SGK Uzmanı Özgür Erdursun, emekli maaşlarında yaşanan değer kaybına dikkat çekti. “Emeklilik sistemi yardım mekanizmasına dönüşmemeli” diyen Erdursun, kalıcı çözüm için 5 maddelik reform önerisini açıkladı.
Milyonlarca emekli Ocak ayında yapılan zamla rahat bir nefes bekledi ancak artan açlık sınırı ve temel giderler karşısında maaşlar kısa sürede eridi. En düşük emekli aylığının 20 bin TL seviyesinde kalması, 32 bin TL’yi aşan açlık sınırı karşısında ciddi bir gelir kaybı anlamına geliyor.
Sosyal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun, tartışmaların sadece en düşük maaş alanlar üzerinden yürütülmesinin eksik olduğunu belirtti. Erdursun’a göre sorun, sistemin genelinde ve prim–maaş dengesinde yaşanan bozulma.
“PRİM KARŞILIĞI HAK” İLKESİ ZEDELENİYOR
Erdursun, yıllarca yüksek prim ödeyen emeklilerin de ciddi gelir kaybı yaşadığını vurgulayarak şu değerlendirmeyi yaptı:
“Yüksek prim ödemenin avantajı kalmadı algısı oluşuyor. Bu, sosyal güvenliğin temel mantığına aykırı.”
Sadece en düşük aylığı belirli bir seviyeye tamamlamanın sistemi düzeltmeye yetmeyeceğini ifade eden uzman isim, kalıcı çözüm için yapısal düzenleme gerektiğini söyledi.
Bazı emekliler, “Yıllarca prim ödedik ama şimdi yardım bekleyen konuma düştük” diye konuşuyor. Cümle yarım kalıyor bazen… Çünkü mesele sadece maaş değil, adalet duygusu.
SOSYAL YARDIM MODELİNE ELEŞTİRİ
Son dönemde gündeme gelen kira, enerji ve nakdi destek modellerine de değinen Erdursun, emekli aylığının bir sosyal yardım değil, kazanılmış hak olduğunu hatırlattı.
“Sosyal yardım bütçeye göre değişebilir ve geçicidir. Oysa emekli maaşı kalıcıdır. Sadece en düşük aylık alanlara destek verilmesi, primini tam ödeyen ancak yardım kapsamı dışında kalan emeklilerde adaletsizlik hissi yaratır.”
Mutfağa giren emekli için mesele basit aslında: Kira, elektrik, doğalgaz, pazar torbası. Maaş ayın ortasında bitiyorsa reform lafı kulağa umut gibi geliyor ama cebin gerçeği başka.
AKTİF-PASİF DENGESİ ZORLANIYOR
Erdursun’un dikkat çektiği bir diğer başlık ise sistemin finansman dengesi. Resmi kayıtlarda 32,5 milyon çalışan görünse de, fiilen tam prim ödeyen aktif sigortalı sayısının 23–23,5 milyon civarında olduğu belirtiliyor. Buna karşılık 16 milyonu aşan emekli nüfusunun finansmanı ciddi baskı oluşturuyor.
Uzman isim, bu tablonun uzun vadede sürdürülebilir olmadığını ifade ediyor.
EMEKLİLİK SİSTEMİ İÇİN 5 MADDELİK REFORM ÖNERİSİ
Özgür Erdursun’a göre sistemi güçlendirecek adımlar şöyle:
- Kapsamlı bir İntibak Yasası çıkarılması
- Aylık bağlama oranlarının yeniden düzenlenmesi
- Kayıt dışı istihdamla etkin mücadele edilmesi
- Gerçek ücret üzerinden prim bildiriminin teşvik edilmesi
- Çalıştıkça maaşın artacağı bir yapının kurulması
Erdursun, özellikle emekli maaşlarında kalıcı artış sağlayacak intibak düzenlemesi nasıl olacak? sorusunun kamuoyunda daha fazla tartışılması gerektiğini belirtiyor.
Sonuç olarak emekliler için mesele yalnızca zam oranı değil; sistemin güven verip vermediği. Ve o güven… işte orası biraz eksik.