Türkiye genelinde yaygınlaşan tasarruf finansman sistemi, özellikle araç ve konut alımlarında alternatif bir model olarak tercih ediliyor. Ancak noter huzurunda satış tamamlandıktan sonra ödemenin hesaba geçmemesi, taraflar arasında ciddi bir güven sorununa yol açıyor. Antalya ve Alanya’da ikinci el araç piyasasında işlem yapan galericiler ile bireysel satıcılar da benzer bir sürecin içinde.
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) denetiminde faaliyet gösteren sistemin hukuki zemini bulunsa da, uygulamadaki zaman farkı satıcı açısından risk algısını artırıyor. Özellikle akşam saatlerinde toplu yapılan transferler nedeniyle para saatler sonra hesaba geçebiliyor.
SATIŞ SONRASI “REHİN” TARTIŞMASI
NTV’nin haberine göre mevcut uygulamada; tasarruf finansman yöntemiyle araç alan kişilerde, ödemenin tamamı satıcının hesabına geçene kadar bekletme uygulamaları görülebiliyor. Bazı durumlarda alıcıdan senet imzalaması talep edildiği ya da alıcının kendi rızasıyla satış sonrası satıcı yanında beklediği belirtiliyor.
Ancak noter devri tamamlandıktan ve ruhsat alıcı adına düzenlendikten sonra aracın mülkiyeti tamamen yeni sahibine geçiyor. Bu aşamadan sonra yapılan “alıkoyma” ya da senet düzenleme işlemleri, satıcı açısından güçlü bir hukuki koruma sağlamıyor. Uzman hukukçular, satış tamamlandıktan sonra fiili bekletme uygulamalarının ileride farklı ihtilaflara yol açabileceği uyarısında bulunuyor.
PARA NEDEN GECİKİYOR?
Sorun çoğunlukla karma ödeme modelinde ortaya çıkıyor. Örneğin 1 milyon TL’lik bir araçta alıcı 500 bin TL’yi peşin ödüyor, kalan 500 bin TL ise tasarruf finansman şirketi tarafından satış sonrası transfer ediliyor. Noter devri sırasında satıcı paranın yalnızca bir kısmını tahsil etmiş oluyor.
Bazı şirketlerde ödeme talimatları gün sonunda toplu olarak bankaya iletiliyor. Bu da özellikle mesai bitimine yakın saatlerde yapılan satışlarda, satıcının birkaç saat hatta ertesi günü beklemesine neden olabiliyor. Alanya, Manavgat ve Gazipaşa’da noter işlemlerinin yoğun olduğu dönemlerde bu bekleyiş daha belirgin hale geliyor.
SEKTÖRDEN ENTEGRASYON HAMLESİ
İyi Finans Genel Müdürü Eniz Ünal, ikinci el araç satışlarında dolandırıcılığı önlemek için geliştirilen Güvenli Ödeme Sisteminin şu an bankalar üzerinden işlediğini hatırlattı. Tasarruf finansman şirketlerinin de sisteme tam entegrasyonu için çalışmaların sürdüğünü belirten Ünal, transfer talimatlarının bankacılık kanalına iletim süresini 30 dakikanın altına indirdiklerini açıkladı.
Sektör temsilcilerine göre bankalarla yapılacak ikili anlaşmaların tamamlanması halinde, noter devri ile ödeme arasındaki zaman farkının ciddi ölçüde kısalması bekleniyor.
SATICILAR İÇİN KRİTİK BELGELER
Uzmanlar, özellikle ikinci el araç satışlarında dolandırıcılık riskine karşı satıcıların resmi belgeleri mutlaka kontrol etmesi gerektiğini vurguluyor. Tasarruf finansmanı üzerinden alım yapılacağını beyan eden kişilerden şu belgeler talep edilmeli:
- Tasarruf finansman sözleşmesi ve güncel ödeme planı
- Şirket tarafından düzenlenmiş resmi tahsis yazısı
- Şirket kaşeli ve yetkili imzalı “Ödeme Taahhüt Belgesi”
Belge sunmayan, şubeye gitmekten kaçınan veya süreci yalnızca sözlü beyanla yürütmek isteyen kişilerle işlem yapılmaması öneriliyor.
Alanya ve çevresinde ikinci el araç piyasasında işlem hacmi artarken, ödeme sistemlerindeki zaman farkı özellikle bireysel satıcı açısından nakit akışı riski yaratıyor. Uzmanlar, noter devri öncesi ödeme teyidi alınmadan işlem yapılmaması gerektiğini hatırlatıyor.