ABD, İran ve İsrail hattında 40 gün süren çatışmalar sonrası ateşkes sağlandı. İran’ın sunduğu 10 maddelik plan dikkat çekti.
Orta Doğu’da haftalardır süren gerilimde yeni bir döneme girildi. ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan süreçte, taraflar arasında şartlı ateşkes sağlandı. Ateşkesin Pakistan arabuluculuğunda gerçekleştiği ve Hürmüz Boğazı’nın açılması şartına bağlandığı açıklandı.
ABD Başkanı Donald Trump, yaptığı açıklamada İran’ın sunduğu teklifin “müzakere edilebilir” olduğunu belirtti. İran tarafı ise ateşkesin 10 Nisan itibarıyla başlayacağını duyurdu.
ATEŞKESİN KRİTİK ŞARTI: HÜRMÜZ BOĞAZI
Taraflar arasında varılan anlaşmanın en kritik başlığı, küresel enerji akışı açısından büyük önem taşıyan Hürmüz Boğazı oldu. İran, boğazı kontrollü şekilde açmayı kabul ederken, ABD de saldırıları geçici olarak durdurmayı kabul etti.
Bu gelişme, özellikle petrol fiyatları ve küresel ticaret açısından yakından takip ediliyor. Türkiye’de de akaryakıt fiyatlarına doğrudan yansıma ihtimali konuşuluyor.
İRAN’IN 10 MADDELİK PLANI
İran basını tarafından paylaşılan ve ABD’ye sunulan teklifin detayları şöyle sıralandı:
- ABD’nin saldırmazlık garantisi vermesi
- Hürmüz Boğazı geçişlerinin İran koordinasyonunda yapılması
- Uranyum zenginleştirmenin kabul edilmesi
- İran’a yönelik tüm yaptırımların kaldırılması
- BM ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı kararlarının sona ermesi
- İran’a verilen zararların tazmin edilmesi
- Dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması
- ABD güçlerinin bölgeden çekilmesi
- Müttefik gruplara yönelik saldırıların durdurulması
Bu maddelerin büyük bölümü, uzun süredir iki ülke arasında kriz yaratan başlıkları içeriyor.
İSRAİL DE ATEŞKESE DESTEK VERDİ
İsrail Başbakanı, ateşkesi desteklediklerini ancak bunun bazı bölgeleri kapsamadığını ifade etti. Özellikle Lübnan hattındaki gelişmelerin ayrı değerlendirileceği belirtildi.
Bu durum, ateşkesin tam anlamıyla kalıcı olup olmayacağı konusunda soru işaretleri oluşturdu.
GÖZLER 10 NİSAN’DAKİ GÖRÜŞMELERDE
Tarafların 10 Nisan’da Pakistan’ın başkenti İslamabad’da bir araya gelmesi bekleniyor. Bu görüşmelerde, geçici ateşkesin kalıcı bir anlaşmaya dönüşüp dönüşmeyeceği netleşecek.
Açıkçası, sahada silahlar sustu ama masada iş daha yeni başlıyor. Süreç uzarsa…
Bir yandan da bölgede yaşayan siviller için bu ateşkes kısa bir nefes anlamına geliyor. Ama kimse tam rahat değil.
Türkiye açısından bakınca, özellikle enerji ve akaryakıt fiyatları üzerinden etkisi hissedilebilir. Alanya’da bile pompa fiyatları birkaç gün içinde değişebiliyor, insanlar artık bu tür haberleri doğrudan cebine bakarak okuyor.