeniden tarif etmesi. Buna göre yeme-içme işletmelerinin açık alanlarında sigara içmek tamamen yasaklanacak. İşletmelerin sigara içenlere ayırdığı özel bölümler varsa, buralara yiyecek-içecek servisi yapılmasına izin verilmeyecek.
Bir başka genişleme de dumansız bölgelerin listesinde. İbadethanelerin, eğitim kurumlarının, üniversitelerin ve sağlık kuruluşlarının bahçeleri; çocuk parkları, spor alanları ve plajlar “dumansız alan” kapsamına alınacak. Üstelik tamamen kamuya açık olmayan ama dışarıda kalan bazı alanlarda bile sigara kullanımına sınırlama getirilmesi planlanıyor.
Düzenleme yalnızca klasik sigarayı hedef almıyor. Taslakta “tütün ürünü” tanımı teknolojiye göre güncelleniyor: Elektronik sigaralar, sıvı/kimyasal içeren tüm aparatlar ve ısıtılmış tütün ürünleri yasal olarak tütün ürünü sayılacak. Yani bu ürünler de klasik tütün mamulleriyle aynı yasaklara ve denetimlere tabi olacak.
NTV’den Özgür Akbaş’ın haberine göre, çocukların tütün ürünlerine erken yaşta ulaşmasını zorlaştırmak için “mali” bir engel de masada. Tütün ürünü satışlarında nakit paranın yasaklanması, alışverişin kart gibi takip edilebilir yöntemlerle yapılması amaçlanıyor.
Çocuklara tütün ürünü sattığı tespit edilen kişiler için 6 aydan 1 yıla kadar hapis cezası öngörülüyor. İhlalin gerçekleştiği işletmelerde ise satış belgelerinin kalıcı olarak iptali gündemde.
Bir de işin denetim ayağı var; taslak, yasakların kâğıt üzerinde kalmamasını hedefliyor. Valilik ve Kaymakamlıklar bünyesinde özel “Tütün Denetim Ekipleri” kurulması planlanıyor.
Cezalarda da tablo sertleşiyor. Bireysel ihlallerde uygulanan 1.764 TL’lik cezanın 5 bin TL’ye çıkarılması öngörülüyor. Kurallara uymayan işletmelere yönelik yaptırımlar ise 10 milyon liraya kadar çıkabilecek; ayrıca ruhsat iptali süreci işletilecek.
Açıkçası bu iş, Alanya gibi turizm ve yeme-içme sektörünün yoğun olduğu yerlerde yakından izleniyor. Plaj, park, işletme açık alanı gibi noktalar günlük rutinin tam ortasında; ceza rakamları da öyle küçük değil, bir akşam dışarı çıkmanın hesabını yapan vatandaşı da, işletmeciyi de doğrudan ilgilendiriyor.
Bir vatandaşın dediği gibi: “Her yer duman, çocuk nereye kaçsın…”
Taslağın yasalaşma süreci ve nihai hali netleştikçe, hangi alanlarda nasıl uygulama yapılacağı ve denetimlerin nasıl yürütüleceği de daha açık şekilde ortaya çıkacak, ama…
Düzenleme; dumansız alanların genişletilmesi, yeni nesil ürünlerin tütün statüsüne alınması, satışta nakdin kaldırılması gibi başlıklarla tütünle mücadelede “sıfır tolerans” çizgisine yaklaşan bir çerçeve kuruyor. Kurumlar ise Valilikler ve Kaymakamlıklar bünyesinde kurulması planlanan Tütün Denetim Ekipleri.