ABD’nin Louisiana eyaletinde yaşayan Lillian Smart’ın göl gezisinin ardından başlayan yaşam mücadelesi acı haberle sonuçlandı. Ruston kentinde yaşayan küçük kızın, Lake Claiborne’da yüzdükten sonra “beyin yiyen amip” olarak bilinen Naegleria fowleri ile enfekte olduğu değerlendirildi. Louisiana Sağlık Bakanlığı, bölgede doğrulanan enfeksiyonun büyük olasılıkla Lake Claiborne’da yüzme sırasında edinildiğini bildirdi. Lillian’ın ailesi ve yerel kaynaklar da hastanın küçük kız olduğunu doğruladı.
Lillian Smart, 15 Ağustos’ta hastaneye kaldırıldı. Ailesinin paylaştığı bilgilere göre enfeksiyon nedeniyle beyninde ciddi şişme ve ağır hasar meydana geldi. Hastanede sürdürülen tedaviye rağmen sağlık durumu düzelmeyen Lillian, sekizinci yaş gününü kutladıktan kısa süre sonra yaşamını yitirdi. Ailesi, beyninde oluşan hasarın vücudunun toparlanamayacağı kadar ağır olduğunu açıkladı.
BEYİN YİYEN AMİP VÜCUDA NASIL GİRİYOR?
Naegleria fowleri, özellikle sıcak tatlı sularda yaşayabilen mikroskobik ve tek hücreli bir amip. Göller, nehirler, göletler ve sıcak su kaynakları organizmanın görülebildiği ortamlar arasında bulunuyor. Enfeksiyon, amip bulunan suyun burundan girmesi ve organizmanın burun dokuları üzerinden beyne ulaşmasıyla ortaya çıkabiliyor. Sağlık otoriteleri, enfeksiyonun amip bulunan suyun içilmesiyle gelişmediğini ve insandan insana bulaşmadığını özellikle vurguluyor.
PAM ADI VERİLEN AĞIR ENFEKSİYONA YOL AÇIYOR
Amibin beyne ulaşması halinde “primer amibik meningoensefalit” (PAM) adı verilen, merkezi sinir sistemini etkileyen son derece ağır bir enfeksiyon gelişebiliyor. Hastalık beyin dokusunda hasara ve ciddi şişmeye yol açabiliyor. İlk belirtiler arasında baş ağrısı, ateş, bulantı ve kusma görülebilirken hastalık hızla ilerleyerek nöbetler, bilinç değişiklikleri ve koma gibi ağır tablolara neden olabiliyor. Bu hızlı seyir, erken tanı ve tıbbi müdahaleyi kritik hale getiriyor.
VAKALAR SON DERECE NADİR
Louisiana sağlık makamlarının yayımladığı bilgilere göre Naegleria fowleri enfeksiyonu son derece nadir görülmesine rağmen çoğu vakada ölümcül seyrediyor. ABD’de 1937-2025 döneminde 180 doğrulanmış PAM vakası kayıtlara geçti. Vakaların sıcaklığın uzun süre yüksek seyrettiği ve tatlı su sıcaklıklarının arttığı yaz aylarında daha fazla görülmesi nedeniyle özellikle sıcak göl ve nehirlerde yapılan faaliyetlerde tedbir alınması öneriliyor.
SUYUN BURUNA GİRMESİNİ SINIRLAMAK ÖNEMLİ
ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri, sıcak tatlı sularda yüzmeyi tercih eden kişilerin suyun buruna girmesini mümkün olduğunca engellemesini tavsiye ediyor. Burun klipsi kullanılması, başın suyun üzerinde tutulması ve sıcak, sığ sularda dipteki tortunun karıştırılmasından kaçınılması riski azaltabilecek önlemler arasında gösteriliyor. Özellikle su sıcaklığının yüksek olduğu dönemlerde sıcak tatlı sulardaki faaliyetlerin sınırlandırılması da öneriler arasında yer alıyor.
DOĞAL SULARDA RİSKİ TAMAMEN ORTADAN KALDIRMAK ZOR
Naegleria fowleri doğal tatlı su ekosistemlerinde bulunabildiği için bir göl veya nehirde organizmanın tamamen ortadan kaldırılması pratik bir halk sağlığı yöntemi olarak görülmüyor. Bu nedenle sağlık kuruluşları kişisel önlemlere ağırlık veriyor. Deniz suyu ve uygun biçimde klorlanan yüzme havuzları ise Naegleria fowleri açısından sıcak ve arıtılmamış tatlı sularla aynı risk kategorisinde değerlendirilmiyor.
BENZER VAKALAR DAHA ÖNCE DE KAYITLARA GEÇTİ
ABD’de geçmiş yıllarda göl ve nehirlerde yüzmenin yanı sıra güvenli olmayan suyun burun ve sinüs temizliğinde kullanılmasıyla bağlantılı Naegleria fowleri vakaları da kayıtlara geçti. Sağlık otoriteleri bu nedenle burun veya sinüs yıkamasında doğrudan güvenliği sağlanmamış su kullanılmamasını, bu işlemler için uygun şekilde kaynatılıp soğutulmuş ya da güvenli kabul edilen suyun tercih edilmesini öneriyor. Uzmanların uyarılarında ortak nokta ise enfeksiyonun çok nadir olmasına karşın ortaya çıktığında son derece hızlı ve ağır seyredebilmesi.
