Pakistan’ın başkenti İslamabad’da yürütülen ABD-İran temaslarına dair ilk görüntü İran medyasında paylaşıldı. Fotoğrafta, İran Meclis Başkanı Muhammed Bagher Kalibaf’ın başında olduğu heyetin bir toplantı odasında kendi içinde değerlendirme yaptığı görülüyor. Kare, müzakerelerin başladığına dair kamuoyuna yansıyan ilk somut işaret oldu.
Sızan bilgilere göre görüşmeler, alışıldık “aynı masada oturma” formatında başlamadı. Tahran yönetiminin açık talebi üzerine ABD ve İran heyetleri ilk aşamada aynı odada buluşmuyor. Şu an uygulanan modelde taraflar ayrı odalarda kalıyor; ev sahibi Pakistanlı yetkililer ve diğer arabulucular iki oda arasında gidip gelerek teklifleri, şartları ve yanıtları iletiyor. Yani süreç, tam anlamıyla bir “mekik diplomasisi” üzerinden yürüyor.
Bu yöntemin geçmişte nükleer anlaşma başlıklarında ve Doha’daki esir takası görüşmelerinde de kullanıldığı hatırlatılıyor. Şimdilik tercih edilen bu mesafeli düzenin, tarafların birbirini doğrudan görmeden ilk gerilimi düşürmeye dönük geçici bir adım olduğu da konuşuluyor.
Fotoğrafla ilgili bir başka ayrıntı da dikkat çekti: İran basınında yer alan bilgilere göre Kalibaf, müzakerelere giderken uçağındaki bazı boş koltuklara Minab saldırısında hayatını kaybedenlerin fotoğraflarını koydurdu. Bu hamle, heyetin masaya “yumuşak” bir başlangıç değil, sert bir mesajla geldiği şeklinde yorumlandı.
Kulislerde konuşulan başlıklar arasında Hürmüz Boğazı’nın açılması, Katar’da bulunduğu belirtilen 6 milyar dolarlık fonun serbest bırakılması ve kalıcı ateşkes gibi maddeler öne çıkıyor. Diplomatik çevreler, bu temel konularda somut ilerleme sağlanması halinde görüşmelerin ilerleyen aşamalarında formatın değişebileceğini; ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in yer aldığı ABD heyeti ile İran heyetinin aynı masa etrafında yüz yüze görüşmeye geçmesinin ihtimal dahilinde olduğunu aktarıyor.
Arada bir şu da var: Bu tür “dolaylı” görüşmeler uzadıkça, piyasalar ve enerji taşımacılığı gibi başlıklar da ister istemez etkileniyor; benzin fiyatından nakliye maliyetine kadar günlük hayatta hissedilen kalemler bir anda gündeme oturabiliyor.
İran tarafı ise müzakere öncesinde ABD’ye güven konusunda sert bir çizgi çizdi. İran’dan yapılan açıklamalarda, görüşmelere “tam güvensizlik” içinde girildiği vurgulandı.
Görüşmelerin hangi hızda ilerleyeceği ve tarafların ne zaman aynı odada buluşacağı belirsizliğini koruyor, en azından şimdilik.