Konya’nın Hadim ilçesinde yüzyıllardır yapılan külçe tatlısı, arife günü hazırlanıp bayram sofralarına taşınıyor. Özellikle kırsal mahallelerde yaşatılan bu gelenek, yeni kuşaklara aktarılmaya çalışılıyor.
Konya’nın yüksek rakımlı ilçelerinden Hadim’de, geçmişten bugüne uzanan mutfak kültürünün önemli parçalarından biri olan külçe tatlısı bayram öncesinde yeniden gündeme geldi. İlçede özellikle arife günü hazırlanan bu geleneksel tatlı, sadece sofraya konulan bir yiyecek değil, aynı zamanda komşuluk, paylaşma ve mahalle kültürünün de bir parçası olarak görülüyor.
Yıllardır aynı yöntemle hazırlanan tatlı için hamur bir gece önceden yoğrulup dinlendiriliyor. Sabah saatlerinde sac üzerinde pişirilen hamurun üzerine çörek otu ve susam serpiştiriliyor. Ardından unla kıvam verilen pekmezli karışım sürülerek külçe tatlısı servise hazır hale getiriliyor. Konya yöresel bayram tatlıları arasında özel bir yerde duran bu lezzet, Hadim’de hâlâ birçok evde yapılmaya devam ediyor.
HADİM’DE BAYRAMIN TADI KÜLÇEYLE ÇIKIYOR
Bölgede yaşayanlar, Türkiye’nin birçok yerinde bayram denince akla baklava geldiğini ancak Hadim çevresinde külçe tatlısının ayrı bir ağırlığı bulunduğunu anlatıyor. Özellikle kırsal mahallelerde arife günü hazırlanan külçeler, komşulara dağıtılıyor, çocuklara ikram ediliyor ve bayram ziyaretlerinde misafirlere sunuluyor.
Bu da biraz eski zaman alışkanlığı aslında. Şatafatlı değil ama ev işi, emek işi. O yüzden yörede hâlâ değer görüyor.
Hadim’de yaşayan Meryem Sevinç de bu geleneğin giderek azaldığını ancak tamamen kaybolmaması gerektiğini söylüyor. Sevinç’in aktardığına göre geçmişte hemen her evde yapılan külçe tatlısı, bugün daha az sayıda aile tarafından hazırlanıyor. Yine de bayram yaklaşınca birçok evde sac kuruluyor, hamur hazırlanıyor, pekmez kaynatılıyor.
KÜLÇE TATLISI SADECE BİR TARİF DEĞİL, KÜLTÜREL HAFIZA
Hadim külçe tatlısı geleneği, bölgenin sözlü kültürüyle birlikte yaşayan ender mutfak miraslarından biri olarak öne çıkıyor. Bayram öncesi hazırlıkların merkezinde yer alan bu tatlı, özellikle yaşlı kuşak için çocukluk hatıralarını, gençler içinse aile büyüklerinden kalan bir mutfak bilgisini temsil ediyor.
Konya’da son yıllarda unutulmaya yüz tutan yerel tariflerin yeniden görünür olması, gastronomi turizmi açısından da dikkat çekiyor. Çünkü okur için mesele sadece “ne yapılıyor” sorusu değil; hangi ilçede hangi gelenek hâlâ yaşıyor sorusu da önem taşıyor. Külçe tatlısı tam bu noktada, Hadim’in kendine özgü kültürel kimliğini taşıyan örneklerden biri olarak öne çıkıyor.
Bayram sofralarında büyük tepsiler, ağır tatlılar, gösterişli sunumlar çok konuşuluyor ama bazı yerlerde küçük bir sac ekmeğinin üstüne sürülen pekmezli karışım daha fazla şey anlatıyor. Biraz da mesele bu.
YENİ KUŞAKLARA AKTARILMASI İSTENİYOR
Yörede yaşayanlar, Konya’nın unutulan lezzetleri arasında gösterilen külçe tatlısının yeni kuşaklara öğretilmesini istiyor. Çünkü gelenek sürse de yapanların sayısının azalması, bu tarifin ilerleyen yıllarda yalnızca hatıralarda kalabileceği endişesini büyütüyor.
Bu nedenle Hadim ve çevresinde yaşayan birçok aile, bayram hazırlıkları sırasında çocuklarını ve torunlarını mutfağa dahil ediyor. Hamurun yoğrulmasından sacın başındaki pişirme sürecine kadar her aşama, bir tariften çok bir kültür aktarımı gibi yaşanıyor. Yani sadece tatlı değil, devam eden bir alışkanlık. Bir hafıza işi de sayılır, biraz.
Konya Hadim’de bayram geleneği olan külçe tatlısı, bugün hâlâ arife günüyle özdeşleşen yerel tatlar arasında yer alıyor. Modern mutfak alışkanlıkları yaygınlaşsa da, bu lezzet bölgede bayramın habercilerinden biri olmayı sürdürüyor.