Biyolojik saati gece uyanık kalmaya yatkın olan ve halk arasında gece kuşu olarak bilinen kişilerin kalp sağlığı riskleri bilim dünyasının gündeminde. Son araştırmalara göre, geç saatlere kadar uyumayan bireylerde kalp krizi ve inme riskinin sabah insanlarına kıyasla daha yüksek olduğu bildirildi.
Ancak uzmanlar, geç yatmanın doğrudan kalp krizine yol açmadığını, asıl sorunun yaşam tarzı ve biyolojik ritim uyumsuzluğundan kaynaklandığını aktardı. Toplumun okul ve iş hayatı gibi sabah odaklı düzeni, gece aktif olan kişilerin yeterli uyku alamamasına neden oluyor. Bu durum uyku borcu, düzensiz beslenme ve artan stresle birleşerek kalp damar sistemini zorluyor.
SOSYAL JETLAG NEDİR?
Yetişkinler için gecede en az 7 saat uyku öneriliyor. Düzenli olarak bu sürenin altında uyumak yüksek tansiyon, obezite ve diyabet gibi hastalıklarla ilişkilendiriliyor. Biyolojik saat ile sosyal zorunluluklar arasındaki bu çatışma, tıp literatüründe sosyal jetlag olarak tanımlanıyor. Hafta içi okul veya iş için erken kalkan bireylerin, hafta sonları geç yatıp geç uyanması metabolizma üzerindeki baskıyı daha da artırıyor.
GECE BESLENMESİ KALP SAĞLIĞINI NASIL ETKİLİYOR?
Geç saatlere kadar ayakta kalmak, yüksek kalorili ve şekerli gıdalara yönelimi artırabiliyor. Sağlık uzmanlarının yayımladığı verilere göre, gece tüketilen besinler metabolizma hızının düştüğü saatlere denk geldiği için kilo alımını hızlandırıyor. Ayrıca gece kuşlarının sabah yorgunluğu nedeniyle düzenli egzersiz rutininden uzak kalması, kalp riskini artıran bir diğer faktör olarak öne sürülüyor. Kadınlarda bu göstergelerin daha belirgin olabileceği belirtilse de, kesin sonuçlar için daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyuluyor.
RİSKLERİ AZALTMAK İÇİN NELER YAPILABİLİR?
Vardiyalı çalışanlar ve gece uyanık kalmayı tercih edenlerin, uyku saatlerini aniden değiştirmek yerine kademeli bir geçiş yapması öneriliyor. Sabah saatlerinde gün ışığı almak, akşam kafein tüketimini sınırlandırmak ve yatmadan önce ekran maruziyetini azaltmak uyku kalitesini artırıyor. Uzmanlar, kişinin kronotipi değişmese bile sağlıklı beslenme, sigaradan uzak durma ve fiziksel aktivite gibi yaşam tarzı değişiklikleriyle kalp sağlığının korunabileceğini vurguluyor.