TCMB’nin yayımladığı son veriler, Türkiye’de paranın dönme hızının giderek daha fazla kart ve dijital ödeme kanallarına kaydığını gösteriyor. 2026’nın ilk çeyreğinde kartlarla yapılan toplam işlem adedi 4,8 milyara çıktı. Bu rakam, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 9,1 artış demek. Asıl büyük kırılma ise tutarda: Kartlı ödemelerin parasal toplamı yüzde 45,4 sıçrayarak 7 trilyon lira eşiğini aştı.
Burada dikkat çeken nokta şu: İşlem adedindeki artış, harcama tutarındaki artışın çok gerisinde kaldı. Yani insanlar çok daha fazla işlem yapmaktan çok, aynı işlemde daha fazla para ödüyor. Geçen yıl ilk çeyrekte işlem başına ortalama 1.086 TL harcanırken, bu yıl aynı dönemde ortalama tutar yüzde 33,2 yükselip 1.447 TL’ye çıktı. Bu fark, fiyatların günlük hayatta ne kadar hızlı yukarı gittiğini, sepet maliyetlerinin nasıl değiştiğini doğrudan ele veriyor.
İnsan bazen markette kasaya gelince fark ediyor, “bu kadar mı tuttu?” diye… Hani fişi katlayıp cebine atıyorsun ama rakam aklında kalıyor.
Sektörlere bakıldığında hane bütçesinin öncelikleri de daha net görünüyor. Kartlı işlemlerde en büyük payı market ve AVM harcamaları aldı. Her beş kartlı işlemin birinin bu alanda gerçekleştiği belirtilirken, toplam hacim 1,42 trilyon TL’ye ulaştı ve kartlı harcamaların yaklaşık beşte birini oluşturdu.
Asıl sürpriz kalem ise “kamu ödemeleri” oldu. Vergi, harç, prim ve cezaları kapsayan bu başlık, geçen yıla göre yüzde 98,5 artarak 521,2 milyar TL’ye çıktı. Geçen yıl listede yedinci sırada görünen kamu ödemeleri, bu yıl temel geçim harcamalarının hemen arkasına, ikinci sıraya kadar tırmandı. Alanya’da da esnafın, çalışanların, araç sahibi olanların konuştuğu konu aynı: Ödeme takvimi sıkışınca kart daha çok devreye giriyor.
Bir vatandaşın dediği gibi: “Vergi geliyor, prim geliyor… Kartla dönüyoruz işte.”
Dünya Gazetesi’nden Naki Bakır’ın aktardığı değerlendirmeye göre, işlem başına en yüksek ortalama ödeme kuyumculukta görüldü. Altın fiyatlarındaki yukarı yönlü hareketin etkisiyle kuyumculukta ortalama işlem tutarı yüzde 91,2 artarak 31 bin 23 TL’ye çıktı. Kuyumculuğu müteahhitlik işleri (10.557 TL) ve sigorta işlemleri (8.236 TL) takip etti. Bu tablo, bir yandan yatırım amaçlı altın alımının, diğer yandan büyük kalemli zorunlu ödemelerin kart üzerinden daha fazla döndüğünü düşündürüyor.
İlk çeyrekte toplam harcama tutarının yüzde 70’ini oluşturan ana harcama kalemleri ise şöyle sıralandı:
- Market ve AVM: 1,42 trilyon TL -
Kamu / Vergi ödemeleri: 521,2 milyar TL -
Çeşitli gıda: 502,6 milyar TL -
Giyim ve aksesuar: 425,6 milyar TL -
Hizmet alımları: 404,1 milyar TL -
Yemek bedelleri: 400,2 milyar TL -
Akaryakıt: 390 milyar TL
Rakamların dili sert: Kartla ödeme artık sadece “kolaylık” değil, birçok hanede ayın sonunu getirme planının bir parçası. İşlem sayısı sınırlı artarken tutarın hızlı yükselmesi de, günlük harcamaların bile daha pahalıya geldiğini, özellikle temel tüketim ve kamu kaynaklı ödemelerin bütçe üzerindeki baskısını büyüttüğünü gösteriyor.
Veriler TCMB kaynaklı; sektörel okuma ve ayrıntılar Dünya Gazetesi’nde Naki Bakır’ın aktardığı bilgiler üzerinden derlendi.