Yaz aylarının gelmesiyle birlikte Kırım Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) hastalığına yol açan kene vakalarında ülke genelinde artış yaşanıyor. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi (SCÜ) Öğretim Üyesi Prof. Dr. İlhan Çetin'in açıklamalarına göre, kene popülasyonunun ve enfeksiyon taşıma riskinin yükseldiği bu dönemde, hastalığa karşı yürütülen 3 yeni aşı çalışmasında kritik faz aşamasına geçildi.
Sağlık Bakanlığı ile Tarım ve Orman Bakanlığı'nın aldığı tedbirlere rağmen, vahşi hayattan yerleşim alanlarına inen kenelerin tabiatta tamamen yok edilmesinin mümkün olmadığı belirtildi. Kırsal kesimde yaşayanlar ve hayvancılıkla uğraşanların en büyük risk grubunu oluşturduğu aktarıldı. Uzmanlar, meradan dönen hayvanların üzerinde kene kontrolü yapılmasının, gerekli durumlarda yoğun ilaçlama adımlarının atılmasının hem birey hem de toplum sağlığı için hayati önem taşıdığını vurguluyor.
KENEDEN KORUNMANIN PRATİK YOLLARI NELER?
Kenelerin yaklaşık yüzde 70'i insan vücuduna pantolon paçalarından ve ayak bölgesinden ulaşıyor. Basit bir tedbir olarak pantolon paçalarının çorap içine alınmasının, kene tutunmasına karşı yüzde 40 oranında ek koruma sağladığı bildirildi. İnsan vücuduna ulaşan bir kenenin kan emebileceği uygun bir bölge bulması ortalama 1 saat sürüyor. Bu 1 saatlik zaman dilimi, hastalığın önlenmesinde kilit bir rol oynuyor. Kene deriye tutunmadan fark edilip uzaklaştırılırsa, enfeksiyon riski en aza iniyor.
Tutunma gerçekleştiğinde ise kenenin kesinlikle evde çıkarılmaması, acil servislerde ehil eller tarafından müdahale edilmesi gerekiyor. Ardından alınan kan tahliliyle hastanın bir hafta boyunca tıbbi gözetim altında tutulması şart koşuluyor. KKKA kaynaklı ölümlerin büyük çoğunluğunun hastaneye geç başvurulmasından kaynaklandığı, erken teşhisin tedavi sürecini büyük ölçüde kolaylaştırdığı ifade ediliyor.
AŞI ÇALIŞMALARINDA NEDEN GECİKME YAŞANIYOR?
KKKA virüsüne karşı daha önce Bulgaristan ve Rusya'nın da dahil olduğu konsorsiyumlar tarafından geliştirilen aşıların, etkinlik oranının düşük olması ve koruma süresinin 3 ay gibi kısa bir sürede sona ermesi nedeniyle başarısız olduğu aktarıldı. Ancak güncel verilere göre, hayvan deneylerinde daha yüksek koruyuculuk oranlarına ulaşılan umut verici 3 tane aşı adayı için faz çalışmaları başlatıldı.
Koronavirüs gibi salgınlarda 1 yıl içinde aşı bulunurken KKKA için sürecin uzaması, vaka sayılarının görece sınırlı kalmasıyla açıklanıyor. Her virüsün kendine özgü dinamikleri bulunurken, çok yoğun görülen hastalıklara karşı klinik süreçler daha hızlı ilerliyor. Sivas'ta yılda ortalama 100-120 civarında kene vakasının görülmesi gibi bölgesel istatistikler, araştırmaların geniş kitlelere yayılmasını yavaşlatıyor. Buna rağmen yeni aşı adaylarının ulaştığı aşama, hastalığın kontrol altına alınması adına bilim dünyasında umut verici bir gelişme olarak kaydedildi.